FUR KHAW THIANGAH LELTE-PA’N MIN AWI

Function chi hrang hranga Master of Ce­re­mony (MC)-a an hman nasat em avanga ṭhian ṭhenkhatin “MC Dinthanga” an tih fiamthu hial, C. Dinthanga hi Zoram khawvela Mizo chhûl chhuak zingah hre lo an tam hauh lo vang.

Kar tin chanchinbu Lelte dintu leh enkawltu, show chi hrang hrang producer ropui, music promoter thawhhlâwk tak a ni a. Hemi kawnga a thawh ṭhat êm avang hian pawl hrang hrang za chuang hnen aṭangin chawimawina a dawng hial a. Phu pawh a phu narawh e. Mi ṭhahnem tak rimawi kawng zawh tur hian a lo dâwm chhuakin, a lo chhawm chhuak tawh a. Ṭhangthar zinga huvang ngah ber pawl, singing evangelist Vanlalsailova te hi ani hian lo zu chhar chhuakin, lo zuk hruai chhuak lo se la chuan, tunah pawh tu khaw hriat lohvin, West Phaileng dai velah sava rual nen zaiin an la inchhawn lauh lauh mai thei a ni.

A khup ruh no zawkte’na kan hriat vak tâk loh chu amah C Dinthanga hi zaithiam hlaphuahthiam (singer songwriter) lar tak ṭhin a ni tih hi a ni. Talent hi inthlahchhawn theih thil te pawh a lo ni mahna, a pa Zawngauva hi hla mi leh sa deuh mai a ni a, tuna kan Kristian Hla Bu-a “Aw, hmangaihna khawvel Entu” tih leh, “Aw, hmangaihna sawi thiam ila,” tihte hi a lehlin a ni a, a dak nalh dun thlarh thlarh asin.

C Dinthanga hla phuaha ka duh fal pahnih: “LM, Min Ngaidam Rawh” tih leh “Ṭhamam” tih ka thinlunga rawn tuh thar lehtu chu, tuna Leitlangpui nu ni ta, nu fel leh hawihhawm, kawm nuam tak mai, chhe lo bawk si, Lalenkawli Pautu-in mawi taka a rawn tharthawh leh hi a ni ber ang chu. A aw hi danglam takin a special zar a, a zangkhai vah mai a, Daduhi ang bawkin a hla thu lam a fiah ṭha a, a chang chuan a chuai leh a hnûn bo lek lek khawpin a lam fiah mah mah em maw ni le, ka ti dâwn dâwn ṭhin a. Mahse, ngaihno a bei hnêp hnêp viau hlawm lawi bawk si. A chang changa a aw a han tih*r zauh ṭhin phei hi chuan min khawi chhe phâk lek lek ṭhin. A hla “Lengtinkhumi” tih ka ngaihthlak hmasak ber aṭang khan ka duh thlu ngang mai a. Ka hawi kir leh chhin tawh lo.

A hma chuan ngaihzawng ngaih tih vel mai mai vanga a ṭhianpa ṭap a, a mu thei lo te kha a dem ru a, a ngaithiam lo dawn dawn thin. A taka amah ngei hmangaihna khurpuia a han tlâk luh ve chiah chuan eng ruai a lo ni î-khaw bik lo mai:

“LM, min ngaidam rawh aw,

Hmangaihna awmzia ka lo hre lo;

Tunah lungduh ka lo tawng ve a,

A lo va na êm, zûn ngaih hi!

Di zûn vanga luaithli nûl zawngte,

Tumah reng hi ka dem lo ve,”

a ti ta thlâwt mai a ni, C. Dinthanga chuan.

Hmangaihna lipui hi chu a thûk zâwng, ke khing hniha dai phawt a, hriat chauh chi a ni. Ral thlira lo sawi ve zut zut ngawt chi a ni lo.

Tawn ngun leh tawrh hnem tawh avanga tawrh thiam theih pawh a ni lo. Chu chu hla phuah thiam, di rial lo ve tak, phuah chhan mi hrang hrang ngah dun êm êm, Fam Lalzova leh Vankhama te-ah pawh hian a chiang reng mai.

Lênna tlang dang hmuchhuaktu hi chuan “kar hla di zûnlêng ngaih” natzia hi a hre lo a ni ang. Cancer hrik ang mai hian, chhung lamah ruh thleng rawkin mi zu han ei thei a.

C Dinthanga hla phuah zinga ka lung tileng ber leh ka duh ber “Ṭhamam” tih mawlh mai hi nin a har mai. Engkawli angel aw leh a hla thu hian mi a aizial chial mai zu nia.

A thu ka duh lai ber chu maw:

“Ṭhamam, dâwn ve ṭhin che maw,

Hlim leh lawma kan lên lai nîte,

Zankhua rei reng dawn zo lo va,

Awih lai perhkhuang rimawi nen -

Zai tin kan vawr lai zan kha,

Ṭhamam, dawn ve ṭhin che maw?”

