"Hey Jude!"

A khuhhawnna : Julian Lennon chu kum nga mi chauh a la ni. Sikul kai rual a ni ve tawh a, chutih lai chuan a khawvel chu hmui ch>k ch>k tur leh, a hringnun kalkawng chu thimin a nan ve ngai loh tur kawng nuam a nih pawh a ring hial ta ve ang. Mahse mihring hian a zawh ngai kawng a zawh reng thei lo va, ruahsur leh nisa an inlal chhawkna khawvelah hian mihring hian a suangtuahna ang ngawtin ke a pen thei ngai si lo a ni.

Fuh nge fuh lo?
Khawvel mihring piang tawh zinga nausen dang tam tak kh<m larh tur khawpin Julian chuan khawvel >ng a rawn hmu a, ranthlenga nau lo piang ai chuan pian leh murnaah zawng, Julian chu a chungnung chiang larh larh khawp mai! Sikulah 'Tu'nge i pa hming?' han ti se la, a pa chu ama ngaihah chauh 'Superman' a ni lo va, 'ka pa hming chu John Lennon a ni' a tih rual ruala pawm ch<k ch<k duh tur hlir mihring tamzia a chh<t pha lo hial ang.

Liverpool band hmingthang, The Beatles-in khawvel an chiah lai kha a ni a, chutih laia John Lennon leh a nupui hmasa ber, Cynthia Powell te fapa duat lai nih chu ni leh thla kara leng, Sailo lal fapa, lalna tlang rochun mai tur ang hi a ni dawn tih chu pa rilru chak lo ber tan paw'n chh<tthiam a harsa lo ang. Mahse Julian-a tan a pa ropuina leh a nu hmelṭhatna chu khawdur chhum chhah tak ang chauhah a chang zo ta lawi a; kum 1968-ah a pa, John Lennon chuan Japanese nula, Yoko Ono a tawng ta tlat mai a, chu khawchhak nula chuan Julian leh Cynthia te nufa suangtuahna in ropui chu a lungphum chawpin a rawn phin darh ta vek mai a ni.

Cynthia chuan nuthlawi chan a chan a ngai ta a, Julian pawh chu fahrah a nih a ṭul ta.

Miretheite thinurna ai chuan miliante beidawn­na hi a hlauhawm zawk ch^ng a awm ṭhin. Chhungkaw ropui tak aṭanga lei rem rap tura lo piang, Julian chu ni khat thilthu-ah fahrah naupang a han ni ta lek chauh a. Chu fahrah nun aṭang chuan eng thil nge a la rawn zir chhoh ang a, engtiangin nge he khawvel hi a rawn pal chhoh ang?

Naupang dang sikul b^ngte chuan hlim takin an in lam an pan a, an pa-te malchungah an ṭhiante nena an inkawm dan leh sikul chanchin te an sawi zet zet a; chhungkuain hlim takin an inchhaih a, khawlaiah an lengho dal dal a.... chu'ng zawng zawng hrethiam pha lo tur chuan Julian chu naupang mawl a ni tawh bik lo.

Hmaah eng'e?
Dinhmun a han ph>t a, vanduaina leh lung­ngaihnain mihring a han tuam chiah hian hma­ngaihtu leh ṭhian dik tak hmel chu a lo lang ch^wk.

Naupang chhawnchhaih rual lek, Julian chuan eng ang harsatna nge a la tawh dawn a, engtiang takin nge fahrah nun chu mual a la liampui dawn tih a inchh<t pha lo pawh a ni thei. Ina a haw a, chawbela chaw a lo awm mai chuan a duhtawk viau hrih pawh a la ni thei; mahse fam ta lo chu, a la dam dawn - rei tak he khawvelah hian a la ch^m dawn! Chu a hmalam hun chu amah hmangaih em emtu, a pa ṭhianṭha, Paul McCartney chuan a hmu tlang sa vek a, naupang Julian chuan McCartney-a thinlung chu a luah ta tlat mai a.

Tuk khat chu McCartney chuan Cynthia-i te nufa chu tlawh a tum a. Julian chu kalkawngah a tawk a, Julian chu hmana John Lennon-a in kianga naupang pakhat, hlim taka infiam zek zek ṭhin kha a ni ta tlat lo! Naupang hlim thei Julian a hmu tawh lo va, fahrah ngawih ngawih hmel pu Julian chauh a hmu ta a. Chutih lai chuan McCartney chu eng thlarau emaw tak chuan a pawl a ni chek ang chu, Julian-a nun ngui nghiai mai chuan Beatles hla nung ber mai zinga chhiar tel reng tawh tur a hring chhuak ta a ni.

McCartney chuan a car-a a chuan lai chuan hla thl<k pakhat a dawng a. A hla dawn chu a inah a tlan hawpui nghal vang vang a... phuah tawh sa hla ang maia thluk ṭha leh tluak ṭha; nem dep mai hian Julian-a pual liau liau hla chu lehkhapuanah a luantir ta zeih zeih mai a.

