ISUA KA THISEN KA PE A...

Hmatheh

Kum 20 ka nih laia ka thuziah hi, mi min ngenna tihhlawhtlin nan a ngai ngaiin ka han phawrh thar leh ang e.

Ngaihthah Thiang Lo Mangang Aw

A hun leh ni pawh rin ai tak chuan a lo rei ve leh ta. Shillong hmun a nih a, thlasik lai a nih bawk avangin a vawt var tur a ni reng a. Khami tlaia, zirlai pawl thila kan inhmukhawm, kan ṭin fel awrh tihah khan, Mizo tlangval pakhat thisen mamawhin, Civil Hospital-ah a lêt reng a ni tih min hrilh a. Chu Mizo tlangval pakhat chu Nova lawng tuk hnua a hmel kan la hmuh ngai eih loh leh, ngaihpawlh tur tal pawha a hming ka la hriat chhin loh a ni a. A hming leh hmel hre lovin, a pa eng hnathawk nge tih te, kan minister te nena an inlaichin dan pawh hre lo mah ila; Mizo, thisen pêk ngai a ni tih kan hria a. Chuvangin amah ngaihsak kha kan tihmâkmawh a ni a. Kan tih tur ṭul dangte pending-in, Ganesh Das Hospital lam pan chuan, hmanhmawh baklêngin, Jeep pumpui chakvak tawh lo takah kan insawh thla ta bap bap mai a nih kha.

Vanneihna Laibu

Pathian zara kan hrisel ve vanglai taka thisen pêk ngai an awm chu, ka ‘tlawmngaihna ropui tak’ lantirna remchang a nih dawn bakah, ka pu-in mite tana malsawmna ni tura min chah lawm lawm ṭhin tihhlawhtlinna hun rangkachak ni dawnin ka hria a, ka lawm sakhai takah a tla a, ka phûr ru ang reng khawp. Kan sande sikul zirtirtuten, ‘Luanchhuah loh chu ṭawphnawk leh bawlhhlawh nihna mai a ni,’ an tih kha ka la hre khiau va; tun, ka luanchhuah ve theihna chance hi ka bawhpelh vaih chuan ka ‘pum uih’ ang tih ka hlau va. Thisen mamawha chatuan hmawr kova dâk mêk hi an neihnun luat tuar lo va heti ang dinhmuna ding hi a nih a, thisen kan pêk hnu-ah a chhungte pawhin, ‘A ngai lo ve’ kan tih lawm lawm hnu pawh a, “Engmah tham phei chu a ni law, hei tê hi i lo inenkawl ve nan,” tia ka duh lo chung(?) ka kawrhma iptê-a ‘lawmthu phêk’ tlem azawng an rawn hnawh luih vaih chuan vanneihna laibu ka haihawng a ni ringawt dawn a; chu mai tê pawh chu ka tan thil lua! Ka thisen pêk tura hi, a dam ṭhat leh hnu-ah pawh a hmelhriat nih mai pawhin lukhâwng ṭha tak a neiha ka hnemhnanpui thûr thûr theih tur a nih dawn lek phei chuan, lungte pakhatin sava pahnih ka vawmthla a ni ngawt mai dawn a, a va tihzia dawn tehlul êm!

Sangha Aiah Chung-û

Ka damlo pa chu tu nge a nih leh eng nge a nih ka han zawt lûmlâm ta thuai a. Vanduaithlakin! Ka duhthusam leh mumangte chu romei zingah a zamral ta! Thisen mamawha let renga chu a chhungte pawhina an awmpui loh, hmelhriat alawi pawh nei lo. Mahni ‘health worker’-a insiam chawp a, ruihhlo-ah pawh a changkang lo ber chi-a a inchiu vanga ṭhâl puak; tun lai khawmual-kaikuangina a seh hi a lo ni a. A damdawi in awm man pawh a tlâk thei lo vang a, tih hlauhawm a ni. Sawi tur a vâng, estimate a buai ta nak mai. Europe ṭhalai rual awm ṭha duh loho lo vei ve fan fan laia ‘Tuikuk’-ho zinga rawngbawl tura kohna hmuh ang mai lah ni!

A Teuhvin A Hnai Love Thangvankai!

