I pianna ramah kir leh rawh

A khuhhawnna: Mi ṭhenkhat sukthlek hi chu hahthlak ka ti ve khanglang ṭhin. Ui thlun ang deuh hi an ni hian ka hre ṭhin a. Thui tak tlan ṭhin mah se, a thlunna ban bul bawkah ui chu a kir leh tho tho a ngai ṭhin a. Bawm lian taka sava khawi pawh hi, sang takah invawrh ṭhin mah se, kharkhiptu a awm miau chuan lei lamah a tlak a ngai leh ṭhin a nih hi.

Kei hi pawn lam hmuh theih aṭanga mihring tehnaa 'vannei' an tih zinga chhiar theih niin, chanvo v^wng vanga 'hlawhtling' tia an sawi ṭhin ang hi ni ta ila; khawvel hi daidar hneh hle-in, United Nations-ahte hian hotu lu berte hi ni ila; khawvel ram lian zualhote hi ka thu hmu lova che ngam lo ni dawn ta pawh ni se, ka chanchin bulthum chu khawi hmun aṭanga ziah ṭan tur nge ni ang?

Infiamna, zai leh lemchan lama mi hlawhtling ber niin, Hollywood leh Bollywood-ahte pawha tluk loh 'chungleng' ni pha ngat te pawh ni ila; vansangahte khian theuleu kual velin, thla leilungahte hial pawh bu han chhep pawh ni ila, ka chanchin bulthum chu khawi hmun aṭanga ziah ṭan tur nge ni ang?

Mihring hi rin aiin kan invawrh thui thei a, rin aiin kan tlakna a hnai duh viau bawk. A enga zawk zawk pawh chu lo ni se, hringnun pipu-ah hian kan th>n kan th>n a, kan nun a inlumlet vut vut a, kan thlen chin a dang nawk a. Kan nihna danglam ve thei lo erawh a awm. Kan hmingte chu thlak danglamin, kan hmel leh nunphung te chu mi hran ang hlauhah chhuah thei pawh ni ila, kan pian leh murna erawh danglam ve thei lo, kan nihna bil (identity) nghet a ni miau a, a thlawh bosan tum z^wng leh a tlan bosan tum z^wnga bei nasa apiang an hah thlawnin, an inbum thui thlawn mai mai a ni dawn si.

Kan chanchin chu khawvela lehkhabu hralh tla ber pawh a ni thei; khawvela chanchinthar luah ngun ber leh sawi hlawh ber pawh a ni thei. Mahse a bul inṭanna chu kan pian leh murna aṭangin chhui a ni tho tho dawn a. Kan nghahchhan, kan bulpui, kan zikchhuahna leh kan seilenna ram leh khua chu eng vanga mi ṭhenkhat hian bosan a, bosal ngam ṭhin ni maw?

Abrahama 'ramtiam' chu eng chena thui pawh ni rawh se, Ur tel lovin sawi theih a ni lo. Isua Krista chu Jerusalem-ah chhui lut pawh ni ila, Bethlehem aṭanga kan hma ṭan a ngai tho tho. Kan 'address' te chu kan thlak thei e, kan zikchhuahna hmun erawh chatuana khawih danglam theih tawh loh, Khuarel 'seal' a charh hnan a ni tawh tlat.

Nungcha ṭhenkhat, an pianna hmun aṭanga tla hla ngai lo an awm an ti a. Mi ṭhenkhat, an pianna khua leh ram aṭanga mai par thlawn taka thlawn ve duh hlek lo; nu chhul aṭanga an mit a rawn keuna hmun leh, leilung boruak an hip ṭanna hmun aia hmun ngainat dang nei thei lo va, chu hmuna mawhphurhna nei ve tlata inhre reng ṭhinte chanchin hi ngaihnawm ka ti a. Chuti ang fa hrin manhla-te chuan ṭawng an cheh tam lem lo va, tha erawh an thawh tam ṭhin thung a. A langsar laia ṭhut tuihnai an thlahlel lem lo va, an ropuina erawh hunin a chhinchhiah ṭhin.

India chanchina bung pawimawh luahtu leh khawvel pawh al pha ta hialtu, Anna Hazare chu sipai aṭangin khawpuiah inbengbel zui ta se, an ṭhenawm khawvengte lo chuan a hming kan hre ve ngut na maw chu? Mahse a ṭobul, Ralegan Siddhi khua a ṭulpui a, an thingtlang khua-in vantlang nun leh eibar kawngah hma a sawn phah kuar kuar a, chumi rah kal zelah chuan India ramah eiruk dona thlipui a lo inmun ta mup mup bawk a nih kha. Chuti ang mi, mahni ṭobul (identity) phatsan ve lo-te vang chuan a ni, ram leh hnam ṭhenkhat hian hruaitu ṭha hi an lo hmelhriat bik ṭhin ni.

Chuti ang han sawi tak azarah chuan, Syrian nula hawih, Diana Al-Hadid te pawh hi sawi hmaih phal chi a ni lo. Kutthemthiam zet mai, tarmawi leh thil lem chi hrang hrang siam ṭhin a ni a. Lemziah bakah thil lem ker a hnehsawh hle a, chu chu amah a inpholanna pawh a ni. A kutchhuakte chu international gallery velah pawh pholan a ni fo a, a kutchhuak an ngaihlu a, amah an ngaisang bawk a. Khawvel mihring heti zozai zingah hian a piang fuh pawl tak nia ngaite pawh an awm nawk mahna.