Thu bul a han ṭan a, Julian-a hmingin, 'Hey Jules' a han ti phawt a.... a nu, a pasal, John Lennon nena in-m^k satliah pawh ni lo, 'full m^k' a inṭhen hlim khawharna leh lunglenna; rilru beidawnnain a hmeh hrual mek chu Julian chuan hlimna kawng a zawnpui a ngai niin McCartney chuan a zuk hre ta zawk tlat a. Thil dang zawng aiin a thinlungah a nu chu 'milian' bera a dah a ngai a; lengzem hla lungkuai tak tak nen, a tak ram chang thei tawh lo tura inawi lungleng lo turin a nu chu lunglenna ram dangah a pakaipui a ṭul tawh a. Chutiang nun hla awmze neia khaw >ng hmuhtir tur chuan Julian chu McCartney chuan a beisei a, a nu Cynthia-i tan a han ngenngawlsak phawt a. Julian chu naupang mai a nih leh nih loh lam a thlu lo -

"Hey Jules, don't make it bad
Take a sad song and make it better
Remember to let her into your heart
Then you can start to make it better,"
a han ti a. A la duhtawk mai lo...

Fapa zirtirna
Thih suala awm mek tan hawihhawm a theih tawh loh ang bawkin, lungleng khawhara ni leh zan hmangtu, Cynthia-i tan a fapa, Julian chu kaihhruai theih a ni lo. Chu mipa naupang chuan a nu chu hringnun a zirtir a ngai zawk a; khawvel hi zing ni chhuakin a rawn chhun >ng leh ta a ni tih pholangtu, zing daifim tle ser ser ang chu a fapa nunah chuan a hmuhchhuah a ngai tlat! A nu'n beiseina thar a neih leh theihna tura a rilru hruai chu naupang Julian-a tan chuan hna khirhkhan tak pawh a ni maithei; mahse McCartney chuan a hmangaih nufa tana beiseina mei chhi alh leh theitu awmchhun chu Julian chauh niin a hre tlat a. Julian-a kovah chu 'mission' hautak chu a nghat lui tlat a, hun harsa karah pawh ni se -

"Hey Jules, don't be afraid
You were made to go out and get her
The minute you let her under your skin
Then you begin to make it better,"

tiin amah hringtunu chu mitdel kawng hruai taka hruai turin a chah lawm lawm a. Julian chuan hun khirh tak paltlang turin buaina tam tak pawh hmachhawn mah se, a nu chu 'a nu' a nih miau avangin ama hrehawmna a pawisak a thiang lo va; khawvel phurrit hi ama ko-ah chauh a innghat lo va, ritphurh azawnga ritphurh hrehawm em em mai chu mi pahnihin an phurdun a, an inchhawk z^ngkh^i tawn a ngai a ni. Chutiang chu a nih tak tlat si avangin khawvel nun let but butin a la nuai ve eih loh, Julian-a tana thuchah chu -

"And anytime you feel the pain,
hey Jules, refrain
Don't carry the world upon your shoulders
For well you know that it's a fool
who plays it cool
By making his world a little colder,"
tih hi a ni tawp - khaw dang hawi theih a ni lo!

Hmangaih vangin le...
McCartney chuan Julian chu a va tiduhdahin, a va nghaisa rethei deuh ve, tiin vuihmui lo putpui rih mai teh suh - an nufaa an hmakhua zel tur nen lam a ngaihtuah vang leh, a hmangaih luat vang zawkin a ni, McCartney chuan Julian chu a dimdawih loh phal zawk ni! Chu dimdawi duh lohna chu hmuhsitna leh tuarna kawng induhsakna vang lam a ni law, hmangaihna vang zawk a ni. McCartney chuan Julian-a awm dan tur chu a han sawi leh poh a -

"Hey Jules, don't let me down
You have found her, now go and get her
Remember to let her into your heart
Then you can start to make it better."

Cinthya-i nun khawhar hnemtu awmchhun chu a hmangaih em em, a fapa Julian chauh chu a ni tawh tih McCartney chuan a hai lo. Chuvang chuan a ni, lungngaihna kawr ruam thuk tak aṭanga a nu chhanchhuak tura Julian chu thu a pek luih tlat ni! Mi dang ni lo va, amah, Julian ngeiin chu an nufa nun dinhmun duhawm lo tak chu a lingleh ngaia a hriat tlat avang zawkin, diriamna themn>m pawh tel hlek lo va -

"So let it out and let it in, hey Jules, begin
You're waiting for someone to perform with
And don't you know that it's just you,
hey Jules, you'll do
The movement you need is on your shoulder,"

a tih lawm lawm zawk ni!

McCartney-a ṭhahnemngaihna ^wka chungchangah hian Julian chu a fiah hmasa ber zingah a tel ngei ang a, keini lam hi kan fiah tel ve ta em aw?

Thu kuangb^ng
'Hey Jules' tih hi a tir taka McCartney-a'n a phuah dan a ni. Mahse recording an tih dawnin 'Hey Jude' tiin a thlak leh a, chu chu khawvelin a sak thiam dan leh hriat dan a lo ni ta.

A phuah chhan ber, Julian paw'n he hla hi ama puala phuah a ni tih a hre mai lo. Kum 1968-a ama puala McCartney-a'n a phuah hi kum 19 hnu, 1987-ah a hrechhuak ve chiah a. New York hotel pakhata McCartney nena an inhmuh ṭumin he hla hi ama puala phuah a nih a hre ve chauh pek a nih awm chu!