Bihchianna: Luikamah mittui

May thla khaw thian lai a ni. Chawhnu lam a ni tawh a, St. Anne thingtlang khua chu ngainatawm tak hian niin a chhun sa iar a. Khaw dâi maia luang, lui tê kiangah chuan nula tuaitir, kum 20 mi leh tlangval kum 26 mi hi an ṭhudun a, chu lui te kianga an lenna lama inchharchawp mai chu an ni. 

A hmeichhia zawk chu khawpui lam mi a ni a, a mipa erawh chu St. Anne thingtlang khuaa cheng chu a ni a. 

Hmeichhia chu khawpui nula tih takah, tleirawl nun tem zo hlim hlawl a la ni bawk nen, a zalen halh mai a. Han lenvah a, eng mah ngaihtuah lem lova teihawi mai maite chu a nuam tih zâwng a ni. A mipa zawk erawh chuan mahni chauha awm a, zik huai huaina piah lama khawhar taka nun hman rek rek chu a nuam tih zâwng a ni thung a. Chu St. Anne lui te kamah chuan khawvela mize inang lo ber mai pahnihte chu an inchhardun mauh mai thung si! An zia leh engkimah chuan mi hrang hlauh an ni.

An inhmuh hmasak ber ṭum chuan, a hmeichhia zawk chuan, "Hi!" tiin a tlangval hriat ngai lohva chu a'n bia a. Chu nula chu nu tê lam, a kum aia lang naupang zawk mah hi a ni. Hmai dâng lêp tê hi a ni a, a mitmeng erawh a fiah kâk thung a. Savuna siam lukhum buang paw thek hi a khum a, a inhmeh reuh hle a. 

A mipa zawk erawh chu nelawm tehchiam pawha lang lo, hmel pawh ṭha lem lo tak hi a ni. Luikama theihai kung nghengin a ṭhu a, a nghakuai chiah-ah chiah chuan a rilru a pe a, a bula nulain tlangnel taka ‘Hi!’ a rawn tih pawh chuan a hawichhuak chuang lo. Nula chu en pawh en hlei lo hian, "Ello" tiin a lo chhang let ve hram a, a nghakuai chauh chu a buaipui a.

Chu khawpui nula tuaitirtê-i chuan a pawisa chuang hlek lo. Tlangval, inti 'senior' ve ṭan tawh lam bulah chuan a han ṭhu ve nghal mai a. A ṭhut fel vek tawh hnuah, "Lo ṭhut ve i phal em?" a'n ti mawihnai leh hnuhnawh a. Tlangval chuan en pawh la en chuang lo hian, "I ṭhu reng tawh chu a ni alawm," a lo ti leh hmuk a. Nula chuan a hmui a'n tisâwi-pâwn a, a dar han thin deuh nâ nâ pah hian, "Gessana ka nia," a'n ti a; chutah, "Tu nge i hming ve?" a'n tih zawm leh zat a. 

"Arthur."

Hming chu an inhre­pawp ta phawt. Mahse inbiak zui a awm chuang lo. Ngawi rengin an ṭhudun ta tlawk tlawk a, pakhatin a nghakuai chiah lai mawlh mai chu a buaipui a, pakhat chuan a lo enpui ve veng veng bawk a. 

Nula tuai-no chuan tuiah chuan ngawi rengin lung tê a vawm lut leh keuh ṭhin a. A chang leh, theihai kung bulah chuan a hawi a hawi a, rei ngial chuti ang chuan inbe lovin an ṭhudun a ni. Nakinah chuan a hmeichhia zawk bawk chu a ṭawngchhuak hmasaah a han ṭang leh a: haw a duh thu leh a unaunu'n a lo ngaihtuah lutuk ang a, a lo zawng leh chiam palh ang tih a hlauh thu te chu a’n sawi luam a. A tho va, tlangval chuan ṭawngkam ṭha paw’n a thlah chuang hlei lo va. 

A tuk tlai a lo thleng leh ta. Lui te kamah bawk chuan tum lawk sa awm chuang hauh lovin an inhmu leh a. A ngai tê bawkin a hmeichhia zawk chuan bul a ṭan hmasa leh a - "Hi! Ka lo ṭhu ve leh dawn aw, i phal em?" a'n ti leh a, a nui sen sen reng a. Tlangval chuan, "Phal e," a lo ti sam leh mai a, lo biak zawm pawh a tum leh ta chuang lo. 

Chumi ni tlai chuan, nula tuaitirtê-i chuan thawmhnaw eng lam hi a inbel a, amah a ngo bawk nen, a lang tuihnai kher mai. Mahse a thawmhnaw chuan hmeichhe derthawng tak, dimdawi ngai a nihzia a pholang tel thung a, chu erawh chu a duhawmna hailangtu pawh a ni tel tho a. 

Tlangnel takin theihai kung bulah chuan ṭhuthmun a’n rem ve leh nghal sat sat a. A lam lo hawi zawk pahin tlangval chuan, "Khaw'nge i chen ve?" tiin a’n lo be ve khiah a. Nula chu a nui seih a. 

