Guest writer
Lalzarmawia
Lal pian hun pangpar a vul leh ta!
A khuhhawnna: Lurh tlang tl^k lam pangper chu thlasik ni tla turin a chhun >ng no ruai a. An chatuan hunbi chhiarin tlaizawng parte chu an lo vul leh ch<k a - an mawi em em a. Thekte lal mikhual Patea chu a han hawi vel a, lal in kaiṭena dingin, “He’ng thingte hian ram an va mawi em! Lal pian hun timawitu an ni... Lung a va leng ve aw!” a ti vawng vawng a. Rei a rial lo -
“Lal pian hun pangpar a vul leh ta,
Thinlai mu hnu, lunglen a kai tho ve!”
a han ti reih reih a. A tual vaivut pawh rap lova mual a liamsan tak, Bethlehem-te chu a han suangtuah a, a suangtuahna mai pawh chu a
ṭahpui lo chauh a!
Patea a pian hma khan tlaizawng parte hi mawi takin an lo vul tawh a. Patea'n hla a phuah hma pawh khan tlaizawng parte hian vul an ṭhulh chuang lo. Mahse Patea mitah tlaizawng par chu a 'Bethlehem' bik ruih a, a hmuh theih khawvel leh bengin a hriat phak chin aṭangin a thinlung khawvel chu a han puang a -
“Ngaih a n^ e, Bethlehem tlangpui,
Tlai ni tla >ng lenkawl a kh<m riai e,”
a han ti a. Kum sang tam liam taa khawchhak mifingte ai mah khan Bethlehem chu a hmu chiang zawkin, a rilru-ah a lian zawk a ni awm asin! Khawchhak mifingte chang a ni lo, rinnaa an thuk em vang pawh ni hran lo va, neih chuang liam tlan thei chin, kan Zoram aṭanga Bethlehem dai zuk fangtute ai paw’n Patea hi Bethlehem-ah hian a chiang zawkin ka ring ṭhin.
Pathian-ah chauh lo chuan hausakna dang nei ve lo Patea khan a fan hlat ber chu, a rawngbawlna Chin Hills vel a ni mai a. A fan hlat ber ram
aṭang hian boruak mel-a teh phei chuan, Bethlehem khuate chu Khawbung aṭang ai paw’n a la hla ta deuh deuh! Mahse Bethlehem Khawchhuak Directory-ah pawha hming chuang pha tur ang hial khawpin a ‘Bethlehem’ si!
Nia, Patea kha chuan Isua chu sawi loh, chhandam hna thawk tura leilung A rawn rah ṭanna hmun, Bethlehem ringawt mai pawh kha a ngai ngawih ngawih a. Chu Bethlehem chu a tan khaw nam>n a ni hleinem - Thuthlung Hlui leh Thuthlung Thar famkimna chu a hmu a, a chiang a; Bethlehem kaltlanga Eden leh Kalvari tlang kawng insuihfinna thawnthu tawp thei lo, sawi tawp theih loh leh mite'na an sawi nin theih loh chu heti t> mai hian, awmze thuk leh thui fe si hian a han phuh chhuak a:
"Bethlehem Arsi a >ng leh ta,
Eden thlan kawngkhar chhung a rawn chhun >ng;
.... Eden khua a var ta..."
a ti a nih kha! 'Sermon' tam tak, thui tak bawk si-te chu he hlaah hian a inbilhkhawm vek a. 'Eden thlan kawngkhar chhung' han tihte mai hi aw.... tu fa hian nge maw ngaihtuahchhuak thiam ve ang le!? 'Eden khawvar' te hi sapho khuan tehkhin thu ropui a nihzia an hre ve awm der si lo va!
Bethlehem chu Patea tan a khawvel l^i tak a ni a, a khawvel Genesis pawh a ni tel ang. Chu hmun chu ralkhat aṭang tal pawha hmu hlek si lo khan, a seilenna khua ang hrimin a ngaina hlur a. A tual lo chai tawhna leh a thawnthu tam tak lo inziah tawhna khua ang maiin, ngai em emin -
“Aw, nang Bethlehem, ka va ngai tak che em!
.... Ṭapin ka rawn zawng zel ang che...”
a ti lawm lawm a. “Ka Lal pianna lei hmun tlawm ber” a tih chu Jerusalem khaw ropui aiin a thlahlel zawk a. A taka a khaw neitute paw’na an ngaihtuahchhuah phak loh tur khawpa runthlakin,
“Ngai lo awm ang maw chu hmun chu,
Ka Lal siang a lawina;
Kaisar lal lai ni tla zam vel hnuaiah,
Ka Lal nau ang ṭap e,”
a ti a nih chu maw le! Bethlehem khaw hla inphuahsiak turte hi ni ta se, kei leh ka chhungte hi chuan Patea hi pakhatnaah kan thlang var var mai awm e!
