UAINA HRUI CHAT

A khuhhawnna: Hmelchhiat >m vang leh ṭhat >m vang pawh ni lo va, suahsual tukkhum p^wn vang leh fel tehchiam vang pawh ni lo; hausak vang leh retheih kaikun vang pawh ni chuang hek lo va, uai-na hrui ve bera kan th>n ve lauh lauh lai a, uai-na hruipui ber chatin mawng sawh dawta min han tlakpui ta ṭhin mai hi chu(h) - 'Lalngo, ṭah ka b^ng dawn lo' han tih mai aite pawh hian a na zawk f> awm asin.

Tuifinriat uai-na hrui

Jack Astor chu tlangval hausa, thlahtute thawhrim rah t>l a, faisa ringa khawsa der der ṭhin a ni. Manhattan kawtthlerah Real Estate changtlung leh hmingthang tak nen a inbun rup a, dollar hi a maktaduai azawngin a chhiar a, chu chu a ni tin hna a ni.

A zing thawh hma aṭangin a kawngkaah tangka ip a lo thleng ṭan tawh a. Sum belte phai thei lo nei chungin chhun leh zan a hmang a, Vanram a ngaihtuah ngai lo - a nun chu vanramah a ngai.

Nimina a tihsual chu sum hmangin a thup mawi leh mai a, vawiin fuh lo a awm thei lo va, naktuk pawh lungkham hah tur a awm hek lo. Kum 30 a nihin a duhthusama hmelṭha nupui-ah a nei a, Egypt leh Europe ramah te ‘honeymoon’ hmangin an theuleu t> t> a; America an pan lehna tur lawng pawh, chutih hun laia mihringin a tuk tawh azawnga lawng rintlak ber leh him ber tur; mi hausa tan phei chuan nawmsipbawl paha nuamsingkhaw-a mahni in pan leh theihna tur khawpa lawng duhawm - Titanic lawng a ni.

Titanic-ah thlamuang takin, America rama a sum chhekkhawl zozaite ch>n leh hem hem turin, lungmuang taka a nupui nena tuifinriata an zin lai chuan, Jack-a ang bawkin lawngmite paw'n an Titanic chu an thlamuanpui sual ta hlauh a. Tuiral thei vur tlang ngam lovin kahpathir ṭhami-a siam, Titanic chu a puak darh a, tuifinriat zau laiah thlamuanna reng reng hnutchhiah tur nei lovin a awp ruai ruai a, an inthlamuanna chu thlanmualah a chang ta!

Jack-a chuan a sum leh pai hmanga nuam a chen hnu a, nuam vawrtawp nei tura nupui a neih hlimah, a hlimnain a vawrtawp a thleng mek emaw a tih lai takin a uai-na hrui chu a chat ta si...!

Sumdawngpa uai-na hrui

Kum 26 chauha upa a la ni, FT Aquilino chu World Trade Centre chhawng 105-naa international finance khawihin, chutah chuan Vice President hna a chelh nghal bawk a, a hmabak chu hausak lehzual chauh a ni.

Thlamuanna leh hlimna chu a hna leh sum-ah chuan awmin a hria a, he khawvelah hian thlaphanna tur neiin a inhre lo. Kum 2001 September ni 11 a lo thleng a, chumi ni zing chuan Hartford, Connecticut-ah sumdawng rualhoin meeting pawimawh an nei dawn a, chuta tel ve tur chu a ni.

Aquilino chuan an meeting-na hmun tur chu pan nghal mai lovin, a dawhkan chu rei lot> a'n ṭhutchilh leh zawk a; chuta a sum haw lam ch^ng chuan Al-Qaeda ho pawh a chang chhuak tel ta thung a! A sumdawngpuite chu damchhungin meeting a neihpui leh tawh ngai lo vang.

Meeting tura a la chhuah hma hret, a sum a endik leh lai mek chuan, tangka sum nena ro a relna pindan chu thawklehkhatah a rawn ri rup a, chu chu he khawvela ri a hriat hnuhnun ber a ni ta. WTC chu thlawhtheihna hmanga sut chim a ni a; a sumdawng ṭhiante'n meeting hun 'remind' tuma an rawn 'telephone' na thu chu chh^ng leh tur a awm tawh lo.