"Ka unaunu (cousin) Keanne-i'n a bula nipui chawlh hmang turin min rawn chah a, hei ka rawn zin khawthawng mai mai a ni." 

Tlangval chuan eng mah a sawi zui lo, an ngawi leh ta reng a.

Rei tawk fang inbe lova an ṭhut hnuah Gessana bawk chu a ṭawng hmasaah a ṭang leh ta a. "He'ng lai ram hi nuam ka tih zawng tak a ni. Lui tê te, ramngaw dai reih mai te hi..," a ti a, a sawi zawh chuan theihai kung nghengin a maimitchhing siar siar a, theihai rim chu a han hip vang vang a, nui hmel hi a pu sêng reng mai bawk a. 

A maimitchhin lai chuan tlangval chuan a lo thlek zauh hman a, a men leh hmain luite lam chu a thlir leh thuai a. Bung deuh hmuk hian, "Chu'ng zawng chu maw nuam i tih?" a han ti nghut a. 

Nula chu a lo meng a. "Hmmm..., a nuam vel vek mai. Chawlh hmanna'na duhthusam a ni. He theihai kung ti deuh hruap mai te, phul hring dep mai te hian awm a tinuam hranpa ve tlat a ni. Kan ṭhutna lungpui sa veng vengte pawh hian lung an len vel vek tho mai - engkim hian!"

"Chu, khuarel thil ngaina mi i ni maw?"

"Hmmm... ni tho mai. Nang?" tih pahin nula chuan a bula tlangval chu a'n thlek zauh a. Tlangval chuan a lu lo thin pahin, "Han ngainat tehchiam hi ka nei ve hran lo," a lo ti sup a. 

"Ngainat eng mah i nei lova maw!?"

A ngai tê bawkin, chhanna eng mah a dawng lo.

Gessana chuan a dar a han chhin âk a, "Hmmm..., thil mak danglam tak a nih chu maw le!" a'n ti a, a nuichhuak ta hak a. "Ka ngaihdan chuan, mihring hi amahah a cheng nasa ṭhinin ka hria. Mawina, hlimna, chakna leh khawharna thleng hian. Lungngaihnate pawh a ni ang. Heti ang nun hi mihringah a thleng reng reng a nih hi," a'n ti deuh duah a. 

Chu hmeichhe 'ngaihdan' chuan kori a tu ta viau thung. A ngaihdan a sawichhuah hnu chuan bul an ṭan ta... Titidun hleithei lo kha an nuidun a, an inkawm a, thu ho tak takte an sawi a, a chang chuan thu pui tham angreng fê te pawh an sawi a, an inkawm nel ta khawp mai a.

Buaithlak riau chu, a mipa zawk chuan a hun kal tawha a nun fuh lo lai a hre ran reng mai chu a ni. Mahse Gessana-i nena an han intawn achinah chuan, an inkawm chhung rei lo tê-ah pawh a nunkhua chu a êng sawt sawt hian a hria a. Nipui a liam ang a, a ṭhiannu thar chuan chawlhkar hnih khat hnu maiah khawpui lamah a hawsan ang a, a khawvel chu a hma ang bawkin a thim zâwng bawkin a thlir leh dawn tih erawh a inhre kar a.

Chu'ng thute chu theihai kung bulah chuan an sawidun siam siam a. 

Nula chuan, "A tak a lo thlen hma chuan eng thil mah hi lungkham hah duh suh," tih pahin a ṭhianpa kutah chuan a chelh a: "Engtikah emaw la fuh lo leh dawn tlata i inhriat chuan nun hi i chân reng mai dawn asin. Nangmah ringawt i inngaihtuah ngut ngut reng mai chuan hmangaihna pawhin a chhun tlang zo lovang che ang a, i nunah mi pawimawh bik pawh an awm thei nang. I suangtuahna tuh rah hi a chanve chauh pawh i phur zo dawn em ni? Buaina hi chu mihring nuna thleng ve reng reng a ni a, tu ma'n kan dang thei lo. Kan hmangaihte kan chân a ṭul fo a; kan damlo thei a, mi zawng zawngin min kalsan vek thei bawk. Chu chu thil danglam pawh a ni lo. Naktukah hian eng'e lo thleng dawn kan hre lo va, mahse vawiin kan hmang mek a, vawiinah hian hlim mai i la, vawiin hun tawi tê chauh tal pawh min la pek avangin Pathian hnenah lawmthu sawiin, nun hi a rei loh ang hu-in, hlawk takin kan hmang mai dawn a ni," a ti a. 

A thusawi laia a kut han vai vel leh che vel hrim hrima chu a hmuhnawm nek mai. Arthur chuan ngawi rengin a lo ngaithla a, chhîn suar suar pah hian, "A dik viau mai," a lo ti ve sup a.

