KA VUIVAIH A, KA PHUNNAWI CHANGIN

Lalpa pangpar huana pangpar mawi danglam bîk, inlêng duhawm tak ka nei a. “TV-a i fiamthu thawh ka hmu ṭhin a, kan lo nui nasa thei lutuk a,” ti a, a kut bûl lo lam zâwka mi chibai tura a inkhâwm bâng lo pêng a ni. Saikhamakâwn bul aṭangin kan veng leh Kulikawn inrî-na, Christ the King Cathedral-a inkhawm vang vang ṭhin, Nula Mami (Ruth Lalramhmangaihi) hi kum 16 mi, ka nu thawh ṭhinna primary sikula pawl khat zir zawk a, châwl zui leh ta a ni.

A chawlhni thawmhnaw (sunday best) inbel a ni bawk a, a inchei nalh hle. A khabe zâwn vel thleng sam a zuah a, “Bob cut” an tih hi a pawl deuh ber ang chu. A chal sam huih thlain a mit aṭanga zung hnih bawk velah a tan rual phei hmarh a.

Hmuihmai hnawihna bawlhlo engmah a hman loh bakah, tlereuh, bengbeh ilo engmahin a infam lo bawk. Kawrlum hringdal, a laia kawrkilh var lian pui awm, a ha a. A hnuaiah kawr hringduk-uk pawnfen nena inzawm nghal a ha bawk a. Savun pheikhawk senduk ke-artui zâwl a bun a. A hla bu, Bible leh ṭawngṭai bu ah-na ipte dum chu a ding zawngin a archempai a.

VIP khuallian ka neih lohna a rei tawh bawk a, theihtâwp chhuahin ka lo dawngsawng a. Kan inkawm mawlh mawlh a. Ka chhungte inkhawm bang tumah an la rawn haw si lo va, ka thiam ang tâwka tuiin thingpui ka lumsak a. Ei tur awm ang ang ka chhawp a.

Eng nge a tih ṭhin ka zâwt a. Tunlai chu damlo (amah buaipui a, kaihruaitu ber) a awmpui chawt ṭhin thu a sawi. Kan inkawm mawlh mawlh a. Ka zawhna reng reng felfai takin mi a chhang thlap thlap a. Chhang keih hmarh hmarh chungin, thingpui a dâwt ri hruih hruih a. A thingpui in leh chhang ei chu tui a tih thu min hrilh deuh sek bawk a. Hlimna hi kan duh ang ang kan hmuhah ni lovin, kan hmuh ang anga kan lawm thiamnaah a lo innghat a ni tih chu chawplehchilhin min hmuhtir a. Zei lo leh thiam lo takin a nui chun chun reng a.

Comedian search kan neih hunah chuan tel ve a duh thu a sawi a. A duh chhan pawh TV-a lan ve a châk vang niin min hrilh a. A nun mâwl leh mawi tak mai chu itsikna leh awhna sual lakah a fihlim tih hai rual a ni lo.

A thingpui in zo, a tawkfang a kuang a awm ta tihah chuan a haw ta a. Lawmna tak tak chu mahni duh ang nih leh neih ni lovin, mahni nih leh neih ang anga lawm nachang hriat hi a ni tih zirlai thar chu, rualban lo, mi ang lo leh piangsual anga kan ngaih Mami chuan chumi Pathian ni chuan chiang takin min zirtir a ni.

Lalpa, min ngaidam ang che, i laka ka vuivaih a, ka phunnawi changin. Kutke leh rilru kimin ka awm a; khawvel ka ta a ni!

Thawhlehni chhun a ni a, ka la hre reng. Ka ngaihtuahna vâk vêl ka computer-a ka hlân thlâk mèk laiin door bell a ri a. Kawng ka va hawng chu tlangval leh pavalai rual vel tur mi pathum, an dara invuan chhâwng diat hi ka va hmu a. A hmatâwng bera ding chuan a kut ding lamah chanchinbu hi pawmin, a vei lamin tiang a hawl a. Han en khan a mitin khua a hmu lo tih a hriat nghal a. Chu’ng mitdel pathum chuan, an magazine “Mitdelte Khawvel” tih chu cheng 20-in min zawrh a.

An hriatna chakzia kha mak ka ti mak ka ti tawp thei lo. “Ê, kan lei anga a ni mai alawm,” ka han tih khan, a rual deuhthaw-in, “Pu Mafa,” min ti ṭhawih a. Ka ṭawngkam khat lek aṭang khan tu nge ka nih kha an lo hai hauh lo a lo nia. “Engati nge tun ṭum Comedian Search-a i ṭhut loh, i comment kan lo chang nasa thei asin,” te kha min ti luam a. Damlohna avanga ka ṭhut theih loh thu-in ka chhang a. Kan inkâwm bawrh bawrh a.

Rs 20 tlang ka pe a, pakhat khan a kawrhma iptê-ah a dah nghal a. “Cheng 10 a nih kha ka pek che u, bum in va’n nuam tak,” tiin ka’n fiam zui zat a. A kawrhma iptê aṭang chuan ka pawisa pek chu a han phawrh a, a zût a, “Cheng 20 a nih reng hi a,” a ti a.

An nui tlâng hak hak hlawm a. Anmahni chantâwkah an lungawi hmel êm êm mai a. Hla phuahtu mitdel Suakliana, a khawhawi thim mup karah pawha,

"Lei hi, Lalpa, i thilthlâwnpêk hmasa a ni;

Ka chhiar sêng lo lei lâwmna!"

la ti thei cheutu ang maia thinlung mawi leh rilru thianghlim pu an ni tih chu hai rual a ni lo.

