ADAMA DIARY

Thu Hmatheh: A hlimawm leh nuihzat­thlâk zawnga thu ziah thiam (humorist), ngei­awm leh ngainatawm, chimawm leh duhawm tak, American thuziaktu ropui leh ho pui, Mark Twain chuan kum 1904 khan fiamthu thawnthu tawi, "Extracts from Adam's Diary" (Adama Diary aṭanga lâk chhuah) tih chu a ziak a.

A zângkhai zawnga Genesis thlir fiamna a ni ber. Hetah hian Eden Huana Evi lo lan ṭan dan leh, chu “thil siam thar sam sei” leh Adama “indawr” chhoh dan ziahna chu a ni. Adam hi Twain-a’na ama mize behchhana a duan a ni a. Evi hi a nupui Livy (Olivia) nunze entawna a din a ni thung.

Lawm a hlawh ngang a ni ang, a kum lehah "Eve's Diary" (Evi Diary) pawh a chhuah leh ta nghe nghe. Chu Adama Diary chu a ṭhen a zar i lo thlêk chhin ang u hmiang!

Thawhṭan: He thilsiam thar sam sei hi thil namai lo tak chu a ni phawt mai. Ka kalna apiangah min zuiin, ka kiangah a tâp chawt a ni ber a, mahni-a tâl ṭhang tih takah ka ngaithei rei dawn hlek lo mai. Ramsa dang zingah te hian khawsa ve mai mai se, `ti nia.

Vawiin chu khua a hniam ang reng hle. Khaw­chhak lamah thli a tleh vûk vûk mai a, ruah tui kan dawng dawn a ni ang ... “KAN” ka ti elo? Heti ang ṭawngkam thar te khawi aṭangin nge maw ka lo chhar hman ni. E, kan thilsiam thar-nu khan a hmang ṭhin a ni tak e.

Thawhleh: Tuikhawhthla ropui deuh mai thlirin khua ka chuan e, ka ti a. Chu tuikhawhthla chu ka thil hmuh tawhah chuan a la ropui ber mai âwm e. Kan thilsiam thar-nu chuan a hmingah “Niagara Falls” a vuah a. Eng vanga chu hming chu puttir ta ngawt nge maw a nih pawh ka hre chuang lo. “Niagara Falls a ang em alawm!” a tih ngawt pek kha. A ât so thiltih mai maiah ka ngai a, chhan tlingah ka ruat lo.

He nu ka bula a awm achin hi chu eng hming mah ka phuah chang ve ta lo. Eng pawh hmuin, tâwk ila, an hming a saksak nghal zung zung a. A hming puttir chhan han zawt ila, a hmaa a chhuanlam sepsel tê, “A ang em alawm” ti bakin mi a chhang leh thei mang si lo. Sipai bâng ka bo map mai.

Entir nan: Sanghal ram tla kan han hmuh pawhin, “Ekhai, saw chu han hmuh phat aṭang sawn sanghal a ang nghal hliah hliah mai, sanghal i ti ang,” te a han ti ngawt a. Lo pawmpui loh ngawt pawh awmzia a awm dawn chuang lo, “Sanghal” tih hming chu a pu zui dawn tih a chiang reng mai si a a. Kei aia sanghal a an bikna pawh chu ka hre thiam chuang lo.

Nilai: Ruah laka ka inphenna tur in ka sa a, mahse mahni chauhin lungmuangin ka khawsa thei chuang lo. Thilsiam thar-nu bawk khan min rawn bawhbuai pek a. Theh chhuah tuma ka han phîn vêl chuan, a thil hmuhna kaw pahnih aṭangin tui a rawn tichhuak zung zung a, a kut te chuan a hru ang zauh zauh a. Chutia a tih rual chuan ramsahovin an nawmsak loh changa awrawl an chhuah ang hian thâwm mak deuh deuh a chhuah lehnghal a; buaipuiawm roh tak a ni.

Ṭawng te hi ṭawng thei lo ve se ka tih nen, a

ṭawng thei em em mai lehnghal a. A hmaa mihring aw hre ngai lo ta fam chuan, a râwl chhuah reng reng chu hmun reh ṭhiap mai bawhbuaitu thâwm mak thar niin ka hria a. Chu chuan ka beng a khawrh a; thâwm tangrang a ni fai vek a. Ka beng bul chhênah, vei lam bulah, ding lam bulah a ri tawn chhên mai. A hma te kha chuan râlkhat thâwm bâk ka hre ngai lo asin maw le.

