Hmangaihna Chuai Ngai Lo Chu

(One True Love by Crystal Wood, Winnipeg, Manitoba)

From Chicken

Soup for the Canadian Soul

Lettu: Mafaa Hauhnar

Vanduaina Kum 1917-a Indopui Pakhatnaa ral bei tura Henri Bissette-a ram chhuak chuan kum sul li zet a lo zui tawh a bialnu Emilie Chevrier-i chu a kalsan lo thei ta si lo a nih kha.

An khua Sherbrooke, Quebec aṭanga ral rama a kal hnu chuan Henri leh Emilie chu rinawm takin lehkha an inthawn tawn tlauh tlauh reng a. Amaherawhchu "thaikawi bawngte"-in indona mual a dên thlen theih loh hun a awm tak zeuh zeuhvah chuan an lehkhathawn pawh a chhang khât ta tial tial a.

Hmun nghak Emilie-i chuan Henri chu a ngai ngawih ngawih a, him dam taka a hnena a lo kir leh theih nan a ṭawngṭai awl lo va. Kum 1918 April thla khan, ni khat chu Henri-a chhungte'n an fapa, ral nena an inbeihnaah chin hriat lohva a bo thu, lehkhathawnin an dawng ta mai a.

Chu zualko thawm chuan Emilie-i chu dêng na ngang mai. Henri-a chutia a chân mai chu a awih phal lo ngang lo a ni. Thla ruk lai a vei a, eng thu thar mah an dawn leh tak lovah chuan Emilie-i chu a “a tak ram”-ah harhchhuakin, a duhtaka hmelhmai chu nungdamin a hmu leh tawh dawn lo a ni ang tih chu a ring chho ve ṭan ta a.

Remna thu an thlun a, chu indopui rapthlak tak a tawp aṭanga thla nga a vei hnu chuan Emilie-i chuan kum khat dawn liam ta a Henri-a'na a lehkha thawn tur a ziah chu a dawng hlawl mai a. Chu lehkhaah chuan Henri-a chuan a rilru a pangkhin zia leh chu inral beihna rawva tak mai chhuahsan a duh thu leh, Canada rama hawn a, Emilie-i nena hmangaihna par tlan dun chu a duhthusam ber a nih thu te leh Emilie chu hmangaihna dika a hmangaih awmchhun a nih thu te a saw i a.

Henri-a hnen aṭanga a leh­khathawn dawn ṭhahnem tak chu a thûl mawngah la kawl ṭha thlap vek mah se, chumi ṭuma a lehkhathawn dawn tluka a roh leh a hlut chu Emilie chuan a nei lo. Emilie chuan Henri a hmangaih tlukin tu mipa dang mah a hmangaih thei tawh dawn ngai lo tih a thinlung chhung rila a hriat tlat avang chuan tumah pasal atan ka nei lo vang tiin a intiam ta tlut a. Amaherawhchu, kum 1921 khan pa pakhat zaidam nunnem leh amah duat thiam zet mai Joseph-a chua a tawng ta hlauh mai a. Chu pa nen chuan kar lovah an innei zui ta a. An inneih hlimchhawn hian Ottowa-ah an pem zui nghal a. Chutah chuan awmhmun beng belin an fa palite nen kum 1959-a an pa Joseph-a a boral hma chuan hlim takin chhungkuain an khawsa a ni.

Chutia Emilie hmeithai kum 60 mi a lo nih takah chuan, an fate an lo puitlin tlan tawh bakah mahni eizawnna kawng hrang hrang zawha an awm darh vek tawh bawk avangin an khaw hlui Sherbrooke Quebec-ah an pem kir leh ta a. An khaw hluia an kir leh hnu chuan ni khat chu Emilie-i chuan dawr velah chakkhai a lam kual a. Chutah chuan a sikul ṭhian hlui pakhat nen hian an inhmu nawlh mai a. An ṭhian dun chuan nunhlui chhui kirin an phûl dun hlut a. An titi kar lakah chuan a ṭhiannu chuan Henri-a hming hi a rawn lam ri zauh va. Chutia Henri-a hming a han rik takah chuan Emilie chuan Henri-a indopuia a kal thu leh indonaa chin hriat lohva a awm hlen tak thu chu a ṭhian­nnu a hrilh a. Henri-a thih bo tawh thu a han hriat chuan a ṭhiannu chuan, “Awihawm loh loh, Henri-a chuan kum 1930 chhovah Trois-Rivieres hmar lamah farm a lei a, chutah chuan a khawsa zui ta a nih kha,” a ti ta mai a. Emilie-i’n chu thu a han hriat chuan awih harsa ti si, awih lo phal meuh si lovin, a ṭhian nu chu, “I hriat sual a ni ang,” a ti lui ṭang ṭang a. An inṭhen hnu chuan Emilie chuan a ṭhiannu thusawi chu a nih theih dan tur ngaihtuah reng rengin a hmanhlel ta a. Thutak a nih ngat zawngin an inkawp leh tur a ni ringawt.

