Hriat reng loh tura inpe!

A khuhhawnna: Rambuai lai khan kan pastor ṭhenkhat chuan huaisen takin remna kut an phar a, an chanchin pawh a ngaihnawm a, fak an phu a, an thiltih avanga chanṭhat chan tum pawh an awm lo a nih hmel a, inchhuan thuhlaa vantlang hriata tlangau ta dum dum pawh an awm lo a nih hmel.

Tunlaiin North Korea-in buaipui a hlawh a, a eptu ram liante nena an inkarah eng palai emaw tak chu an vir buai ve sek chuan ka'n ring ve thla ngawt a. Heti ang chungchangah hian Korean war hunlaia US Army chaplain Father Emil Kapaun-a inrawlh ve dan erawh kha chu a dang hle.

Kum 1950 June thlaah communist ṭhut North lam khan South Korea kha an run a, indo an ṭan kha a ni mai a. US paw'n khawvela communism ṭhang lian zel tur do-na'n khan a sipaite a tir ve nghal a. Indo zawng an indo rei lo - kum 1953-ah inkahhai an puang a, tun thlengin kha inkahhai kha an la ring a, indona tawp thu erawh a la ri ta lo.

Khami Korean war kum thum chhung khan Father Kapaun pawh indo ṭan kum, 1950 November ni 2-ah indona ruamah a tla lut ve a. Indona hmunah chaplain rawngbawl hna a thawk a, Chinese sipaite'n Unsan (N. Korea) khawpuia American sipaite an beih chiam ṭum pawh khan Father Kapaun pawh indona hmunah a tel ve a ni.

Chinese sipaite chuan American-ho inkhuarna chu silai, grenade leh lailungd^wt te nen an hual a, Kansas-a Pilsen thingtlang kuthnathawktu harsa tak ni ṭhin, Catholic puithiam Kapaun-a pawh thingtum leh buhpawl vel nena an tawmbuk siamah a phi buai hle a. Chinese sipaite leh American sipaite inkahnaah chuan silai hmet puak ve lo mah se, American sipai hliam tuarte buaipui khan a hmanhlel hle a, chu chu a khawvel hun tawp inṭanna a ni ta bawk.

Unsan inkahnaah hian American lam chu a chanchhe zawkah an ṭang a, an sipai hotute chuan insaseng thei apiang Chinese hual chhung aṭanga tal chhuak turin thu an pe a. Father Kapaun-a, kum 35 mi; chaplain leh captain nih fawm bawk chuan hliam tuar sipaite chu a tlansan ve duh ta lo va. Chinese sipaite chuan an tawmbuk chu grenade-in an rawn vawm ul ul reng a, a tawpah chuan Father Kapaun pawh a inpe ta nge nge a ni.

Duh ni se la chuan Father Kapaun khan insasengna hun ṭha a ngah a. Mahse mahni chauh inngaihtuah thei nia a inhriat loh avangin hliam tuarte tan a ṭul a, Chinese sipaiin an man phah ta bawk.

American sipai za chuang nen man an ni a, an tanna tur lam hawiin ram ril lamah an chhawm a. A ṭhen chu hliam tuar, ke-a kal thei sawih sawihte an ni a, mi engemawzah chu kawnglakah an hliam tuar lovin an tlu a, khawvawtin a hmehhlum turin Chinese sipaite chuan an kalsan nghauh nghauh a. Amah Father Kapaun pawh vurin a ke a seh nasa mai a, chuti chung chuan sipai hliamte chu mel za chuang daih a buaipui pah reng a, chuti reng reng chuan North Korea prison camp an thleng a ni. Mahse an tanna hmunah chuan rilṭam, khawvawt buruhseh leh damdawi awm mumal lo karah, an tan aṭanga thla ruk-ah, kum 1951 May ni 23 khan Pyaktong-ah Father Kapaun chu a boral ve ta a ni.

He Korean indona hi a hnu lawka Vietnam indona khan a luahlan hneh viaua ngaih a ni a; Korean indonaa thil thlengte chuan sawi zui a hlawh tam tehchiam lo va, Father Kapaun pawh 'theihnghilh' ang mai a ni hman a. Amahrawhchu Kansas politician-te'n an rawn tharthawh leh a, American sipai chawimawina sang ber Congressional Medal of Honor dawntir ngei tlak a nih thu an tlangaupui a, kum 2013 khan khatih laia US president Barack Obama chuan Medal of Honor chu a thih aṭanga kum 60 hnuah a hlan ta a ni.

