Hnathawktu thi

A khuhhawnna: Hna thawk tura infuih hi khawvela hnam tin chi tin nun kawng inṭawm a ni maithei. Hna thawh hi kan ngaisang tlang a, a ṭhahnemngai zualte phei chuan "Hna lian leh te a awm lo" tih ang duang te, "Thawh hreh nei suh u" tih ang lam chi te hi an chhak chhuak mawlh mawlh a. Mahse keini Zo tlang ramah thung hi chuan "hna" kan tih ngat bik hi chu mipui thawhlawm pungkhawm chang ve phaka pisa kai theite "thawh" a ni a, pisa kawngka leh hung pawn lam zawng hna hi chu "eng em em mah hna" kan ti a nih hmel.

Kan inbilh luhna ram (India) hian a zir lo ve bawk nge, Zofate kan inzirtir dan a dik lo kumhlun ta nge, kan economy hian a zir ngang lo zawk nge, a engtik lai mah hian kuthnathawktute dinhmun hi chu "hahthlak thlawn" a ni deuh ber a. Kuthnathawktute inrelbawlna lam lo ngaihtuah tura mipui suma kan mi chhawr, pisa kai pha chin te; mipui thlan tlin MLA-te an han chet ṭhat changa fak tlawr hluah a, an chet ṭhat loh chu sawi loh, an che eih lo em maw tih tur an nih luau reng lai pawha fakna tur dap chawpa kan hmui kawngka a inhawn huau reng lai te hian, kan ni tin khawsakna atana mi ṭangkai ber mai - kuthnathawktute fakna lamah erawh hi chuan kan hmui hi a chîp thei hmak hmak khawp mai a. Ram hruaitu ṭhenkhat phei hi chuan "Hnam thatchhia" tih ang lamte hi sawi nuam an ti phian ni zawkte hian a lang fo mai.

Hman deuh lawka Kawlkulh tlangval, a hna thawhna lama lei minin a nunna a chhahsak tak kha awmhmunah ka lo khawngaih ve em em ringawt mai a. Ka ngaihtuahna a kal dingtir hle a. Social media-ahte an theh darh chiai chuai a, mite rilru-ah engti angin nge a thawh ve ang aw, tihte ka ngaihtuah a. Kan bengverh zawng hi chu a hriat mai a. Thinṭh^wng leh lungchhiatthlak ni si, mahse chuti ang thu kan hriat ruala kan rilru khawih zui lem lo tur hi thu theh darh chak zingah hian a hluar ber pawl pawh a ni maithei. Nia, kha Kawlkulh tlangval te; tunhnai maia Durtlang tlangval kum 18 mi lek, Sialsuka quarry lung laknaa a hna thawk mawlh mawlh lai lung lumin a den avanga a nunna hlu tak thamral ta te kha in ngaihtuahna luahtu a lo ni ve em maw? Mi, an hna thawhnaa vanduaina s^r-in a han man ṭhin hi an lainatawm a, a lungchhiatthlak a, thang awk ang maia thil lo thleng ṭhina hi ṭanpui hawm hawm loh rual a ni lo. Chutih rualin, ral do sipai thi ang mai an ni a, faktlak an ni a, an chhuanawm a ni.

Hna thawhna hmuna mahni hna an han thihpui ṭhin hi - fakna awka nena vui liam loh chi rual an ni lo ve!

Mihring dinhmun a inchen lo va, kan zir chin leh kan theih chin te; kan thiam zawng leh tui zawng pawh a inang hek lo. Chu mai a ni lo, mi ṭhenkhatin Van leh Lei zahpah l>k lova mahni dinchanna tur ngawr ngawr an melh a, an beih a, an rim thluk luih ngat ngat lai hian, chuti ang ti duh ve reng reng lo mi nuntluang leh "mihring" takzet an awm bawk a. Mahni theihna zawn ṭheuhah mahni kawng sialin, mahni inhai kuak tumin, mahni leh tute tan emaw-a "tuemaw" nih tum vekin kan tlan a. Pianna chhungkua leh tlakna leilung azirin mihring hi kan danglam fur a. Eizawnna-in mi tin min beng buai a, chu'ng zingah chuan dawhkan leh ṭhutthleng rinchhana hna thawk ve thei lo hi a tam zawk kan ni a. A thawk nasa zawk leh hlawk lo hle zawk pawh kan ni ang.

