Ho te mah ni se...

A khuhhawnna: Naupang paw'na hman tina an tin meuh tawh loh pencil bung, kutzungt> >m pawh chen tawh mang lo leh rawng mumal pawh nei tawh lo hi mistiri tan chuan a "thawmhnaw" zinga hawlhlawr pawl tak a ni ṭhin a. In leh a chhung cheina ze mawi hrang hrang hi pencil bung aṭanga thai chhuah a ni ve tlat ṭhin.

I chhut ve ngai em maw... Siamtu hian a hranpa ngata 'mimal' ni tura a din kha kan ni hlawm a. Mahni kutzia pawh inang lo tawn tawn ta chu, kan thisen zawmpui nen ngei ngei pawha rilru hmun khat put theih rual a ni lo. Chuti ang mi hran sa hran ṭhiau chu kan inhlawmkhawm miau a, mahni maia he leilung hi luah kan nih miau loh avangin 'hringnun chhiarkawp' kan hman ve a ngai ṭhin a nih hi maw...

Nia, kan nun hi belh leh paih, puntir leh sem hmanga kenkawh a ni hlawm a. A eng hawizawng paw'n khawvel hawiher hi lo inthlak kualin, a mihringa-te pawh hi han insingsa kual vel ṭhin mah i la, nun mathematics tho hi a ni, kan innghahna tho chu! Chuvangin kan nunho-na leh mahni chungchangah hian 'ho' kan tih ngawt hi a lo ho ngawt thei lo viau. Ho kan ngah leh ngah loh azirte hian kan nun thuruk hi zir sam leh khirh te a lo ni ta mai ṭhin nite hian ka chhut ve mai mai ṭhin.

Hriatchian loh khawvelah hian daidar loh naktuk hmachhawn ṭheuhin kan mu a, thil puitham tak nia kan hriatte hi holam nia a lan chang a tam a. Holam mai mai nia kan hriatte hi mihring leh a chenna khawvel kuai her lawp thei thilte a lo ni daih zel thei bawk a.

Mite la hriat ve ngai loh thil sangkhat chuang hmuchhuaktu-a an sawi, Edison khan 'ho' hi lo ngah viau se la chuan beidawngin a kaikun ngun phah viau ang a, a hming pawh hi kan lam fo ang em maw chu? Rontgen khan a tum loh lama >ng zung lo kal sual kha 'ho' ti viau ta se, x-ray hmang hian mihringte hi kan inchhui tlai viau maithei. Wilber-a te unau khan mite ang bawkin "sava-te hi thlawk kual se la, a tawk" ti ve mai ta se, thlawh kual ve tum kha thil atthlak leh holam maiah ngai ve ta se, vawiin thlenga sumdawnna kawngkalte hi a buai thui nak nak ang chu! Chuti ang chu kei ai mahin sawi tur in ngah zawk hial ang.

Miina r^lpui phiara an phiar te, k<rpuitlaka an ngaih te, lungawi lohna thama an ruat te, lawmnatlaka an hmuh te, mittui s>n ṭul nia an hriatna te... An tana inpholanna thama lian nia an ngaihte chu nangin 'ho' i tihsan ngawt thei dawn em ni? Hriatna (feeling) ina a kawihher fo kha i ni ve tho si a.

Kan Zo rimawia langsar, Rosangliana'na (Zorock) "Alu pum khat mai pawh hi a ṭangkai" a tih hma khan Hollywood lama mi langsar, Jackie Chan pawh khan a hmangthiamtu tan chuan lapua mai pawh hi ralthuam a tling, tih angzawngin ṭawngkam a lo chhep tawh a ni lo'm ni kha? Thil ho mai mai nia kan hriat hi a chang chuan thil namen a lo ni lo ve!

Kha... hman kum furkhaw ruahtui tlak tirh lama nihliap min z^wntu tleirawl t> reuh pawh kha, amah hre tawh hawt si lovin ka la 'vei' zui zel tho nia! Kha Inrinni tlai lamah khan ka lo inring ve der hauh si lo va, lu na b<r chunga in lam ka pan mek lai khan ruah baw hawk khan min han nangching kha a ni a. Revenue pisa pui kawta ka huh hnuang tawh min lo zawn a, a chanchhe zawkina ka hnar chung pawha min sawm lui ngat ngattu kha keimah vangin a hul tur angin a hul zo ta lo va. A tan chuan "tlangval pakhat nihliap nei lo a zawn" a ni satliah lek ang a, ka haw zawr hn^p tur min dawm lek chauh ni lovin, ka lu lo na ve mek a dawm tel tih erawh a hre hlek lo vang. A tana holam mai ni awma lang kha ka tan chuan a ho ral ngawt lo va, a theihnghilh zui nghal tur kha kei chuan ka hre ta reng a nih hi.