Emilie-i chuan thutak zawn chhuah tumin theihtawp chhuah zui a tum ta a. Tih theih erawh a nei tlem hle. Ama chhungte leh Henri-a chhungte chu an thi mang zo tawh a ni si a. Chanchin a han zawh thlithlai fe hnu chuan Emilie chuan Trois-Riveires khawthlang lama farm nei pa pakhat Henri Bissette tih hming pu a awm thu a hre ta a. A thinlung lalpa Henri a nih leh nih loh chian theihna dang awm hek lo, Emilie chu Trois-Revieres-a an farm sawi lam pan chuan a luai chhuak ta ngawt mai a.

Zep nak emaw, hetia a han ar kawh chhuah ve ngawt hian Emilie chuan beiseina a nei sang hran lo hle a. a Henri-a nungdama va hmuh mai inrinnna a nei chau hle. Henri a thih thu a dawn aṭanga kum 40 zet a vei tawh avangin kawngkhar a va kik hunah pawh hmelhriat loh loneitu pakhatin kawngkhar a rawn hawng ang, an thawnthu hlui pawh ngaihnawm ti takin a lo ngaihthlaksak doh doh ringawt ang tih ringnghet tlat chungin farm in kawngkhar chu a han kik ta karh karh a. Chutah loneitu pa pakhat chuan a rawn hawng ta ngei mai; amaherawhchu, chu loneitu chu a haia hai rual lohvin a thinlung lalpa Henri ngei mai chu lo niin! Henri-a pawh chuan thinlung lalnu chu a lo hai awzawng lo mai, “Emilie!” a han ti lawi rût a. An ṭawngka chhuak a tlem nen thu an va sawi hnem si em! An pahnih chuan an sahâwk nasa lutuk chu an hamhaih zo va. Sawi tur an ngah lutuk avang chuan sawi tur reng reng an hre lo va. Nau no pawm taka inpawmin an inkuah ngawih ngawih a. Tha khur der der chungin mittui nen rei ngial an inpawm a, an mahni kar dantu hun leh kum te zawng zawng pawh vawm bo ang mai a lo ni ta. Tlema an boruak sosang a han daih deuh hnu chuan hun leh kum liam ta te chu an han chhui kir dun ta a. Henri-a pawhin a chanchin a han sawi ta a.

Khatia thi bo thana a han than khan a hliam tuar chu Europe damdawi ina kum khat leh a chanve zet enkawl a nih hnuaah an khuaah a lo kir a, chutah chuan a chhungte’n, “Emilie-i chuan i thi tawh ngei a nih ringin rilru khingbai leh hrehawm ti ngawih ngawih chungin a awm a; amaherawhchu pasal neiin Ottowa lamah an pem ta a, a chanchin leh an awmna hmun tak pawh kan hre zui ta lo,” tih thu an lo hrilh a. A rilru chu na teh mah se Henri-a chuan Emilie hlimna chhar thar chu bawh buaia a nun thar din chu chawh khaw loh duh lovin farm a lei a, Emilie kha a hmangaih neih chhun a nih avangin nupui pawh nei lovin a leng ṭul ta ṭhak chu lo niin!

Henri-a’n a chanchin a han sawi zawh chuan a bianga mittui luang ngiah ngiah chungin Emilie-i chuan a ip khaia Henri-a lehkhathawn chu a han phawrh a, “Kei pawhin Henri, ka theihnghilh ngai reng reng hlei nem che. He’ng i lehkhathawn te hi ka tana an hlut dan chu i hrethiam phak lo vang. Ka chhiar a, ka chhiar nawn leh a, ka chhiar ka chhiar mai ṭhin a. Ka lungngaih nite hian ka han chhiar a, ka nunkhuaa hmun pawimawh ber mai changtu i nih min hriatchhuah tirin hlimna mak tak min pe ṭhin asin,” a ti a. Vawi leh khatah anmahni kar dantu kum sul sawmli chu a tham ral ta raih raih a. An thinlung ve veina an duh tak ve ve a han zawn hmuh meuh chuan an hlimna chu hun kal tawha an hlimna zawng zawng pawhin a buk zo kher lo vang. Tichuan Henri leh Emilie chu an damchhung ni a her liam dun hma Henri-a farm-a hmangaihna chuai ngai lo chen dun turin an innei ta a.