Aquilino-a ruang chu a inthlamuanna sum bawm bulah a let reng a, WTC chhawng s^ngah, a sum nen chu tlangval chu a invawrh s^n lai takin a uai-na hrui chu a chat ta si...!

An uai-na hrui

Mihring nunna hrui thlun, 'gene' meuh pawh an phawrh chhuah theih tawh hnu a, tunlai mi thiamte'na an phawrh chhuah theih hauh loh tur khawpa hmakhaws^nga finna lama a vawrtawp lo thleng tawh, Aigupta-ho kha i ngaihtuah ngai em? Ṭawih theih lohna hriatna ṭawihral ta kha i ui ch^ng ni a awm ve ṭhin em?

Ṭawih theih lohna siamthiam khawpin an hriatna leh thiamna kha a s^n viau rualin, mihring hriatna leh thiamna hniamzia ka ngaihtuah chhuah phah fo mai. Aigupta hausakna leh thiltihtheihna te, lei leh vana lal ber ang hiala an ngaih, an lal Pharoah teho ropuizia kha a n>p zawnga sawi ka tumna lam a ni law, an finna kha s^ng veng veng viau mah se, ṭawih theih lohna siam ngai lo tura ‘thihna pumpelh dan’ an hre bik tlat lo khan mihring nepzia min hriatchhuahtir ṭhin. Ni, mihring saruak ve mai an ni - vaivut ve mai bawk chu!

Pharoah te khan an nun ropui an hman chhung zawngin an thih dan turah an inpuahchah tluan ve parh a! Chuti ang tho chuan a ni, Princess Diana te pawh kha - a hmelṭhatna, hmingthanna, hlawhtlinna leh ropuina zozaite chu zan khat thilthua chat hmawk thei a ni a. A thlalak vang ringawta eizawnna hmuh phah ta an awm laiin, a thla vawi khat chauh pawh laksak hlaua tlanchhiat a tumna lamah, a hlutna a s^n vanglai takin a uai-na hrui chu a chat ta si...!

TV actor John Ritter pawh kha thlirtu a neih tam vanglai takin a th^w a tawp a; footballer Mark Vivian Foe, Antonio Puerta leh mi dangte pawh - anmahni thlirtute'na an ṭhut hual lai takin khelmual chhungah an uai-na hrui a chat ta si...!

Kan uai-na hrui

Chiahpuam leh Khehpuam thlamuanna te, sorkar sum thlamuanna te, bank, in hmun lo ram leh thil dang vanga thlamuanna te nena khawsak kan r>l lai hian kan uai-na hrui hi engtin tak awm ang maw? Hmun ṭhenkhatah chuan a r>k ng^wt tawh maithei a, ṭhenkhatah chuan a inkhai d>r d>r chauh tawh maithei.

Damdawi thiamnain damna dawi a keng tel kher lo va, satellite zin kawng aṭangin leilung hi a chhiatna lai tur nen lam chhui vel dun dun thei tawh mah ila, leilung uai-na hrui chat tur a veng s>ng chuang si lo.

Khualzin hiptu, Indonesia chuan tsunami pawh a hip tel tho a; leiṭha pawh hian leilunga a dinhmun siam fel turin tlangkang a koh chhuah chang a awm. Hetiang zawng zawng a lo thlen hma daih tawh hian Adama pawh khan Pathian a cho sual a, lei-ah hian nunna chu thihna hmangin a thleng a, a nihlawhna a s^n zual lai takin a inleng chat ta si...!

Babel in s^ng satute chuan an sak s^n vanglai takin an tluchhia a; mihring hian a nawmsakna tur leh ropuina tur a panna kawngah Jack Astor-a ang maiin a thlamuanna chu a pil hlenpui ṭhin a. Aquilino ang maiin mi thinrimte kut a tuar ṭhin a, Baptis-tu Johana ang maiin lungawina zawngtute anchhia a tawk bawk ṭhin.

Pip< chu a th>n s^n lai takin, leilung ata van sang leh hmun hla zawk lama a invawrh s^n lai takin a chat fo a; he uai-na hrui chat leh si ṭhin laka himna pe theitu awmchhun chu pan ila, kan fing chatuan mai dawn a lo ni.