GERMAN HNAM HLA (“Nangma thil ropuite an sawi”)

Damsam loh vanga han hmeichhe thi hawrh mut zuar reng mai chuan, ka hman bawk a, kumina Russia rama FIFA World Cup Football pawh inkhel (match) zawng zawng ka la en kim barh mai. World Cup apianga ka mit la a, ka beng verhtu, ka lo chîk leh hmuhnawm ka tih chu inkhelh ṭan hmaa inkhel turte ram/ hnam hla (national anthem) an sak lai hi a ni (teh daih a!).

Eng ram infiammite’n nge an hnam hla la urhsun a, la runthlak fâl bik? Tute nge zai uar a, tute nge lo phun ve satliah a, tute nge inhmuam-ûp a, ngawi ngal, tih vel te hi ka lo tuipui tâwk ve em em mai zu nia.

A pawimawh ve em asin, FIFA World Cup Football-ah na nâ nâ hi chuan kan tuchhuante pawhin Jana Gana Mana sa hi an hmu phâk dawn lo tih hi, lu kawlh nam thluk an chawrha chiang a ni. Heti ang hunah hian, Democratic Republic of Mizoram ṭhalai footballer-te’n, “Aw nang, kan lal, kan Pathian ... Ro min relsak ang che,” han ti ve dual dual mai se la, ti thlenga rilru-in a ngaihtuah chang pawh a awm fo mai.

Germany inkhelh dawn, an hnam hla an sak apianga ka rilru-a lo awm thin, 2002 FIFA World Cup aṭanga ka vei leh ka sawi fo ṭhin sawi chhuahna remchangah ka’n hmang teh ang.

Mizo tam tak chuan, “German-ho hi chu an Kristian ṭha ngawt mai, an hnam hla pawh kan Krisitian Hla Bu-a mi, 'Nangma thil ropuite an sawi,' tih ngat kha a ni a,” te hi kan han ti leh thâwr thin a. Pulpit tlang aṭanga hûkpui dum dum pawh ka hre tawh!

Tuna pawl 12 Mizo ṭawng zirlaibu-a kan mi thiam thuziak pakhat an dah-ah pawh hian: “Ka tânnaah hian German mi pahnih an tâng ve a. Pakhat chu lian pui mai a ni a, pakhat erawh chu a lian bik vak lo va. Ṭum khat chu Mizohovin thimhlima inkhawm kan neih laiin an lo inlehkhaden a. 'Nangma thil ropuite an sawi' tih hla kha a thluk hnihnaa kan sa an han hria chu le, kan sak chhung zawng chuan che-chang lo chuan an ding ta reng mai a. He hla hi an hnam hla (National Anthem) chu lo niin!” a intih kulh hi!

Kan Kristian Hla Bu-a “Nangma Thil Ropuite An Sawi” tih hi German hnam hla awzawng a ni lo. An hnam hla chu “Das Lied der Deutschen” (German Hla/Song of the Germans) tih Hoffmann von Fallersleben phuah daih a ni a. Kan Kristian Hla Bu (No. 363na)-a “Nangma thil ropuite an sawi” tih thlûk khatna nen hian a thlûk a in-ang ve chauh zawk a ni. German hnam hla-ah hi chuan, Mizo Kristian ṭha intite'na huat nachang kan hriat phûl lup "ZÛ" fak mawina te a awm nawk zâwk asin.

A châng hnihna te hi en teh mah u:

"German lânu lêng, German rinawmna,

German ningzû leh biahzai zawngte,

A thang zel dawn khuavelah hian."

(Deutsche Frauen, deutsche Treue,

Deutscher Wein und deutscher Sang

Sollen in der Welt behalten") tih daih asin.

A thlûk hi chu Austrian hnam hla atana Franz Joseph Haydn-a'na kum 1797-a a phuah a ni a, kum 1946 thleng khan Austrian hnam hla thluk atan an hmang nghe nghe.

He hla thlûk hi a lar êm êm mai a, a thlûk hmingah pawh "Austria" an vuah a, hla hran hran sak nan an hmang a. Kristian Hla Bu pawh kha han keu ngat teh mah. A phek chungnung, lai takah, a hla thlûk hming "Austria" tih a lo chuang kulh mai ang. Kum 1889 khan “Nangma Thil Ropuite An Sawi” (Glorious things of Thee are spoken) tih hla John Newton-a phuah ("Khawngaihna Mak, Mawi leh Duhawm" phuahtu tho kha. Mizo ṭawnga letlingtu hi Rev. Liangkhaia a ni ve thung) sak nan hian a thlûk an hawh ve mai chauh a ni. Kum 1922, August ni 11 khan he hla thlûk hi German Republic (Weimar Republic) chuan an hnam hla sak nan official takin an hmang ve chauh a ni.

Tu ram pawh, eng vang pawhin kan ṭan a thiang alawm: an hmel a ṭha, an hang tak ṭha, kan kohhran min pui nasa, an zû a thlum tui, an ṭawngṭai taima, an minister-te car a nalh, khawngaih thla an la ... chu lam chu sawi ka tum lo. German Hnam Hla hi “Nangma thil ropuite an sawi” tih hla a ni lo tih ka han sawi ve mai a ni. A thlukah Vala kan buai ni berin a lang. Mahse, kan demawm em em lo ve. Khawvel hla thluk ṭha chu inṭawm ngai alawm.

"Londonderry Air" an tih hla thlûk ringawt pawh hi an inṭawm nasa asin: “Danny Boy” tih te, Vankhama lengzem hla “Zâwlkhawhermawii” tih te, “Vantirhkohho fak leh biak ropui hmang khian” (I cannot tell why He Whom angels worship) tih te, "Irish Love Song" te, leh hla dang 15 chuangin an hmang a ni.

Fam Lalzova lêngzêm hla:

“Tawnmang em ni lung lêm ka nei lo?

Ka hawi vêl a, ka tawng si lo;

Zûnlêng erawh a châm ṭânglaiah,

Luah loh lungdi nghilh ni awm lo.”

tih pawh a Sap hla-ah chuan vanram ngaih hla daih asin:

“Waiting for me, they're waiting for me,

Oh, what a glad meeting 'twill be!

Waiting for me, they're waiting for me,

My loved ones are waiting for me.”

Hman deuhva Rebecca Saimawii hla sak lâr tak, “Nang ang” tih pawh kha Sap Pathian hla "He came in love" nen a thlûk a in-an vangin Pathian hla a ni ve ngawt lo ang deuh hi a ni:

"Mahse nunhlui dawn changin thinlai rûk a na ngei,

Ngaihlai aw, ka thinlai hnêmtu lairilah i châm si ṭhin,

Enga’n kher nge nang ang an lo pian ve le,

Sakhmel chauh ṭha si a, mahse nunrâwng si,"

tih leh,

"But we took Him and we nailed Him to a cross made of wood,

And we raised it high and dropped it in the ground where it stood,

And the blood that flowed to the earth below

Brought forgiveness for the world that had treated him so.” tih chu a thu ken inpersan leh inralkah tak a ni.