Zirtawp: Kan awmna hmun hming atan hian hming mawi leh duhawm tak - Eden Huan ka han phuah a, tifuh ve hlea ka inhriat avangin a chhuan pawh ka chhuang ru viau. Mahse tunah chuan a hming chu ka put zuitir thei zel ang em tih pawh ka chiang ngam leh ta lo. Ka ṭhian thar hian mi a pawmpui duh leh ta map lo pek. A ngaihdanah chuan a ram thlêng, ngaw leh lung hmun vel te han en reng reng hian huan ni nghal lo; huan chu engtikawng zawng mahin a an-in a ang hlawl lo.

A sawi hmangin “park” a ang ber a; chu lo chu an dang engmah a nei lo. Chuvang chuan mi pawh râwn buai duh tawh lovin a hmingah, NIAGARA FALLS PARK tiin a nemnghet hmiah mai. A inpawisak loh thlak a; mi a palzût ngawt chuan ka hre mai. Chutah langsar veh vawhin “Hnim chungah kal suh” tih hi a târ vâng lehnghal. Ka nun hi a hlim ngaiin a hlim ta lo tawp mai.

Inrin - Ka ṭhiannu hian thei a heh lutuk a, heti ang reng reng chuan rei lo têah ei tur kan chham mai dawn tih a chiang ta reng mai. “Kan” ka’n tih leh pek chu, ka hre hnem ta bawka ka hmang ka hmang ve ta mai.

Tukin chu ṭiauchhum a zîng pik chûk mai a, kei chuan chhuahvahna chi-ah ka ngai lo va. Thilsiam thar-nu erawh chu a chhuah leh pek tawh kha. A sur a sa, eng hunah pawh a chhuak ringawt mai a. Ke berh deuh liai luai hian a lo haw a; a ke a phiat ang châwt châwt a. Chutah a han dak chhunzawm leh ta ṭhin a. Tun hma te khan boruak kha a va rehin, a lo va han muanawm ṭhin em!

Chawlhni - Ni chu ka han hmang ṭumtla ve mai a. He ni hi serhhrana chawlhna ni atana ruat a ni a. Tukin chu kan thil siam thar-nuin ei thiang lo thinga thei rah lawh rûk a lo zuk tum pek kha.

Thawhṭan: Thil siamthar-nu hian, “Ka hming chu Evi a ni,” a ti a, hnialna ka nei hranpa lo. “Haw tura min duh pawhin ‘Evi’ tiin min ko dawn nia,” a tih erawh hi chu thu chuangtlai mai mai niin ka hria. A duh ang ang hming chu lo inphuahin, lo invuah mah se a pawi ka ti lem lo, ngawih hi a chuh a, a ṭawng reng loh phawt chuan a ṭha a ni mai.

Inrinni: Thawhleh zan khan ka relh-ru bo va, kêin ni hnih ka kal a. Hmun biru deuhvah bûk dang ka sa a. Ka theih ang angin ka hniakhnu leh sulhnute chu ka han thup a. Mahse, ramsa pakhat a khawi ngam hlim chinghnia a tih mai hmangin min rawn chhui chhuak leh pek a. Thâwm khawngaih thla la deuh mai a rawn chhuah leh bâkah, a thil hmuhna kua aṭang bawk chuan tui a rawn tidir leh chiam a.

A ṭulnain mi a nanchin a, remchang a awm leh tika rawl bo leh tum rilru rân chung chuan a ruala kir leh phawt chu ka remti ta a.

Thil holam leh lolam tê tê hi a buaipui a buaipui reuh mai lehnghal a. “Sakei leh sakeibaknei te hi an ha leh ngho te a hriam ṭhat dan aṭang hi chuan anmahni inseh a, in-ei tawn âwm tak an nih laiin, engati nge hnim leh hnah mai mai hi an ei tlat le?” tih ang thu lawi lo mai mai hi a khûkpui leh hlut ṭhin a, a kaw lo ngawt mai. Chuti ang a nih te chuan engtik lai maha la awm ngai lo, eng nge ni kha, “Thihna” a ni tak e, a lo thleng dawn tihna a ni ang asin.

Chawlhni: Hmang tlingtla ve mai.

Thawhṭan: Vawiin chu chawlhni nilenga ka chawlhna hahthlak tak aṭanga chawlh hahdamna ni ṭha tak a ni. Evi pawh a chhia leh a ṭha hriatna thingah a lo zuk lâwn leh âwr âwr hman pek a. “Tuma’n min hmu chuang hlei nem,” tiin ṭan a khawh tlat pek a. “Chu’ng te mai mai mahni thiam inchantirna chi a ni hlei nem,” ka han tih chuan, “thiam inchantirna” tih ṭawngkam thar te chu a lâwm phian a. Ka hnuh thlak leh theih hram kha.

