An sawi N. Korea

A khuhhawnna: Khawvela lakah inla­hrangin, mahni-a inrel­bawlna leh zalenna sang tak nunpuiah North Korea chuan a inngai a. A khawi lai ramah pawha hmanlai aṭang tawha an ngaihpawimawh, publicity lamah chuti teh lua-in an ṭuan nasa ve lem lo va, publicity uar lamin namenlovin an bei a, an s>l a, N. Korea chu kan dem rawn ta luih luih a nih hi.

Ram lian leh ram lian nia inngaite'n indona ralthuam an chher chhawr chhawr reng a, hmun ṭhenkhatah chu'ng ralthuam chu an hmang reng bawk a. Amaherawhchu, N. Korea-te angina ralthuam an han chher ve erawh hi chu a ralthuam nei ṭha zawkte hlei hlei hian helh namenlovin an helh a, an melh sala t<n a. Tu ram lakah maha kut la thlak chuang hlei lo hi pawi nasa tak khawih ang hrimin an hal ngawih ngawih mai a, a sakechek nazawngina kan lo huat ve nghal phat theih tur khawpa ring leh darh zau turin N.Korea suahsual khawlohzia an han tarlang chiai chuai bawk a, N. Korea chu suamhmangte ram ang tluk thawthangah kan ngai ta ṭhup mai zawng a nih hi.

A lianin a te a lem zawhna khawvel, a neiin a nei lo a hnuaichhiahna ram zauah kan khawsa a; eng sawrkar hnuaiah pawh hian mi tlem t>-in ro an rel a, an duh ang chu zawm turin mi tam zawk min thunun leh hmiah a. Chumi atan chuan dawhsan leh publicity hmanraw chi hrang hrang te, thuneihna leh ram dan eng eng emaw hi an hmang thiam vei riau zel a, he intluktlan lohna hmunah hian zuitu mipui nei ṭha chan chu, an dik emaw dik lo emaw, a ṭha nghal sa ringawt zel a, democracy k^wr rapthlakzia lamte hi mi tam zawkin kan thlu lem lo ni hian ka lo hre ve mai mai ṭhin.

A enga pawh chu ni se, khawvel khawi lai hmunah pawh tawtawrawt nei ṭha apiang leh dawhsan lailum luah thei apiang chan a ṭhat mek lai hian, chuti ang mite laka ng>ng lui tlat leh hel lui ngar ngar duh hi an chhuak zel dawn tih chu zing ni chhuak anga chiang a ni.

Tunlaia N. Korea leh a eptute chungchang thu-ah pawh hian intluktlan lohna chhawm nun tumna hi a lairilah chuan a lian ber ang em aw, tihte ka ngaihtuah ve khanglang a. Khawvel Indopui II-na a lo tawp hnua Korea ram a lo khik dan leh, ram hniha a lo keh darh chhante hi a chinchhuakin hre ve lem lo mah i la, tute emaw-in ram te, thiltihtheihna te, ropuina te an thlakhlelh avanga North leh South Korea lo piang ta hi chu a ni phawt mai a. Soviet lamin North an thlawp a, US-in South lam an thlawp a, mihring ngaihtuahna leh a rilru hi chuan khawvel hi chu a tiphirsi hneh ṭhin ngawt mai.

Chanvo tihlen duh vangin kum 1950 June thlaah Korean war kha a lo irhchhuak a, thurin leh suangtuahna inang lo-te indona kha kum 1953-ah "inkahhai" hmangin chawlh lailawk puan ni mah se, indona erawh chu "official" in a la tawp ta chuang lo va, mei si a la ṭek chhuai chhuai reng a, kum 2013-ah phei kha chuan North leh South Korea kha indo rup rup tur angin an thang leh a nih kha.

He ram hnih hi tunhma, Indopui II-na tawp hma kha chuan Japan thununna hnuaiah an kun a, Pacific tuifinriata thlirkar lian hran lem lo hi khawvela ram liante'n mut mawh hnar mawha an neih kumkhua a la ni ta zel. Kum 1948-ah UN chuan ram pahnihte inchhunfin lehna tur a buaipui a, a hlawhchham let der a. Chuta N. Korea president hmasa ber Kim II Sung-a, North mite'na van lam mi, "Ni" ang hiala an ngaih takin mi dang kuta innghat lo va, politic leh economic-a mahnia inrelbawl thu a puan tak aṭang khan N. Korea chu khawvel lakah mi hrang a lo ni ta a, chumi rual chiah chuan ram dang beihna laka an himna'n ralthuam lamah ṭan a la zui ta nghal bawk a ni.

