Guest writer
Lalzarmawia
Amah 'Vai Lalchhuanawmi!'
A khuhhawnna: Tawrhna chuan chhelna a siam a, chhelna chuan hlawhtlinna a pawchhuak ch^wk a. Mi tumruhte hmaah khauh leh khirh lua a awm thei tak tak lo. Chutih rualin, an hrehawm leh retheih hun lai thlirlet a, mi harsa leh retheite lainat leh khawngaihna kut hlan let ve tum lem lo mi an kat nawk a, chuti ang mite chuan an nihna (identity) hmasa an bosal ṭhin avangin 'Lal ngai lo lal a n^' tih ang ṭawngkamte pawh hi a lo pian phah ta a nih mahna le? Eng pawh ni se, retheihna-in a s^wr f>p theih loh nu ropui tam tak zinga mi, 'Lalchhuanawmi' tih hming pu tlak zinga vai nu pakhat chanchin hian beng a verh ve hranpa e.
Thihna, lo kiang teh!
Humanity Hospital chu chhawng hnih a ni. Rawng a inhnawih var vo a, chu damdawi-in chu hmeithai rethei thlantui, thahrui leh tumruhna hmanga din a ni.
Humanity Hospital hi Kolkata khawpui aṭanga chhim lam km 20 vel kal, Hanspukur thingtlang khuaa awm a ni. Kum 50 dawn kal ta khan din ṭan a ni a, kum 1996 aṭang khan he damdawi-inah hian mi retheite chu a thlawnin an inentir thei ṭan a, chu damdawi-in chu anmahni ang bawka mi rethei; mi retheiah pawh hmeithai chhangchhe tak din a nih thute chu an hre vek kher lo maithei.
Subhasini Mistry chuan a hun kal tate kha a mitthla-in a hmu fo a. Engkim huama kumkhua atana a pasal duhthlan chu kuthnathawka eizawng ve mai; a ṭul ṭul thawka inhlawhf^kna zawnga kual ve mai mai ṭhin a ni. Mahse a khawvel innghahna ber, a pasal chuan pum lam ṭhat lohna avangin a boralsan ta hlauh mai a, chutih lai chuan Mistry chu kum 23 mi chauh a la ni. Naupang t> niin a hmeithai ta a ni.
A pasal thi ta chu a s<n hle a, Mizo upa-in "dar lehlam sah thlak ang" an lo tih chu a takin a tuar a, a tawngbua a, ṭawngkam leh thiltiha inhnem theih rual a ni lo vang. Fa pali an nei hman a, a vanglai hun leh nun te chu vul chatuan tur ang hrima ngai ve mek ngei tur, Mistry chuan a eng a mah hma-in 'chhangchhe nu' nih a'n f^wm nghal ringawt a, chuti ang dinhmuna ding ve lo tan chuan Mistry-i tana thaw a pik turzia leh khawvar tik ni awm thei tawh ngai lo tura ngaih a awl turzia chu hriatthiam ve phak rual a ni lo. Nia, chuti ang dinhmun rapthlak leh pik hmachhawn chung chuan, harsatna tinreng tlakbuakna hnuaiah hmeithai kum 23 mi lek chuan chhungkua a han enkawl ta chu a ni a leh! Mahse harsatna leh vanduaina-in mi huaisen leh tumruh te chu a hringchhuak ṭhin an ti mathlawn lovin, Mistry chu chuti anga zam bechhe mai mai chi a ni lo va, indawmkun a, ngui leh vui-a he khawvel hi hmachhawn tum lovin, a thinlungah kahpathir a chher hriam sauh sauh a, chutih laia a rilru chu - an chhungkua ang bawka baihvai, ṭanpui ngai ngawih ngawihte tana damdawi-in din a ni!
Mistry-i thinlung chu thihna vangin a hnual ngawt lo va, lusun khawharna vangin a zawr satliah ngawt lo. Thihna chu lo kiang se la, amah Mistry-i 'taktak' chu a lang dawn alawm le!
Nei lo-tu thil neih
Neih nei lovin damdawi-in din dan tur chu a ngaihtuah a, a tum ram chu hlen ngei tumin a hmuh ang ang hna a thawk a. Hna hr^m tak tak thlengin a thawk mai zel a; awmpui hna leh thlai zawrh te pawh a kawp nawk mai. A fate nena an mamawh hlawhchhuak tura beih a ngaih bakah, damdawi-in sakna tur pawisa a chhekkhawl a ngai a; "Rawngbawl tura chhandam" tih thute chu hre ve lem lo mah se, "Nang malsawmna ni ang che" tih thupekte chu Bible-ah chhiar ve kher lo mah se, damdawi tlan tur an neih ṭhat ve loh avang leh harsat luat avanga a pasal boral phahna chhan chuan mi dangte tana malsawmna thlentu nihtir a tum tlat a, chu tumruhna namailo chu eng thil mahin a d^l thiang lo!
