Mumang ka nei a...

Mumang ka nei a. Ṭhiante leh khawvel mihring reng reng an kal ve ngai lohna hmunah; keimah chauhina ka hmuh tura mumang neitu'n ‘programme’ a lo duan tawh chhim turin ka khum aṭanga hruai chhuah ka ni. Pindan hrang hrang fanpui ka ni a, min hruaitu hmu si lovin, ka la kal ngai lohnaah chuan kawng min kawhhmuhtu a awm tlat thung a, eng ṭawng mah kan hmang lo - rilru leh zei-zia hmanga inbiakna mai chauh lo chu.

Lemziak pindan

Lemchanna khawvel aṭanga lo kal ka ni a, a tak ram khawvelah mumang neitu chuan min hruai se ka ti khawp mai. Mumang neitu chuan vuan si lovin min chelh tlat a, duhna lam lama hawi thawl>ng thei ka ni lo. Mumang khawvel >ng var pup leh thim chhah deuh mup kan thlawh pelh hnu chuan hmanlai in lian vak lo pakhat hmaah min nghat a, chu ina pindan pali vel chu a mal mala tlawh chhuak vek tura thupek ka ni.

Khawvela mihring pindan thawveng lo leh hringnun pindan ch>p rik rek mah nin tawh nak alai a, mumang rama pindan ch>p bawk han fan leh rikngawt chu ṭul ka ti lovin, ka ch^k lo khawp mai. Nimahsela mumang neitu'n min tir miau si.

Pindan fang tur chuan ka'n insangmar ta poh a. Pindan pakhatna ka'n lut chu, ka rin loh lam deuhin, a ruak vek a. Lemziak pindan mai a ni. Lemziahthiam ngaisang mi, lemziak a nih tawh phawt chuan naupang hlim taka hlimpui mi ka ni. Ka thil hlimpui ṭhin leh ka thil ngaihsan hre rengin mumang neitu chuan a rama leng lut turin min sawm a nihte ka ring ta rum rum a. Hlawkpui taka harh chhuah leh tum ran chungin chu ina pindante chu fan zawh vek ka rilruk ta a.

Pencil pakhat hi pen hmangthiam tam zawkin hman ngaihna kan hriat hlawl lo laiin, lemziahthiam erawh chuan pencil pakhat mai hmangin ch>ng tam tak a hai luh phah ṭhin a; thil reng reng hi a hmangtu'n a hman thiam phawt chuan hlawhtlinna tham a awm zel ang tih ringtu ka ni.

Ni, lemziahthiam chuan tu mihring mahin a la hmuh ngai loh, Siamtu paw'n he leia a la din eih loh kha ama ir^wm suangtuahna
aṭangin a han din chhuak a, a tak hmuh tur la awm ngai si lo kha, "A ang asin!" kan ti thei tlat zel!

Mahse ka ngaihtuah ve mai mai ṭhin chu - chaw ei lai lem te, muthlu lai lem te, inkhel lai lem te, ngawpui chunga mupui thlawk lai lem te, eiru lai lem te... a tam. Lang thei lemthla chu ziah mai a harsa lo pawh a ni thei; mahse mihring nun tak tak hi ziak chhuak thei awm ta se, Sande Sikul zirtirtu ṭhenkhat thinlung lem te; politician thluak lem ziak thiam riau te hi awm ta se... Phungpuinu hlim-hla thunawn -

"Ka takin eng chawi lovin,

Ka thla-in ngun bun chhing chheng,

Ṭhi awrh chhing chheng,"

tih kha thinlung taka sakpui tur kan awm nual ka ring ve mai mai ṭhin. Chu chu lemziak pindana ka ngaihtuah chhuah chu a ni phawt.

Pindan pakhatna

Khawvel taka ka ngaih-tuahna ka lo s>n mek lai chuan hmuh theih si loh, pindan enkawltu chuan banga milem tar chu en turin min han ti a. Mihring pakhat, phulrai dup hmuna ding, van dumpawl ruih thlira nui hmel lek lek pu lemthla a lo lang a.