Chhandam hna thawk tura Lal Fapa-in buk a rawn sual ṭanna hmun kha a nih bakah, mi ch^n loh kh^n a, a tlawm mual aṭanga bul a rawn ṭanna kha a ni a. Ropui takin, lalber chawimawina famkim nen mite'n an lo hmuak ang tih hlau ni awm hrimin, inngaitlawm tak leh thuhnuairawlh takin (keini anga inhmuah luih luih te, mipui chhawn zawnga
ṭhut larh te hi a 'chek' mil zawng a ni ve lo a ni ang!) tukhawkha hriat lem loh nupa terek kha a rawn fin a ni a. 'Neih loh' kha a ngah ve em em a. Chu chu hrehawmna leh retheihna thlipuiin namenlova a lo nuai chauh hrep tawh; retheih luat avanga "thih ai >m chuan..." tia lal ina chhungkuaa lo tlu lut r^wih tawh, Patea tan chuan atchilh loh rual a ni lo.
Dinhmun azawnga duhawm lo ber mai, retheihna-in a hmer nat ve lem lohte tan chuan -
"Bawng-in tlawmah ka Lal riangvai tak saw,
A ch<n Mari'n a chawi e,"
han tihte hi thu remkhawm satliah lek a ni ang. Mahse retheih retheihthlakzia hrechiangtu Patea khan helai thute hi hnukulh ṭeuhin a chham ka ring tlat ṭhin! Nia, chuvangte pawh chu a ni ang, Bethlehem-te hi a ngainat zual bik a -
"Senlai nau ang i tahna hmun tual ka ngai"
te pawh a tih chhuah hial ni!
Zoram favang hun lung tilengte kha an her liam a. Khuarel mawite'n leilung tana an hna hnuhnung thawk ve inti niawm hrima favanga an zepui an chhuah zawh hnuin, thlasik a lo her chhuak a. Mihring chhungril phawrh fai k>lh tum niawm hrima thatho-na thinlung tuhtu khuarelte an liam duak hnuin, a hnukhawiah tlaizawngte an rawn inpenparh thar ve a; tlangsamte chu mi ^k loh hnuah an rawn harh ve a. Mahse duhkhawp van ruahtui tla dawn tur awm loh hnu-ah hringfate lunglen kaitho turin an rawn vul a. Zoram thlasik boruak chhim tura tukhumvilik te, lailen te leh va-te dang rawn tleh lutte kha Patea khan a hmu reng ang a, a thlir fo ang. Ka rin dan tak phei chuan, Khawbung d^ia a hla phuahna fianrial aṭangte khan khawvel chawhnu tlai ni tla tur, k^wla inphan diar diarte kha khawhar takin a thlir ṭhin ta ve ang.
Mahse Patea thinlung chu khuarelte tualchaina hmun a ni satliah lo va, khuarelte piah rama an siamtu thlir a, atchilhtu a ni. Lei leh van hi Pathian kuthnu ngei a ni tih hrilhfiah leh chuan a ngai lo va, khuarelte'n a thinlungah thu an sawi nasat poh leh Siamtu chuan a chhungrilah thu a sawi ring
ṭhin ang. Pathian chu hlate-khuaah ni lovin, Zopa tuallaiah a cheng tih a ring nghet a, Bethlehem leh a chhehvelte pawh a chei Zo ṭhin!
Thekte mual leh Khawbung tlang te, Zoram dung leh vangah te hian Lal pian thu chu tlaizawng par te, tlangsam par te, japanhlo te chenin... an rawn puang a. Thlasik thli vawt thaw hek hek karah, Patea-hovin lunglengin -
"A va mawi em, Lalna ram thing chu!
Kan tan Bethlehem tlang a lo vul ta..."
kan ti a, thinlung tinin Bethlehem hawi lo mah se, nunhlui liam ta, vul nawn ve tawh ngai lo turte kha an lo thar leh ser ser a. Nikum leh kum hmasa te, naupan lai leh kan pian hma chenin suangtuahna a luh ngut a, khuangpui leh khuangt> inchhawm ri bek bek karah kan meng diar diar a... Chu'ngte chu Patea 'Bethlehem lunglen' rah chhuah zel chu a ni a, khaw ropui dang thlang lova khaw chengker Bethlehem thlang ve ṭhintute thinlungah chuan Immanuela paw'n inthlahrung hlek lova chen a duh ve ngei zel ang le.