(half note-a a’n tla thla zauh zauh ṭhin te hi a va han tawih tak!)

Primary School I chhak tlanga, thla eng hnungpuaka, ṭingṭang nena ṭhian zahova, mi dang tana bengchheng leh hnawk hauh lova, kan han zai ho dal dal ṭhin kha chu, nawmchenna pawisawi lo a va ni em!

Tunah chuan khawpui ṭhang zel avangin midang mitmei ven ngai lova fianriala zai hona tur hmun a vang ta em em a. Hnawksak nih mai a hlauhawm avangin kha’ng kha a rem ṭeuh tawh lo.

Kan nunphung mila kan Mizo tlawmngaihna ṭhenkhat pawh her rem a ngai ang hian, kan hun tawng a zira nuam kan tih leh kan lunglentu pawh kan siam danglam hret a ngai ṭhin.

Khawvel ṭhang chho zela, hmasawna awihawm loh khawpa a thlen lai hian, kan mihring dinhmun te, kan eizawnna leh khawsak phung pawh a inang lo zung tawh a. Mi zai ngai taka kan chet a ngai a ni.

Kan thawm hi damlo, mut harsat, lehkha zirlai tan thawm bengchheng leh ninawm a ni thei em, mite tan harsatna kan siam em tihte hi, cheng ho tura siam mihringte hian kan ngaihtuah ngun a ngai tawh a. Noise polution tamna khawvel tar lamah hian mahni lungthlukna anga inhrithla buan buan ngawt thei kan ni tawh lo tih hriat a ṭha.

Mizote hi Kristian firfiak tak nih ṭul tlata hria kan la tam a, kohhran leh Pathian hming a nih tawh chuan inthlahrung map lova thawm chhuah chiam hreh lo kan ni a. Min lo ngaimawhtu hlek chu Pathian leh thlarau thianghlim dodalah kan chhuah hmiah hmiah duh a. Chuvang chuan, kan pawngpawrhin kan huangtau va, kan leilung luahpuite dâwn chang map lovin kan deh loh sakei huai lên ni te pawh hian a hriat ṭhin.

Zan lai pelh rawk tawhah lamlianah te, “Hnehna chu Lalpa ta a ni!” tiin kan ram pilrila Vai bo au nghek nghek a. “A ni lo!” ti a hnial an awm azeng lah ni si lo. Kawtthlera Pathian hminga au lung lung ching Farisaite a ngaihdan aṭang khan Isua ngaihdan chu thui takin a hriat theih mai awm e. Khua leh tui ṭha pangngai, civic sense nei chin tan chuan âwm leh hmang hriat a ṭha. Isua chanchin ṭha lairil pawh a phawk zawk ang. Mahse, kan zingah hian Kristian firfiak, Kristianna changchawia fawr taka chemhrah lal duh tlat kan lo la awm nual chu a nih hi.

Khawtlang khawsak phung pangngai bawhbuaitu, public nuisance (mipui mimir dikna chanvo tibuaitu) kan nih te hi kan pawm duh malek a. Thlamuang taka TV en leh lehkhabu chhiar te, fianrial hun hman leh mut hahdamte hi kan civil right a ni tih kan inhriatsak a ṭha. Chuti ta lovin, mahni leh mahni thiam channa zawng zelin Krista hmingin midang kan tawrhtir mawlh mawlh mai a ang ṭhin.

Kumin HSSLC exam laia kan veng ṭhenawm KṬP-ho KṬP General Conference-a an special item tur pâwna, aurinna ṭha eltiang mai nena an zir thâwm tawrhhlelhawmzia te kha. Chawlhkar 2 chuang, zan lai thleng rawk rawk an bei lehnghal a. An venga kan ṭhianpa hnenah khan, “In KṬP hruaitute kha lo khak teh,” ka ti leh ringawt ṭhin. Awmzia phei chu a awm hlei law. A bik takin Tlangnuam Damveng thla phei chu min tibuai khawp.

Kan kawmthlangpa Stephen Auhmun paw'n, "Ka u fanu pawl 12 exam tur mangang kha a ṭap tawp zel a, police-ah ka ṭuan teuh ṭhin hle," a ti ve nghe nghe.

Delhi High Court phei chuan India ram khawpui ber Delhi-a sakhaw biakna in chhipa aurinna dah leh hman khapna thu a chhuah ta hial reng a ni lo’m ni kha?

E khai, kawngpui aṭangin kan peng thui ta mah mah e. A hmawr i bâwk tawh mai ang u aw le.

Kan zalenna hian midang zalenna bawh buai suh se. I bân chu vai rawh, zalenna i nei alawm. Mahse, ka hmai thleng thleng chuan rawn vai suh aw.