Keimaha chapona awm hle hle chu thawk-leh-khatah a lo ṭhangharh ta phut mai a. Engvang phiangsenin nge heti ang mahni nu leh pa zirtirna awih lo leh, amah lainattute’n, “Sual nawm chen hi hlim loh hma-na ber a ni,” tih an hrilh pawh bengkhawn duh lo mihring, mahni duh thâla thihna kawng zawhtu hi ka thisen hlu ka han sihchhuah tehlul ang le? A suahsual tukhum pâwn zik zek vanga hetia buaipui pherh erh ngaia awm hi a ni a; a sual rah chu lo sela, a âtmu chu lo lem âwl âwl mai teh sen! A chawh ngawt alawm, ka thisen chu ka va pe rua lo êm! Ka rilru tê tê chuan ka insawh ka insawh a. Tu emaw Jerusalem khua aṭanga Jeriko-a zuk kal suamhmangte’n an sawisak, thichhawnga let reng chu, puithiam tu emaw anga kawng sir lehlama hêl mai chu ka duh ut ut a.

Tirh Rual Loh Hnial Rual loh

A thisen mamawh chu ‘B positive’ a ni e, an ti a. Ka thisen hi, chhan engemaw hrisel lo tak avanga ‘HIV positive’-a a lo inlet a nih nghal loh chuan ‘B positive’ a nihah chuan ka chiang khawp. Thisen pêk tuma phek chhuak ‘Mi tlawmngaiho’ zingah chuan, a bu delh zinga vawkte pian ṭha an sawi ang maiin ka chum buang mai bik a. Tute sipai ṭan tum emaw anga, hawihera ka tling lo te a nih ngawt loh chuan ka âwm lêr lâwr ber mai si. Mahse, mihring heti zozai zinga a ni ber kher, Haw awi! Lawm nachang a hre fumfe lo emaw te kha a ni ang a. Kan chipui Taitesena leh mi hrâng Upa Stefan-a te phatsanin ka thisen hi ka ngawih bopui mai dawn em ni ang? Ṭanpuina dila a kut chaurau tak a rawn pharchhuah hi ka lo ben persak ang a, ka Mizo nihna leh ka kristianna hi ka timualpho mai dawn em ni? Relhrûkna ka zawng a ni!

Hei lo chu Kawng Dang A Awm Lo

Chutia ka rilru a, Ninevi lam kal tura kohin Tarsis lam pan ka tum mêk lai chuan, mak ang reng takin, Isuan, “Heng ka unau tê berte zinga mi pakhat chunga in tih chu ka chunga ti in ni,” tih a sawi behchhana Cliff Richard-a’na,

“Hear what I’m hearing, see what I see,
Jesus said if you do it for one of these
you do it for me;
So make up your mind, and take up your stand,
Give a little bit of loving now and
a helping hand.”

tia thiam taka a sak, ka duh êm êm ṭhin chu ka thinlungah ring eltiangin a rawn ri a. Chu chuan cho tak têin min cho zek zek a; mi a ṭhing a ni. Kum 2000 liam ta a, sual rim nam lo leh rawng kai lovina kei, a thâwk pawh thaw ve tlak rêng rêng lo hi, thih phah hial khawpa thisen min pêk kha ka han ngaihtuah a. Chu a thisen min petu vêk chuan tunah, ka pêk chhuah loh pawha kehchhe tho tho tur ka thisen unit khat vel lek min dil ve ta a ni a. Han inchhuan khum thei ziazang em ka nih le? Mi a lo tha-bat tawh a ni! Ṭhalai inkhawm nikhua pawhin, “Mite hnena nunna pein ka hun zawng hi ka hmang ral tawh ang a,” tih hla sa a, a solfa ‘barpui’ nêk puar pawp pawp khawpa uara ‘bass’ thâng ham ham ṭhin kha ka ni lo em ni?