Thawhleh: Tukin chu Evi’n, ka taksa aṭanga nakruh lakchhuah aṭanga siam a nih thu min hrilh a. Dâwt pawh va ni niau khak suh! Ka nakruh kim lo a awm âwm pawh ka hre si lo.

Inrinni: Niminah khan Evi chu dîl-ah, a tih fo ṭhin anga a hmêl en a tum lehna lamah a tla pek a. A tlahlum lo chauh mai a, “Nuam lo tak a ni,” a ti. Chuvangin dîla chêng nungcha-ho a lainat thar phah pek a. Sangha a tih mai (hming mamawh hlei lo leh an hming anga koh pawha lo kal tur hlei lo hi hming a neihtir âwl lo mai a; a ât hian tawp-in-tai a nei lo) te chu a man khâwm chiam a, thim hnu-ah a rawn hawn a. Ka khum lumah a rawn muttir dul pek a.

Rei fê ka han chîk tâk hnu-ah chuan an hlim hmel tehchiam paw’n ka hre chuang lo. An chechang ta meuh lo va, an ngawichawi ta hle tih mai a ni. Ngawi tak rawh, zan hi han thim deuh se ka theh chhuak vek tawh ang; ka mutpui dawn lo reng reng. Saruak ngal ngata heti ang phuhlip nei huh ban chiap chuap lehnghal mutpui chu nuamhnai lo tak a ni.

Thawhleh: Tunah chuan amah ang bawka ṭawng thei rûl nen an inchhar fuh ta bawka, Evi nen chuan an inkawmngeih ṭan a. Ramsa, ran leh rannung dang dang a han biak sawm kual chhen ṭhinho pawh an thaw huai hlawm ang chu. Ṭawngpui tur dang a nei ve ta bawk a, keia tan tak hian a nia thawventhlak ni.

Zirtawp: Evi’n, rûlina a chhia leh a ṭha hriatna thing rah ei tura thurâwn a pek thu min hrilh a. Chu thei rah ei chuan finvarna, hriatna leh thiamna zahawm tak a pek tur thu a hrilh bawk a. Kei chuan chumi rual chuan thihna a lo thleng dawn asin, ka han ti ve dêk dêk a, tifuh lo tak ka ni.

Chu chuan ngaihtuahna dang a neihtir a, chutichu nungcha chakvak lo zawkte chu sakei koham tak takte ei atan hian pe ila a ṭhat dawn chu, a ti ta daih mai a. Ka sawi hma ka ngai kher. A chhia leh a ṭha hriatna thing chu hnaih pawh hnaih tawh lo turin thu ka ti a, ani chuan a tum loh thuin min chhang a. Buaina ka hmu lâwk tlat, ka pêm daih ang.

Nilai: Nizan chu hlate khuaa bîkbo tumin sakawrin ka chhuak a, buaina zakhua a thlen hmaa Huan chhuahsan ka tum a ni a. Mahse ka tum ka puitlin thei ta lo.

Zing ni chhuah sârah phûl hmun ramsa chi hrang hrang sang chuang an tlatna, a ṭhen an bawh zâlna hmun ka paltlang laiin thawklehkhatah ramsa leh ran rualho chu an phili buai ta chiam a, thinrim engphiarin an lîm ta buan buan mai a, sa zawng zawng mai chu an kianga sa dangte khawih tumin an hmanhlel ta a.

Kan Lal Evi’n ei thiang lo thei chu a ei ta ngei a, thihna a lo thleng ta a ni tih a chiang ta. Sakeite chuan ka chuanna sakawr chenin min eisak a, ka han hauh pawhin baih sarâkah mah min ngai lo. Insaseng hman lo phei ila chu kei pawh min ei ngei ang.

Huan pâwn maiah chuan riahbûk ka sual a. Ni tam ka awm hmain Evi chuan min rawn zawng chhuak leh a. Zep nak emaw, Evi lo hlang hlawl mai chu pawi ka ti tehchiam lo. A chhan pawh thei rah engemaw zat pawm ṭûn chunga a lo kal vang a ni.

Ka riahbûk bul hnaiah hian theirah tlan tur a tam tawh tehchiam si lo va. Mahni thei lawh ngei lo chu ei duh ngai lo ka ni nâ a, ka ril a ṭam tawh êm a, engmah pawisa peih tawh hek lo vi, a thei rawn ken chu ka keih nghal hmawk hmawk a.

Hemi ṭuma Evi rawn inlan hi hnim hnah leh thinghâwng eng eng emawin a rawn inkhuh deuh lûk a, “Engati nge hetia i rawn inkhuh lûk mai a,” tih paha a in khuhna ka han phih thlâksak lah chuan zakin a sen nghal ang ṭâwn ṭâwn a, “I la hre thiam ve mai ang,” mi ti duh chauh va.