Anni ai chuan mitdel ni si lo, chanvo, nihna, leh sum leh pai ûmna lama khaw hmu lêk lote hi an khawngaihthlak zawkin ka hre ta hial a; khawngaih thla erawh an la mawlh lo thung.

Mit khaw hmu ve si a, thinlung del tlat, mahni bulhnaia mite na tuar, rah beha awm, silhfen leh ei tur tlachham - renchhamte, leh ṭanpui ngaite hmu thei si lote hi mitdel chu an ni ber zawk lo’m ni le, ka tih phah ta hial a.

Lalpa, min ngaidam ang che, i laka ka vuivaih a, ka phunnawi changin. Khaw hmuh theihna mit khing hnih ka nei a, khawvel ka ta a ni!

Zingkarah a lo tei lut hlawl a. Ka ṭhuthlengsei (couch) hman thiamah, blanket sin meuhvin ka lo la mu hlûn a. Ka zunkawng hnai avanga ka khawsik ser ser chuan min la kiansan fel lo deuh va. A ke khing hnih chu a kal zawng chuan a lek a, a kâwnga chin hnuai lam chu a tilang tawi turh a. Inhawlhkalhna tiang nena a lo lût chu han en mai pawhin a bân a inlenhleih tih a hriat.

Aizawl hmar tâwp aṭanga Aizawl chhim tâwpa min rawn pantu chuan, Pa Chunga ti a an koh ṭhin thu a sawi a. Titi phunglêng eng engemaw kan sawi hnuah chuan, a naupan têt laia khawsikpuia a nat vak vanga a zen tâk thu te, a ke a zen avanga a kal hleihtheih loh thu te, a bân dinglam chêt a harsat thu leh phar pawh a phar theih loh thu a sawi a. Ama theih leh thiam ang tawk tawka ei a zawn a, hna a thawh ve hram hram dan a sawi chuan mi a hneh hle mai.

Thingtlangah chuan a hna thawh theih chi a tlem êm avangin Aizawlah, an lamhnai em em pawh ni lo bêlin a lo lût rawih a, ṭhangkhat lian aia tam a awm tawh a. A phâk tâwk hna a thawk a. Chuta ṭang chuan sum pawh tlem azâwng chu a khâwl ve a ni ang.

A lo kal chhan ber min hrilh a. Mi in banga tar tur thu mawi deuh leh rilru khawih deuh, mit la taka chhuttir a, chumi zawrh kuala sum tuak chu a duh thu a sawi a. Chuta thu chhut tur chu ngaihtuahsak turin min rawn ngen a ni. Kei chuan a tana ka ṭangkai theihna tur a nih phawt chuan puih ka inhuam thu-in ka lo chhang nghal a.

Mahni theih ang chin china mahni intun nun a tumna chuan mi a tizak lek lek zawk a. Thatchhiat avanga ka talent ka kawl ṭâwl lek lek changte ka ngaihtuahin. Kutke kim neia hmang thei, rilru piangsual tlat kan tam tawhzia te ka ngaihtuah thleng ta hial a. Tun hma kan pipute kha chuan ṭanpui ngaia awmte kha tlawmpa-êk-senah an la ṭhin kha a ni a.

Tunah ve lêm, ṭanpuina dawng thei chu thil tithei chhinchhiahnaah kan ngai thawthang tawh a. Mi hrisel pangngai, pianṭo ṭha tak, hnathawk thei, sawrkar ṭanpuina ringawt nghak leh, a thlâwna dawn theih thil beisei huam huamtute ka mitthla kal zut zut a. Mobile handset man tam tak tak chelek a, bike leh scooter vela tlan fua fua chunga BPL chhungkaw nih zak chuang miah lote ka tamzia leh, sawrkarna chang tura kan political party-te inzawrhna langsar ber pawh a thlawna pawisa sem a nih dan te ka ngaihtuah chuan chu ka inleng chu ropui ka ti lo thei lo a ni.

Lalpa, min ngaidam ang che, i laka ka vuivaih a, ka phunnawi changin. A ṭul huna khawilo kalna tur leh chhuahvahna tur ke pahnih ka nei a; ka duhzawng ban a, chelh thei turin kut pahnih ka nei a, khawvel ka ta a ni!

Ka ngaihtuahna chuan kawng dang daihah min hruai pêng a. Middle school kan kal laia kan sak ṭhin, ka hla duh em em, “The world stands in need of liberation” tih kha ka hriat chhuah phah hlawl mai!

Hmuh theihna mit khing hnih nei chung si a, kan chhehvela nunrawnna, retheihna leh rawva-na hmu duh reng reng lote kan awm a.

Ri leh thâwm hriat theihna beng pahnih nei reng chung si a, tisa leh rilru nâtna tuarte au thâwm leh rûm rî bengkhawn duh reng reng lote kan awm a.

Ṭawng theihna tura kâ nei ve si a, mi ṭhenkhat chunga hleihneihna te, inthleithlakna te, rorel dik lote sawi chhuak duh lova ngawih bopui mai mai kan awm a.

Hman tlák kut khing hnih nei si a hmangaihnaa mite ṭanpui tura phar chhuak ngai miah lo kan awm bawk a.

Khawvel hi chhanchhuahna ngaiin a ding e, ka Lalpa, i thiltihtheihna a dawn a, hmangaih a zir a, i tihdamna kuta i khawih a la ngai cheu a nih hi le!