Vawi khat 'seih' ringawt hian mi lungngai tan harhna a thlen thei a, kut b>ng thawm satliah hian mi chak lo tan thahrui a pe thei a. Hrawkb^wk chung lama fak derna mai chauh pawh hian kawng dik zawh turin mi tam a hruai chhuak tawh ang chu!

Ka hmelhriat pakhat chu kum 30 vel kal ta khan Aizawl leh Sialsuk inkarah ṭamchhawlin a tlu nawn nawn a. Naupang chumchiap th^ takngial pawh pha lo chungin zinkawng a zawh luih hram hram a ngai a. Tukhawkha hriat lohva rilṭama tlu tlaw mai mai tur khan Hmuifang daifema in pakhat a thleng thei hlauh a: "Chuta thingpui sen thlum no khat min pek tluka tui kha ka la hre ngai lo," a ti. In neitunu kha chuan khualzin pakhat tan thingpui no khat a pek thu kha zanah a mut bopui hlen nghal ngei ang. Kha thingpui no khat vang khan hriat reng a hlawh tawh tih a inhre hlek lovang a, rilṭam vanga "chin hriat loh" ni mai tur khualzin tan thahrui a pe a, a nun a chhansak hial tih pawh a inhre hlek lo vang. Kha thingpui no khat 'mai' kha khualzin ṭamchhawl tan chuan lunghlu truck trip khat ai paw'n a hlu zawk miau si.

Rukhmang pakhat pawh ka hria. Rukruk zirna sikul hi hawngin, mite hnenah thil ruk dan chi hrang hrang hi zirtir tur ni ta se, ani tluka zirtirtu atana ṭha dang an awm a nih chuan, amah lo zui sil ve hrep tawhtu tal an ni ang. Ani tan chuan rukruk hi infiamna chi khat a ni hawt a, "Rukruk hi eizawnna'n a tlak khawp mai a. Mahse hna nghet a awm ve lo a," ti liam mai kha a ni. Min tlawh ve fo va, keiina ka rintawk ang bawka ka tana a rinawm tlat ang bawkin, kohhran upa pakhatina 'mi dang ang ve tho' nia a hmuh liam maina chu a tan thil namen a ni lo. Kohhran upa-in lamhlaa pawisa kengtu atana a hman apiangin, chu kan ṭhian rukhmang chuan rinawmna hlutzia a chhar belh ziah a. Amah ring ngam tlattu tana thil holam mai ni awma lang kha a tan chuan a nun fiahna meipui a ni a, kawng dik zawh turin huaisenna a pe tel tlat.

Kan hisap loh leh inbuatsaih loh lamah hian kan hriat hlek lohin kan hlutna hi hai chhuah a lo ni fo a, kan tum hlek loh thilah keimahni avangin tute emaw chuan chakna, hlutna, dikna, huaisenna, chhelna leh himna te hi an chharchhuak ve fo a lo ni.

Eng emaw changa mi dang tana tangka ip han phawrh thei maite kan kat nuk a, lei theih thilah tuteemaw hi chu an chh^wkzangkhai chiang mai a. An chhungrila harsatna in-pump puar mek pawh an hawlh thep suai suai ang tih pawh a chiang. Mahse a chang erawh hi chuan tangka chauhina a chh^wk theih loh nun leh hun hmang mekte hi mipui zingah an inzep a, kilkhawrah an

ṭhu a, dawhsanah te pawh an ding a. Nui heuh heuh chunga khawvel mangṭha duh mekte pawh an kat nuk ang. Ho t> nia keini'na kan hriat hi tuemaw tan chuan damna a tling dawn a, kan rilruk sa ve r>ng pawh ni lova kan sawi leh tih te hian kan hriat loh laiin tuteemaw tan chuan khawvel thar a siam thei, tih hre chunga hringnun chhiarkawp zirthiam leh hmanthiam te hi kan mamawh tlang hle a lo ni.

Ho te nia i hriat, i theihnghilh zui tak si kha a va ho si lovin, a va pawimawh si em!