Chutia chhungril nun thlenga an inkawm hnu-ah chuan duh loh dan angin thil a danglam ta tlat mai. A tuk chawhma lamah Arthur chuan a thawmhnaw dahna vel a tihfaina lamah a ngaihzawng hlui thlalak hi a hai chhuak a. Hmân deuh kha chuan a ngaihzawng nen khawvel hi hlim takin an lo chheih perdun ve tawh a, a ngaihzawng chu inneihpuiah-te hial pawh a lo sawm chamchi tawh a. A rilru zawng zawng, a thlarau zawng zawng leh mipa-in hmeichhia a hriatthiam theihna sang berin a hmangaih a, a zah bawk. Mahse a ngaihzawng chuan thingtlang tlangval satliah mai pasala neih chu a lo tum ve hlek lo mai hi a lo ni a. Thingtlang nun tlanchhiatsanin lam-hlaah a liamsan ta daih mai a, loh theih lohvin an inṭhen a ngai ta a ni.

Chuta a bialnu rilru a hriat aṭang chuan, chu tlangval rilru pawh chu chhak leh thlang zawngin a inlet ve ta thawk mai a. Khawvel hi khâkna leh elrelna tinrenga khat niin a hria a; chu an thlalak hlui a han hmuh leh tâkah phei chuan luipui tui chak taka a luang ang mai hian a nunah chuan thinurna leh thikna hi a invaw alh leh ta hlup hlup mai a, tlai lama a nula chhar thar nena an thusawite chuan awmzia reng reng a nei leh ta lo.

Arthur chuan khawvel hi thimna leh thîkna nen a thlir leh tak avangin a eng tih tha mah a tho thei ta lo va, lui tê pawh a thleng peih ta lo... 

Gessana erawh chuan lui tê chu a tlawh tlai tin a. A ṭhianpa chu nghakin, a lo lan ve hun a lo thlir ṭhin a. Darkar eng emaw zah chu lui tê kam theihai kung bulah chuan a ding ṭhin a, ni tlak rualte'n a haw leh chauh ṭhin. Mahse a nghak thlawn ngun ta... Thimin khawvel a tuam hnuah, lui kam aṭang chuan in lam panin a haw leh hnang hnang ṭhin a; mahse beidawng duh chuang hauh lovin tlai tin chu hmun chu a pan ziah tho. Nipui hun a liam hma chuan a tlai tin dan chu a bansan duh chuang lo - a thinlunga nipui lo thaw ṭan mek chu a hai si lo va.

Ni a ral a, thla a ral a, nipui hun chu a liam ta. September thla a lo her chhuak leh ta vu vu mai. Gessana erawh, chu luikamah chuan hmuh tur a awm ngai ta lo... 

...Nipui hun chu liam tawh mah se, Arthur chuan a ṭhiani chu hmuh leh mawlh hi a chak ṭhin a, eng vangin nge a hmuh theih lai khan a lo tawmbosan kher kher ni...?

Ni khat chu Gessana-i unaunu Keanne-i in chu a va zawngchhuak ta ngat a. Mawihnaiah thu han pehhel vel pawh a tum hran lo. Ngenngawl tak hian, "Khawiah nge i unaunu kha a chen?" a han ti tawl mai a, Keanne-i chuan a lo chhang thei mai lo: ngawi rengin, ngui takin lo melh tlawk tlawk ringawt a. Chu tê pawh chu tlangval chuan a nghak thei tawh si lo - "Khawngaihin a chenna chu min hrilh lul teh?" tiin a tur sek sek a. Keanne-i chu a insum thei lo, a ṭapchhuak ta hawk a...

“Gessana-i chu Vanramah a awm tawh!”

Arthur chu a tho âwk a. Gessana chu thi turah a dah phal lo. Keanne-i chu a han ṭhut hnaih sauh a, "Khawngaihin. Hmuh ka duh a ni. Ngaihdam dil ka duh takzet si a," a han ti leh a. Mahse Keanne-i chuan a lu a lo thing mai a, a biangah chuan a dana dan sen rual lohvin mittui a lo luang tla ngiai ngiai a, ṭap ṭuau chung hian, "Gessana chu a thi tawh a ni! Chawlhkar hnih vel kal ta khan a thi ta... Thling cancer a vei a, amah pawh a dân lêp ṭhin kha... Nangmah i in-en tlat ṭhin avangin a duh angin in inkawm thei ta lo a ni..." a ti ta nge nge a. Arthur chuan sawi tur leh tih tur rêng a hre ta lo... 

Luikamah khan a va kal leh ṭhin a, ngawi rengin a ṭhu a; May thla kha a ngai ngawih ngawih a, koh kir theih a ni tawh si lo!

Theihai kung bulah chuan a mittui a hru fo va, mahse a muttui chuan thlankhur ata Gessana-i chu a ko chhuak zo tawh si lo! 

Nula tuaitir-têreuh-i, zalen taka ṭawng siam siam ṭhin Gessana-i khan an St. Anne ṭhâlkhaw tlai ni tla tur lenkawl êng ri riai hnuaiah khan eng thu nge a sawi ṭhin kha -

"Tun hi Pathianin min pek a nih avangin hlut hle la, hlimpui ringawt mai teh: tun bak hi eng thil dang mah kan nei si lo va."