Chu mihring sirah chuan khawvela ka lo hmuh fo tawh ṭhin, luite tui chu kang chat si lovin, tui chhung ṭiaulung leh tlaklei lang riak hian a luang dem dem a. Phul chungah chuan puan in nalh zet mai a inkaih a, khua chu a lunglenthlak tawk lekin a >ng ruih a. Lang d>t d>ta thei rah hmin sen tiar leh chung lama chhum var inthuah tep te chu ṭingṭang kaih mar, ri chhuah mai tur ang hian an inpeih at mai a. Mahni chauh pawha hlim tawk em em, eng pawh lo thleng se la, nuam ti taka hmachhawn huam tur khawpa z^ngkhai ru riau; 'Tlu mah ila, ka tho leh ang' ti tlat mi; tui fawn leh thlipui a tawrh chang pawha nui hak hak chunga a thil tawn sawi thei mai tur mihring nena chu'ng khuarel han inpenparh vel leh behbawm tinreng mai khawsaza lai lem chu hmuhnawm tak a ni.

Mahse chu milem, engkim vul hun lai leh, hma-ngaihna pawh a para p^r mai ni lo, a vula vul ch>k ch<k hun laia ziah niawm tak piaha an milem tar dang chu ṭahpui tham khawpin a lungngaihthlak thung.

Mak deuh maiin chuta mihring lem chu a milem hmasa zawka mihring lem nen chuan mi thuhmun an ni tlat! A hma angin khua a nuam ve tawh lo va, chu mihring hmai chu a z<r deuh ṭ^p tawh a, mittui hru fai hlim a nih loh paw'n,
ṭah hliam hliam ch^k hmel a pu a ni. A dinna leilung chu a khawro zo vek a, chung lamah van dumpawl a lang tawh lo va; meikhu niawm tak hi a z^m kual ruih a, thil reng reng chu a chawhnu ruih mai. Engkim mai hi hre chiang em em vek tawh hmel a pu a; thawmhnaw chhuak thar ber ber pawh inbel leh mah se, a kum chhiar avanga mawipui zo tawh lo tur hi a ang a. Thil engkim hriat tawh vanga nun hi lungngaihna leh ṭahna mai a ni tih hmuthiam em em tawh leh thinlung taka nui tawh ngai lo tur hmel a pu tel bawk.

Pindan pahnihna

Pindan pakhatna aṭang chuan engtin nge pindan pahnihnaah hian ka lo awm, ka hre lo. Pindan chhungah chuan
ṭhutthleng emaw mit han la tur dang reng reng hi a awm lo. Banga milem tarah bawk chuan ka mit chu a fu leh a, chu milem chuan a zir lo pawh a ni ta ve ang, pindan pahnihna chu a hnîm deuh ruih hian a hriat a, eng rim emaw ni hi nam tel veng vengin ka hre tlat bawk.

Milem chu han en mai chuan ho tak a ni. Lei lama inti-thlarau mi deuh chuan hmu phei se la, Vanram kai lo tur hmuhin an hmu nghal ngei ang a, 'Haleluia' leh 'Amen' nen an chum rawn dawt dawt ang a, zawm har si, thu ṭha ni ve angreng bawk si kha pawh chhuah ang zur zurin an chham khum dup ang a, thi hnai mai tur angin an sawiṭhaih maithei bawk! Nia, chuta mihring lem chu lehkhaden ngainat hmel tak, a khawvel pawh tuna a bawh mek, dawhkan pakhat chauh chu nih mai hmel.

Dawhkan a hlai deuh leh a khawvel chu a zau a nih mai hmel a, dawhkan a zim deuh leh a khawvel chu ni dang angin a zau ta lo niin a ngai ngei bawk ang.