Father Kapaun hi Catholic puithiam zinga sipai chawimawina sang dawng thei panga-na a ni ta a, kohhran lamah pawh Pope John Paul II hunlai khan mithianghlima la puan chhoh theih tur zingah a hming chhawpchhuah ve ṭan a ni.

Kapaun hi a hun hmasa lamah chuan an khua Pilsen-ah mipa naupang dangte ang bawka bawng enkawl leh hna ṭul dang thawk kual ṭhin a ni a. Kum 14 a nihin Catholic boarding school-ah a lut ṭan a, kum 1940 khan kum 24 mi a nihin puithiamah nemngheh a ni. Puithiam a han nih khan Khawvel Indopui II-naah ringrawlh ve duhna a nei tawh a. Khawvel khawi lai hmunah pawh rawngbawl hna chu a thawh theih vek tih kha 'chiang' a inti hle a, a bishop hrawnin indonaa a tel ve kha rem a tihsak thei lo thung. Mahse kum 1944-ah sipaiah chaplain hna thawk turin a lut ta tho va, a chhungte hnenah pawh, "Sipai nun hian mihring a chher ṭha a ni," tih kha a ṭanfung a ni.

Kum 1946 khan "China Burma India Theatre" tia sawi ṭhinah, indonaah a inrawlh ṭan a, kum 1950 January thla khan Korean indona lam hawiin, Japan aṭangin US sipai 8th Cavalry Regiment zingah a tel a, ralthuam chelek ve lem lo mah se, ralthuam pe kualtu-ah a ṭang thung a, chuti chung chuan r^l hmat^wngah a ṭang ve zel bawk a. Indona karah hliam tuar ṭanpuiin a phar buai a, a ṭawngṭaipui fo va, American leh an hmelma sipai thite a vuiliam fo va, kum 1950 August ni 2-a hmelmate nena an inralsaina karah, an inkar ram hmun ruak "no man's land" an tiha silaimu sur kara hliam tuar a chhanchhuah avangin Bronze Star chawimawina pawh pek hial a ni. Indonaah hian Van kohna pawh a chhang teuh ṭhin thuak thuak hle a, vawi khat phei chu a kuaite peh lai an rawn kahthlaksak nawlh a; tank laimu-in a deng thawi thuak a, a lukhum khum lai a phawng hlawl tawh bawk.

Chinese sipaite'na N. Korea prison camp-a an khung lai khan Father Kapaun hian a tanpuite a hmangaih luatah Chinese sipaiho dawr aṭangin eitur a ru chhuak fo va - chaw, alu, chi, hmarcha leh purunvar tih angreng vel a la ṭhin a, ama eitur dawn (ration) ngei ngei pawh a sipai tanpuite a hlui chhawng ṭhin a ni.

Chu mai a ni lo va, a tanpuite tan nu leh pa nih a fawmkem a, damlo leh hliam tuarte a bual a, an thawmhnawte a suksak a, fuihna thu a chhakchhuak reng a; thla thum vel an han tan hnu phei chuan sipai rilṭam leh hrehawm tinreng tuarte chu sakeibaknei hren ang mai an lo ni tawh a, eitur inchuh leh thil dangah an inbakkaih chawt chawt zel tawh a - ramsa ang mai an ni tawh. Chu'ng karah pawh chuan Father Kapaun chuan rilru fim a pu lui hram hram zel a, Capt. Robert Burke phei chuan, "Father kha ka mi hriat tawhah chuan mihring ze ropuina pholangtu chiang ber a la ni," a ti hial.

An tanna hmunah khan an hrehawm laileng nangiang a ni ang, Father Kapaun paw'n a lehkhaah - "Vanram chu kan hnaih tial tial a, kan awmna erawh a Hremhmun telh telh thung a," tih a ziak.

A enga pawh chu ni se, amah hretute chuan - "Kan ni tin nun leh thiltihah hian mi ropui zawk, mi ṭha zawkah kan chhuak thei tih hi a pholang ṭhin," an ti.

Mi dang tana rawngbawlsak duh hi chu mi tam tak an awm a, mi dang tana mi inpe erawh chu an tam si lo! Mi dang tana ṭawngṭai ṭhin hi chu an tam ang a, mi dang tana entawntlak khawpa nung ngam erawh hi chu an tam si lo!

Mi tam tak chuan hriatreng nih an duh ṭhin a, chu chu chapona te, mahni hmasialna te, ropuina leh chawimawi duhna rilru hrisel lovin a hrin a ni duh fo. Chu'ng karah chuan tlawm tak, thuhnuairawlh tak, mahni inphatna-in a tuam vel mihring an lo awm leh nawlh ṭhin - chu'ng mite chuan khawvel tlu tur hi an chelh ding hram hram a ni.