Vangkhawpui vengtu

Chu ‘Vangkhawpui vengtu’ an tih chu Austria ram thingtlang khaw tlang sang taka Alps tlang chhak lama khawsa a ni a. Putar ngainatawm tak mai hi a ni a. Khawpuia roreltu la naupang tak hian khawpuia pangpar mawi tak tak len bo ṭhintu, tlang aṭanga vur tui luang thla ṭhin lo thianfaitu ber atan putar chu kum tam tak chhung a ruai tawh a. Chu putar chuan rinawm takin, ngawi rengin a hna chu rim takin a thawk mai a. Tlangte chu fang kualin, thing hnah leh a ṭang ro te chu a thianfai ṭhin a, khawpui tuitlan lai tibawlhhlawh thei tur ang chi thil reng reng chu a thianfai zung zung mai ṭhin a.

Chuti anga putarin rim taka a thawh avang chuan chu khua pawh chuan tlawhtu a ngah phah ta hle mai a. Favang a lo thlen tawh hi chuan chu khua chuan mikhual za tel hi an thleng ta ziah a. Tlang aṭanga tla, an tuitlan ring chuan mite'n buh hmun an siam a, sumdawngte chhun zan zawmin an inzuar bawk a. Tuikawng kawi ngiai ngiai mai te, thingpui dawr te chuan mi an hipin, thlalakna hmunpui hi a ni hawt mai a.

Kum tam a lo vei a, hun a lo rei zel a, tlai khat chu khawpui roreltute chu an ṭhukhawm a. An inrelbawlna sum leh pai an sawiho lai chuan roreltu pakhat hian khawpui tuitlan tur lo thian thianghlim ṭhintu putar chu a rawn sawichhuak a, a hlawh punsak ṭha-in a hria a ni. A sawi lai mek chuan ap zet mai hian pakhat a lo dingchhuak ve nghal nalh a - "He putar hi tu nge maw a nih chiah le? Eng vanga kum heti zah hi ruai ta tlut tlut nge maw kan nih chu le? Tuma'n kan hmu ngai bawk si lo. He putar hian engmah tak tak pawh a thawk nek lo vang e: rawih reng hi a ṭulna reng reng ka hre lo mai," a rawn ti ta khâ khâ mai a. 

Mi dangte pawh chuan an sawi a, an khelho zel a. A tawpah chuan ‘vote’ hmanga chinfel an ti ta a, chutah chuan putar rawih zui tawh loh tur thu an relthlu ta a, an ban ta a ni. 

Hun a han ral a, khawpui chuan hmel danglam a pu zui ta reng reng lo mai! Favangte pawh kum dang angin a lo herchhuak leh ta ngei a; thinghnahte an lo tlakawlh a, thingṭang rote chu tuikhuahah an tla hnawk nuaih a, tuitlan laite pawh chu a lo bawlhhlawh zo va, a reiah phei chuan tui chu a nu ta phût mai a. Khawmualah hnâwl a tam tulh tulh a, tui chu a bawlhhlawh bakah, a tenawmin, a rimte chu ngaihtheih rual lohin a lo chhe ta a. Buh hmuna an tuilaknate thlengin a buai zo ta vek a, a mawitu varakte pawh an tawmbovin, khualzin pawh khawvar lam arsi ang pharh hi an ni tawh a, hmuh tur an vang ta phauh phauh hle mai. Chu mai a ni lo, tui aṭangin hri a lo leng a, chu khuaa chhungkaw engemawzah chu damlovin an rûm ta a.

Roreltute chu an ṭhukhawm ta thuai a. Thutlukna an lo siam sualzia an hrechhuak ta a. Putar bawk chu an ruai leh ta a ni. Putar-ina hna a han thawh leh achinah chuan khawpui boruak chu a lo hrisel leh ta sur a. Tui in tur thianghlim an nei leh ta a, buh hmunahte chuan tunhma ang bawkin tui a luang kawi leh ta ngiai ngiai a, Alps tlang bulṭhut khua chu lal fanu tlawngâwl tisa ang maiin a lo nung thar leh ta siah mai a ni. 

Chu putar thawnthu chuan Peter Marshall-a ngaihtuahna a thunun a, chu putar leh a chhehvela nun neite chuan 'mi pakhat' hi awmze ril takin a phawrh a ni. 

Thawhhona kawngah hian 'atchilh pawl' hi an awm deuh zel a, tuemaw â fal 'ngam' deuh an awm loh chuan thawhhona hi 'rorelah' a tawp duh khawp mai. Mahni tana a mimal taka kan inchhungkhur leh eng ilo vela hlawkna lut tur lam lovah hi chuan a mawi-hawih bak hi chu mi tam tak hian kan pel duh meuh lo. Chutih rualin, tute emaw hi chuan thawhhona kawngah hian 'che ber' ah an inngai duh châwk a, mi dang chu ṭangkaina nei ve tak tak lo ni hian an hmu tlat a; chuti ang mite chuan, an han che hlek a, mi dang phutna leh puhmawhna an han nei nghal deuh tui zel a. An tel lovin thawhhona hi a ṭha tawk thei lo va, a chak tawk thei lo tih lam han ngaihtuah tel zauh ṭhin se a ṭha ngawt mai. 

Thawhhonaah hian, a lo tel ve tawh apiang hi chuan ṭangkaina an nei vek. Kuangkuah reng hmuha kan hmuhte pawh hian kan hmuh loh hlan leh kan hriat lohin a englaiah emaw tal hi chuan ṭangkaina riau hi an lo nei tlat zel. Thawhhonaah hian mi dang hmu lovin mahni chauh inhmuh a awl ṭhin!  

A enga pawh chu ni se, he 'pawl' tamna ramah hian 'thawhhona' kan tih teh fo hian heti zawng hian ngaihtuahna min siam tharsak bawk teh se. Edward Everett Hale-a'n a ti alawm - "Mahni mai ka ni a, mi pakhat ve chauh ka ni. Thil zawng zawng ka ti thei lo va, mahse thil ṭhenkhat erawh chu ka ti thei. Ka tih theih chin chu ka hnawl ngai lo va, thil engemaw ka tih apiang hian, eng kawng zawng emaw tal chuan danglamna a thlen dawn a ni tih hi ka hre reng ṭhin."