Mahse 'nei lo-tu' thil neih chu kum eng emaw zah chhung chuan mita hmuh theih leh kuta khawih theih a ni lo. Mahse chhungrila a 'neih' tlat chu a tak ram chantir a tum tlat a, chu suangtuahna chu boruaka thamral satliah mai lovin vawiin hian a retheihpuite chuan a zar an zo ta!
Damdawi-in dinna'n rim takin Mistry-i chuan kum 30 chuang hna a thawk a, Rs 20,000 a khawl thei ta a. Chu damdawi-ina 'rawngbawl hna' thawk tur chuan a fapa Ajoy Mistry chu daktawr ni turin a chherchhuak thei ta bawk.
Hna hrang hrang thawka inhlawh kual zel chungin 'humanity trust' a din ta a, chu'ng aṭang chuan ram acre khat a lei thei ta a, chutah chuan inentirna hmun (clinic) lian lo t> a din thei ta a ni - suangtuahna chanve chu!
Kawng awlsam a ni lo
A pumrua lamah chuan nu lian lo t> mah ni se, a rilru erawh a lian hle. Mistry-i chuan a hun kal tawh a thlir a, "Ka pasal a boral khan awmngaihna ka hre lo. Kan fate pali, rilṭam taka awm ṭhinte chu ei tur ka pek a ngai a, ka fa < ber mipa chu, chutih lai chuan kum 4 leh a chanve chauh a la ni a, a naupang ber chu kum 1 leh a chanve chauh a ni," a ti a. Mi retheite tan damdawi-in din ngei a duh tlat avangin a fapate pahnih chu hna thawkin a tir chhuak ve ṭhin a, damdawi-in din hun atan daktawr hna a zirtir zui leh ta zel a. A fapa naupang zawk Ajoy chuan thlantui nena a nu-hova an damdawi-in din chu a enkawl ta mek a. A nupuiin manager leh nurse hna a kawp bawk a ni.
Damdawi-in an tuak lai chuan, "Ka thawh theih ang ang ka thawk. Ka fate'n cheng khat an hlawh a, keiin Rs 1.25 te ka hlawh a. Ka tan ka hmang ngai lo. Eng zat pawh hlawh i la, damdawi-in dinna'n ka hlawha a tam zawk chu ka dah zel," Mistry-i chuan a ti a. Chutih laia an pawisa hmanna ber chu a fapa leh fanu lehkha zirna'n a ni a, a fa dang pahnih chu a sum tuak chhung atan fahrah inah a dah thung.
Kum 30 chuang damdawi-in a tuak a, ṭah-awh tak meuhin man tlawmin mi ram a lei a, kum 1993 khan inentirna (temporary clinic) tur a din lailawk a, ṭhenawm khawvengte'n an neih ang ang - pawisa, thingzai leh bungrua/hmanraw dang an thawh ve bawk a, a sak hna pawh hnatlanga thawh a ni.
Pindan pakhatah inentirna hmun an siam a, Mistry chuan an chenna bialah a thlawna damlo entu tur daktawr pathum a hmu ta hlauh a. Hma an sawn ve zel a, kum 1996-ah damdawi-in chu pangngai taka sak a ni ta a, chutih laia West Bengal larsap KV Raghunath Reddy chuan a hawng a ni.
Damdawi-inah hian Mistry bakah, staff tlem t> chauh an thawk ṭhin a, staff zingah hian a fanu pawh a tel. Sum lama harsatna bakah, an harsatna tizualtu chu pangngai taka daktawr duty tur an nei thei lo chu a ni. Mistry chuan, "An hun remchangah chauh an duty thei a, hlawh kan pek loh hnu aṭang phei chuan 'regular' taka thawk peih an tlem ta hle," a ti.
ICU pawh neih ngei an tum tih sawiin, "Daktawr leh nurse, englai pawha duty reng thei nei turin hmalak zel ka duh a, tunlai damdawi-in ṭhate anga he hmun hi chhuah ka duh a ni," a ti bawk. Mi retheite tana 'thingthiang' ni ta mek, Humanity Hospital-ah hian daktawr 12 an thawk mek a, khum 25 a awm tawh a ni.
Mistry hian a tumruhna leh tawlhchhelna vangin kum 2009 khan Godfrey Phillips Bravery Award a dawng a; award atchilh a, ropuina phuahchhawp hmanga inhampuar duh vanga sum tam tak senga mahni award dawn tur lei duhtu mi pamham leh tlawktlaw te chu a lakah hian zak a, khup zul zul tur an ni zual bik hian ka va hre mai mai ṭhin em!