Dawhkan chungah chuan khawnvar hi alh teng tengin a inchhi a, hluihlawn niawm takin pawisa thir tlem azawng a inchap darh niaih a. Lehkhaden hmel chu tharl^m viau mah se, a dengtu hmel erawh ni sens^ vawi eng emaw zah tuar khawchhuak tawh ang mai hian a chang deuh khuk a, a hul deuh hak bawk. A ṭhiante an lo la thleng ve lo ang a, an zan tin inkawmkhawmna hmunah chuan amah chauhin lehkhaden chu a lo sam kual vel vak ni te'n a lang a.

Ka hmuh dan dang lehah chuan, tlaivarpui tham pawisa a kawl tawh lo pawh a ni maithei - chupa chuan a kutzungṭang aṭangin a nupui thi tawhin duh taka a buntir, a zungbun ngainat em em mai chu phawi chhuakin, lehkhadena inth^p atan a lek chhuak tlat! Mahse a hmel chu ngun taka en chuan, a zungbun chu ngun takin a thlek a, a ui ve ngawih ngawih a, intunnunna tur sum a duh ve miau si avangin zak chung chungin huaisen a chhuah a, ṭhenrual kawmna'n a zungbun hlu tak mai chu a thehchhuak ve r^wih niin a lang tlat.

Lehkhadenna lem an ziahna piaha lemziak dang ve thung chu danglam tak a ni. Lehkhaden-hr^ta kha sum leh hlimna ngaina mi, ṭhiante thlahlel em em; mahse mahni rilru thunun zawh loh vang leh mamawhnain a urthluk vanga a nupuiin a thihsan zinga a roh ber, zungbun khawh ral ta mai kha a nih hmel a. Tuna milem erawh hi chu sum tam tak nei chunga hlim chuang si lo hmel a ni tlat! Chupa chu pa thau mum k<ng mai, dawhkana ei tur chi tinreng inchhawp a, dawhkan sira tangka ip chhawp puar luah chunga
ṭhu kun lup lai a ni.

A kiu vei lam chu dawhkana nghatin, rawmawlin a chal a hru a. A kut ding lam chuan zawi hnuangin thirfian a vuan a, chaw ch^kna reng reng a nei lo tih a hriat. A dawhkan hunna aṭanga lang thei viai viaiah chuan Pathian thu ch^ng hi nalh deuh maiin a inziak a, chumi hnuai lehah chuan tleirawl thi tawh thlalak niawm tak a intar a; a eng lai ber chu nge hlimpui tur a, a englai ber chu nge lungngaihpui tur pawh hriat hleihtheih a ni lo - he pindana milem pahnih hi hmuh an hrehawm tlat!

Pindan pathumna

Pindan hnuhnung ber dawttu a ni tawh. He pindanah hi chuan eng thil hlimawm tak emaw hmuh ka inbeisei ru khawp mai. Ka han lut a, banga milem an tarah chuan mihring lem pakhat chauh ni lovin, mi pahnih an lang a, kawngpui a lang ruih bawk. Ka beisei anga rilru tihthawvenna tur milem nia ka rin chu ka'n belchiang vat a, ka rin loh ang bawk a ni leh ta.

Mihring pahnih lo lang chu unau an ni. Kawngpui pahnihah a hrangin an kal a, an hniakhnu pawh an kal tawhna kawngah chuan a lang phei ruih a. Unau pahnih chu kawng p>ng ṭhuama int^wk ṭep tawh lai hi an ni a; mahse chuti chung chuan an hlim chuang miah lo!

Pakhat chu a in-ak hnawk rup a. A rawn kalsan khuaah chuan pa challang, rilru ṭhat em em vang pawh ni hran chuang lo va, a neihin a tlin em avanga khawtlang tana sum leh bungrua thehchhuak mai ṭhin a nih hmel. Helhkam leh lungkham neih loh hmel tak a ni a, engkim hi sum hmanga chinfel vek theih tur emaw ti tawk vela hausa mawl nulh mai; thu hnu leh thil lo thleng tur ngaihven nachang hre eih lo hmel pu a ni. Lehlam aṭanga lo kal, a unaupa nen chuan chhul khat kual an ni ang tih hriatthiam pawh a har hle.