Ka taksa-ah hian thisen litre nga vel a awm a, chuta ṭang chuan mamawh ngawih ngawihtu ml. 350 vel lek ka ngaihhrui ve dawn tihna a ni a. Mizo artui leh bawnghnute tui pawlh loh nen intuituah lo mah ila ni 1 leh zan 1 chhung lekin ngai ka awh leh dawn a ni tih pawh ka hre hlei hlui a. Chuti ang hre reng chung pawha ka tlanchhiatsan luih chuan ka sakhuana leh ka chhungte tan ka zahpuiawm lutuk dawn a ni. Chhuanlam fawmkhawm tur ka haihchham ta! Tlawm tak têin ka tlawm, dawl zawrin ka zawr e. Ka Pu Saisawmkap! Thisen chu keima’n ka pe mawlh ang. ‘Min ngaidam rawh Lalpa, thisen mamawhtu hi nangmah i ni ang tih rin ngaihna rêng rêng ka lo hre lo a ni.’

A Saseh

‘Tu nge thisen petu tur chu?’ tia khasi daktawrnu a rawn au veleh chuan, rang zetin ‘keimah’ ka lo ti vat a. Mi dang thisen ka pêk vawi khatna tur a nih vang nge Shillong khua a vawh êm vang ka hre lo, ka khûr a; ka zak lo va, ka zâm a ni. Ka thisen zâm aṭanga ka thisen an siakchhuah per per lai chuan, khasi daktawrnu chuan Mizo hnam ropui a tihzia leh awhawm a tihziate chu chilthli tla dawn dawnin a sawi a. Kan hmelhriat pawh ni lo kan chhungkhat laina hnai pawh ni lo, kan hnampui Mizo a nih mai avanga thisen kan han pe chuan a thinlung a chhun tlang a. Mizote min awt a ni. Heti anga ṭanpui ngaite kan inṭanpui laih laih theihna chhan hi Mizo kan nih vang nge, Kristian kan nih vang a hre duh a, min zawt a ni. Chu zawhna chhan hrehawm lo tak chu, hmel uang tak chungin, ‘Mizo Kristian kan nih vang,’ tiin ka chhang ta niin ka hria. Kan daktawri chuan, ‘Reincarnation hi awm dawn sela chu Mizovan pian ka duh ber,’ a ti thlâwt a ni. A tira thisen pêk hreh dan chi kima ka hreh thute kha hre hek lo le!

Ka thisen pêka hmelhmai ngei chu ka han en ve a, chu pa hmelah chuan fiah lo an reng tak hian Isua hmel chu ka hmu ve rii riai chuan ka inhria. Amah ka hmuha ka duhna tura hmel mawina chu a thil tlakchham ve lam tak a ni. Isua, drug addict anga rawn inlan, damdawi in khuma mu thêp thet chuan ṭhat lam a lo pan tawh viau a.

Rin Alova Ui Buk Sa!

Ka thisen pêk hnu chawlhkar khat velah ka thisen pêka nu chuan min rawn zawng chhuak a. Hnuk-ulh ṭeuh chungin Pathian leh ka chunga a lawmzia te, Mizo a nih avanga vannei a intihzia te leh Kristian nih nihhlawhthlak a tihzia te min fah mawlh mawlh mai a. Mite’na ka thisen ml. 350 vel lek avanga Pathian an hnaih phaha Mizote ropuina an hmuh phah avang chauh pawh chuan ka thisen man chu a lêt sang sawmin hmu kir lehah ka inngai a. A thisen pêk ngai zawka ṭang lo va, a pe theitu zawka ka ṭan phawt chuan, pe thei dinhmuna dinga daktawr-ten fit min tih a, pêk tur an awm a nih phawt chuan Pathian hnena lawmthu sawi nan rêng rêng pawh ka thisen hi ka pe zel tawh ang, tiin ka rilruin thu ka thlung ta a.

Pêk Hian A Ni Kan Dawn Ṭhin Ni!

Thu ka thlun achin chu hmun hrang hrangah a mamawhtute hnenah thisen ka pe ve nual tawh a; he khawvelah hian nguaiin ngui ṭhin teh mah ila, he’ng avang hian lunglawmna danglam tak ka nei ṭhin a. Ka pêk aiin ka dawn a tam zawk a, ka hloh aiin ka hlawh a khîn zawk ka ti lo thei lo.

Mite’n an sum leh pai leh, thisen tam tak bakah an nunna hial châna ṭhiante an chhan mêk laia, ngawih bopui tham lek ka thil tih ve chhe tê ka rawn tarlan aṭang hian hlawkna lo paw chhuak ve mawlh teh u.