Chhungkaw politics leh mimal invohna-in a hrin, inthununna thawpikthlak zetin N. Korea ram a tuam ta hi an ralthuam chher ai maha khawvel danga a sakechek lamina kan hmuhmawhna tiliantu a ni maithei. (Chuti ang chhungkaw politics leh mimal invohna erawh chu India ram leh a state ṭhenkhat hri vei lian a ni ve tho bawk a!)

Thununna tiang an lek nasat avangin N. Korea-ah hian hna thawh luihtira inhremna hmun (camp) nuai hnih vel lai awm anga sawi a ni. Camp paruk phei chu electric nena thuam thirhruiin an hung chhuak a, heti ang camp aṭanga tal chhuak thei awmchhun nia sawi, Shin Dong-hyuk chanchin pawh a lar viau tawh. Shin-a hi camp-a piang a ni. A pate-a'n North chhuahsana South Korea a pan avangin Shin-a pa'n a tan phah a, Shin chuan camp-ah nghaisak an tawh ṭhin dan te, eitur ṭha an hmuh loh thu leh chhawr luih an nih ṭhin dan te, nunna inlaksak a tam ṭhin thu "Escape from Camp 14" lehkhabu hmanga a puanchhuah chu sawi hat tham tling a ni.

Ram inrelbawlna hri chhia-in a man ngheh tawh avangin N. Korea aṭanga ram danga relhbo ṭhinte'n nunphung pangngai an pawhpha lo fo nia sawi a ni a. Mi dang nena nunho an thiam lo fo a, an rilru lamah pawikawih pawisak lohna a tam a, North aṭanga South Korea lama raltlan zingah South mite aiin mahni intihlum ta mai pawh an tam zawk daih nia sawi a ni.

A chhe lam zawng hlirin N. Korea hi an thang emaw tih tur hi a ni a. Thuruk an ngah a, chutih laiin an lakah ram dangin thuchhuah an nei chamchi thung a, khawvel hmelma angin an thang chiam a, infiamna lama ram dang zinga an tel ve ṭum pawhin chanchin duhawm lo pui pui hmanga vawm zui an hlawh fo a ni.

N. Korea hi kum 1966 khan World Cup football khelin khelmualah an inlan a, a thleng sang zual pariat zingah an tel phak a. FIFA ranking-ah pawh 26-nate an lo ni phak tawh a, ranking thar berah 115-na an ni. Kum 2010 World Cup-ah khan an inlan leh bawk a, an awmna group-ah hneh nei lovin an hniam ber a, khami ṭum khan player ṭhenkhat chu kum hnih khat vel hnu-ah an rama an haw leh an remtihsak chauh ni anga sawi thawm te; an ram coach leh player te chu tihluihna-in camp-ah hna an thawhtir zui thu te a ri nawk a. Nikuma Rio Olympics-ah pawh khan tuna an lalpa Kim Jung Un hian an infiammite chu a lo berah medal 17 dawng ngei turin a chah a, gold medal bik pawh panga tal dawn tum turin a chah ni awma sawi a ni. Mahse medal pasarih (gold pahnih tel) chauh an dawng pha ta si a, an pu Kim-a chuan camp-ah hna thawh luihtir a tum niin a hun lai khan sawi a ni.

Chuti ang han sawi tak azarah chuan, democracy ram lian ber inti, India erawh chuan infiamna lamah khurbing N. Korea an khan lo hle. India hian World Cup an la khel lo va, FIFA ranking-ah pawh an thlen san berah 137-na emawni an ni a, Olympics-ah pawh N. Korea an tluk chuang lo. Mi tluklehdingawn 1. 221 awmna ram hian mi maktaduai 25 vel awmna N. Korea a tluk tlat lo!

Thliarkar rilru hian mihring a sawp chhia a ni ang e; chumi tiat chiah chuan system dik lo ai mahin mihring dik lo hian ram leh hnam pawi a khawih thuk, tihte mai hi N. Korea leh India chungchang tawi t> aṭang hian a lang thei a ni lo'm ni? E khai! kan Zoram pawh hi maw le!