Kawng vei lam aṭanga lo kal ve thung chuan kutdawh thl>ng tih mai loh chu eng bungrua mah a nei lo. Zan tam daih pai tawh lo tih hriat reng reng tur hian a taksa chu a cher ṭhi^k a, a dul a th>p then a, a n^k a lang ṭhai a, a khup a lawk liau a, ke-lawng mai a ni. A hmel hrilhfiahna'n chuan 'lungz<r' tih hi ka sit lek lek a; thinur hmel, ka tih chuan, damlo hmel an ang lek lek zawk bawk a. Mi lungnilo tak zawng a ni teh ch>k ang.

Chu unau lem inziahnaah chuan fei hmangin "Hnuai lam hi en rawh" tih a inziak tel a, ka han en thla nghal a. Chutah pawh chuan unau pahnih hmel tho chu a lang. An lan dan erawh chu a dang daih thung. An lem bulah chuan "I nunna nge i duh i sum hi?" tih thu hi pherh niahin a inziak a. Chumi thuziak hnuaiah chuan unau pahnih inbei lai, a kutdawh zawkin a unaupa mi hausa kut a thlak tur lai hmel hi a inziak a; kawng vaivut khu chum chum mai lo chu hmuh belh tur dang a awm lo.

Pindan palina

Pindan hnuhnung ber a ni tawh. Chu pindanah chuan mi thiamhlim lawr lai hmelte pawh hmuh mai ka inring deuh thut thut tawh a, lemziak ngaina mi tak ni mah i la, pindan hrang hranga lemziak mak sak tak tak vang chuan lemziak dang hmuh leh pawh ka ch^k tawh lo.

Pindan kawngka bulah chuan ka'n t^wi khawmuang deuh dat a, chu pindanah chuan eng lem nge inziak leh ang tih hriat ch^kna chuan nawr namen lo hian min nawr tlat lawi bawk a, ngaihtuahna vak darh nuaih nuaih chungin ka'n lut leh ta poh a.

Ka rin loh zawng tak maiin thil chu a awm leh pek - bangah eng lemziak mah hmuh tur a awm lo! Kil khatah chuan darthlalang lian ang reng tak hi a lo inh<ng thung a, a ngaihna reng reng ka hre ta lo va.

Rei ngial ka din hnu chuan hnung lam aṭangin eng thil emaw tak hian min rawn nawr kal det det a, darthlalang lamah chuan min nawr phei zel a, darthlalang nena kan ink^r chu pen hnih khat bak a ni tawh lo. Chutih lai chuan eng ri emaw ni, ri luih luih thawm hi a lo chhuak a. Hrilhtu nei si lovin chu thawm chu khawvel mihring thawm a ni tih ka hria. Mihring thawm a rik hnu lawk chuan thinlunga ri fawn vel chuan darthlalanga inen turin thu min han pe a - "Pindan hrang hranga milem i hmuhte kha nangma lem vek an nih kha. Tunah khan milem chu a tak takin i hmu nawn leh ta a nih kha..." a han ti ta mai a!

Ka bangbo kher mai

Ka lungawi lo ang reng khawp mai bawk a. Ka inseh ruh a, ka pik ta mup mup mai a. Darthlalang chu chum keh vek tumin ka’n inchhep rem a, chutih rual chuan ka thaw chu a lo pik zual sauh a. Ka lanna darthlalang khawih chu a thiang lo a nih ka ring ta a. Chu pindan chu a rang a ranga chhuahsan tumin kawngka lam chu ka pan a... rizai chu ka'n keu d>k d>k a, fian leh thleng inkhak ri chuan min tiharh ta zawk a. "Chaw ei i la, thawk leh nghal ang" tih ṭawngkam ka hriat fo chu ka ngaihtuah zui ta vak vak a...