Diana hi Aleppo, Syria rama piang a ni a, kum nga a nih thlengin Syria-ah an cheng a, a hnu lam chu New York (US) lamah. Kum 30 a chuang ve tawh a, American khua leh tui a ni tawh. Mahse khatia kum 2011-a Arab Spring a lo irhchhuah a, khawvel laili lama ram hrang hranga roreltu dukdak lote paihthlak duha mipui helna a rawn rik puah pawp pawp lai khan, an Syria ramah pawh mipui helna kha ralthuam ṭha ber ber chi nen a rawn ri chhuak ve nghal a nih kha. Lal ban duh lo pawl leh lal ban duh pawl inbeihna chu khawmual leh van boruakah a ri dur dur reng a. Hmakhawsang aṭanga 'khawvel lai tak' tih theih tur khawpa sumdawnna hmunpui leh ram dangte'na an pan khawm ṭhin, Suria (Syria) ram chu ṭah leh ha ṭhialna ram ang thawth^ngah a chhuak zo ta a. Chuti ang hun khirh leh thawpikthlakah chuan a ni, Diana-i ram hmangaih hla chu a thinlungah kaihthawha a awm ni!

A pianna rama naupang tualchai rual a nih lai chu mitthla thiam tawh lo pawh ni se, a pianna ram chuan a nunah thu a la sawi ring hle a. A zungzamah Syrian thisen a luang miau a, a lo la American lo nasa mai! Tualchhung indona vanga mi sang t>l an thih chhoh mup mup lai leh, mi sang t>l vel bawk ram danga sahimna zawnga an raltlan chhoh ṭan mup mup lai khan a pianna ram chuan a kovin a inhre tlat a. US lamah muangleia nun-ram chen ai chuan, a engemawti hawi zawng tala Syria muantu nih ve a tum tlat a, a ṭobul (Syria) lakah chuan mawhphurhna hlen tur nei ve tlata a inhriat avangin rambuai karah a pianna ramah chuan kir leh lo thei lo niin a inhre ta tlat a ni.

A naupan lai khan khawvel inelnaa nung­khawchhuak turin US an pan a, tunah erawh thih huamin an ram lamah... "Khawvel laili-a cheng ṭhin naupang kha ka ni," a ti tlat a. A thiamthil hausakpuia larpui zui chiam ai chuan an Syria rambuaia ring rawlh ve ngei chu a thlang zawk miau si!

Diana ang bawka hmeichhe huaisen leh mahni identity-a chiang, vai hmeichhe pakhat pawh a awm. Hman deuh khan social media lamah pawh a hmingṭhatna an rawn thual thar leh chiam kha.

Amah chu Chhavi Rajawat a ni. Thiamna lamah MBA a ni a, Rajasthan lam mi a ni. India ram chanchinbu lian Times of India-ah te, Carlson Groups of Hotels-ah te, Airtel leh company tam takah hna sang tak tak a chelh kual a, sum pawh a hailut malh malh hle. Mahse eizawnna tuihnai leh dinhmun awhawm taka

ṭhut ai chuan a pianna, Soda khaw tana 'rinawm' a thlang zawk a. A pianna ram lakah chuan bat a nei a, a b^ rul tla lova nuamsaa khawpui liana pingpeisan chu a chhia leh ṭha hriatna-in a remtihpui theih loh avangin hna ṭha leh sum hn^r ṭha te chu a kalsan a, a theihtawpin an khaw changkanna turin a tha leh zung leh thiamna te chu a hmang ta ngat ngat mai a ni.

Kawng hrang hrangah an Soda thingtlang khua chu a chawikang a, amah pawh 'thlakthlengtu' tia sawi a ni. Political party zawm nei lo mah se, an khaw hotu serpanch atan an thlang a, India ramah MBA degree nei hmeichhe zinga serpanch awmchhun a la ni ta awm e.

Rajawat-i te ang hi chuan an dinhmun a lo ṭhat tak deuh avang maiin mahni khua an kalsan hlen ve lo va; an chhuk bih ngai hek lo. An lo zikchhuahna khua lakah chuan bat nei kuh ṭulin an inhria a, an cheng zui thei ta ngang lo a nih pawhin a chhiat a ṭhatah a chechhuak hmasa nih an tum a. An kut ngeiina a khawih loh chuan an khua chu chawikan theih loh turah an ngai nghet hmiah mai a, mi dang kutah ni lovin, anmahni kut ngeiah an khua chu an nghat ṭhin.

Hazare te, Diana te, Rajawat te ang hi chu politican pawh ni se; sawrkar leh eizawnna nuamsa dangah dinhmun ṭha pawh lo luah ta pawh ni se, an khuaa harsatna an lo tawrhpui ve tawhte hre renga kalsan ve thei lotu an ni ang a. Ralthlir aia luhchilh lam ti mi an ni ang.

Nia, kan thinlung awmna hmun 'tak tak' hi chu tuma'n kan kalsan hlen thei lo va, kan rilru luah tlattu hi chu mite bula sawi liam satliah lekah kan tl^k phal lo va, mawhphurhna kan inbel chhah lo thei lo. Mahse, vawiina thingtlang chhuak politician te, sawrkar hnathawk te, sumdawng leh eizawnna ṭha luah mektute hian an khua, an identity chu an bosan mek a, an pianna ram chu ralthlir zauh zauh a, fuih ngheng rikngawtte hi an duhtawk lek chu a ni tak si a le!

He ramah hian thingtlangin miṭha a hring a, thingtlang tana an ṭha ziktluak ve ta thung ṭhin si lo hian thingtlang leh khawpui kar a tihla zel a ni lo'm ni?