Mizo tlangval, vanduaithlak taka an lirthei khalha chesual ta-te hian an hnathawh an thihpuina lam hi kan chhutpui ngai em aw? Driver nunphung fuh lo lamin min chiah hneh vangte pawh a ni ang a, khawi lai khaw kar kawngah emaw vanduaina an han tawk a, "An rui a ni ang" tih ngaihdanin an chanchinthar lungchhiatthlak hmawr kan han bawksak thla ngawt zel a. An dinhmun dik tak sawi tur awm ta lo chu, kan rin dan danin an chetsual chhan tur ni thei ber awmte kan han fawm khawmsak a, a tlangpui thu-in an chetsual chhan kan fawm khawmsakah chuan a "side B" lam kan han dah langsar lurh zel a. An hna thawhna lama vanduaina tawk ta an nihna lamte kan ngaihtuah kh^t pharh pharh khawp hian ka lo ring ve mai mai a. Anni khan an thawh thiam zawng tak hna an thawk a, an thawh tur dik tak an thawk a, an thawh loh chuan tute emaw chuan chaw an nghei thei a, tute emaw chuan sum an hloh f> thei a, he ram ngei ngei pawh hian anni tel lo chuan harsatna lian tak a tawk thei tih lamte hi kan rilru-ah a awm tel khat fu maithei.

In saknaa thi te, lung remna lama thi ta te, lo vahnaa thi te, lei laihnaa thi te... a dang dang... kan va invui liam tam tawh em! Sipai leh police te hi chu an vanduaina an chhungte talin an la chhawrbawl thei a. An hming a ṭha em em a; tu'n ka ṭawng lo haw lo se, han fak leh chawimawi chiam chhan tur khawpa boral pawh lo ni lo ta se, a kalphungah chuan sum te, chawimawina te a keng tel deuh tlat a, vannei deuh hi an la nia!

Chuti ang karah chuan, kan ṭawng tuallenga chiang em em mai -
"Eng hna nge a thawh?"
(Sawrkar hna a thawk em, tihna tluk)
"Eng hna mah a thawk lo"
(Sawrkar hna a thawk lo, tihna tluk)

tihsak ngai, hnathawkmi ni si-te'na an hna an thawhna lama thihna kut vawt an han tawng palh hlauh ṭhin hi chu... inrelbawlna fuh mang lo hlira khat ramah hi chuan a vanduaithlak dan a thuah hnih bik em em a. A dan leh hrai lamah te, kuthnathawktute hamṭhatna leh enkawl kawngah te, vanduaina leh chetsualna dang bakah, an hna thawh dan kalphung zam chungchangah te chuan India ram thuneitu sang lamin dan mumal tak siam mah se la, keini tlang ram pangperah hi chuan chuti ang hnathawktute inrelbawlna dan ang lam chuan tui chhe paihna ang bawkin ngaihthah chauh a hlawh a. A chinchang hre zau deuhin an thup liam mai mai ni hian a lang. Kum nga vel kal taa Bangladesh puan siamna in lian chim avanga a firm neitupa an man angte kha chu keini chuan kan la hlat hle.

A enga pawh chu ni se, miin anmahni theih ve-na zawnah theihtawp chhuahin an khawvel ṭhanlenna tur an bei ve a. Chung mite chu rorelna dik te, kalphung ṭha te beisei nasa zualtute pawh an ni. Ṭhuthluang mai maiin ni hi an chhiar liam bik lo va, an dinhmun leh nihna-in a zir loh em avangin vantlangah "dingchhuak" nihte hi an hlawh pha ve lo va, an hlawh phak ve loh avanga "thatchhia" tia au khum mai mai tur an ni lo vang.

A nihna takah chuan thatchhe zawk chu he ram hian a hria a, he hnam hian a chhinchhiah. Zofate hi hnam taima kan ni a, kan taimakna tibuai khawlo zotu chu kan hria e! Kan taihmak rah te, kan taihmak chophawk lehzualtu tur hmu lovin kuthnathawktute hian an thiam dan danin hna an thawk a ni zawk.

"Hna nei" kan tih chin, Chawlhni kawr leh a chhang vela daihlima hna thawk theite hi chuan an hna hi an thihpui lem lo hmel a. Thihpui loh chu sawi loh, an thawh loh avanga harsatna thleng hi a ni lo'm ni, he ram hian a chauhpui em em ni? Hna thawh hun chhung pawh sei aia pawh tawi te; chawlh leh pawihawi ngah ang chi te pawh sawi ngheng tlak a awm khat ṭ<n ang.

Engmah lova kan ngaih mi tam tak chuan an hna thawhna lamah nun an ch^n ta! An nunna hlu tak chu hna an thawhna lama ch^n an ni a, he hnam hian chu chu hlutsak hle se, zahawm takin an boral tih hi hre fo se ka ti a ni.