MANGṬHA, PALIAN NUNNÊM!

“Thinlung keh chhe ṭhenkhat hi chuan ṭhat leh tik a nei lo’ng,

Hriatrengna thâmral ngai lo tur pawh a awm asin;

Mittui ṭhenkhat hi chu a hul ngai dawn lo,

Ka hmangaihna che pawh hi a thi ngai lo vang.”

(Some broken hearts never mend,

Some memories never end,

Some tears will never dry,

My love for you will never die)

Ka hnampuite’na an ngainat ang teh huam hi chuan country music hi ka ngaina ve lo nâ a, duh ngial ngial erawh zawng ka ngah ngang mai. Chu’ng zinga ka thinlunga a buk rit leh palian ber pawl chu, “Gentle Giant” ti a hming lem an chhersak, hla phuahthiam leh zaithiam, American country music artist, Don Williams (Donald Ray Williams, pian kum 1939 May ni 27; thih kum 2017, September ni 8) hi a ni ngei ang le. Chu Williams-a ngei chu kan ui liam leh ta vawng vawng mai chu a ni leh ta mai si a. Rimawi khawvel tan chânna pachhiatthlâk chu a va ni rua em!

Hun rei lo tê a dam loh hnuah, Don Williams chuan kum 78 mi niin, kar kal ta Zirtawpni, ni 8 khan angel zaipawl min zawmsan ta a nih kha.

Kei ai mah khan kan farnu Mami khan a tuipui fâl a. A room a luh a, a luah tawh kha chuan Don Williams-a aw pui leh pâ chhar, thum ṭha dat dat tak, amah anga lian, amah ang maia dam thluam si, thinlung chhung ril nghawr che der der thei khan Mami pindan chu a lûm châwk thin. A aw a tichhâng khaw lo zo palh ang a, tih hlauhawm khawp khan a zai nawntir tlut tlut a. Side A leh B a let tawn thawk thawk reng a ni ber e. Don leh Mami kha an inning lo tawn thin teh asin. Mami pian kum taka Don Williams khan mal zaia ei zawnna (solo career) bul a ṭan vang te, pian thla inṭawm (a Gemini nihpui) a nih vang pawh kha a ni mahna le.

A zai leh rimawi hi tluangtlam ang ang reng fû-a lang si hian, a runthlâk ngâih a; zângkhai takin a urhsûn ru riau mai bawk si. Ngaihthlak a nuamin, a ngaihnawm a; ngaihno a bei a ni. Lung a tilêngin, lunglên a hnêm vawng vawng mai. A aw hniam (baritone) nêlawm tak mai hi Jim Reeves-a aw te nen pawha in-ang tih lo hlawh fo tawh a ni.

Mami zarah a hla tam tak chu kan seilenpui ve a ni a. Keiina ka duh zual ṭhenkhat chu: Turn Out the Light and Love Me Tonight, Some Broken Hearts Never Mend, Till the Rivers All Run Dry, Amanda, The Shelter Of Your Eyes, You're My Best Friend, I Believe in You, I’ll Be Here In The Morning, Looking Back, Lord I Hope this Day is Good, tihte hi an ni.

Lord I Hope this Day is Good, tih hla phei hi chu Kum 10 kal ta (2007) khan, zaithiam lar Elijah Rintea nau, Andrew Lalnunmawia sak turin, hun innawhchih tak kârah, Mizo ṭawngin ka leh remsak nghe nghe a ni. Heti ang hian.

Ka nunkhua a ngui, Lalpa,

I rorelah vui tur ka ni si lo;

Hei chauh erawh ka dil a che, Lalpa,

Ka tan ni ṭha her chhuahtir rawh.

I hmaa kun fo ṭhin hi

Min hnuchhawn ta mai em ni, Lalpa?

I mit ka tlung tâwk lo tih ka hria;

Mahse, min ngaithiam hram na’ng che.

Ka dil lo che hausak leh hmingthanna,

Khawpui leh ruahpui pawh lo thawk sela,

Lung ka phang lo’ng e, nangin ka tana

Ni ṭha i duan phawt chuan.

Aw Nang, chatuana hun vawngtu chuan,

I hnena ka dilna beitham tak mai hi,

Tu dang mahin min pe thei lo mah se,

Nang chuan i thei tih ka hre si.

Don Williams khan a zaithiampuite ngei ngei ngainat leh ngaihsan pawh a hlawh hle a. Chu’ng zingah chuan a hla sa vetu Eric Clapton leh Pete Townshend te kha sawi tel ngei chi an ni ang a. Tunlai ṭhangthar huna a hla tharthawhtu Lady Antebellum, Vince Gill, Keith Urban leh Garth Brooks te pawh lam hmaih an thiang lo vang.

A nun kailâwnah zai leh rimawi hi a rahchhan pawimawh ber pakhat a ni a. Kum 3 mi lek a niha a pa-in an tualchhunga talent inentirsiaknaa a teltir ṭuma lawmman pakhatna atana alarm clock dawng ve ngat tawh a ni. A bul ṭanna chu ropui lua lo mah se, ropui takin a hmawr a bâwk thung. Kum 2010 khan Country Music Hall of Fame-ah seng luh a ni ta hial a, mahse, khami ṭum khan a chuap boruak dâwt fel lo - bronchitis natna - avangin tisa-in a telpui ve peih ta lo a nih kha.

Nikum 2016 aṭang khan mipui hmaa zaia inlan chu a chawlhsan a. Kuminah amah zahna lantir nan a tribute album, “Gentle Giants: The Songs of Don Williams” tih chu siamin, zaithiam hrang hrangin a hla lo thlawh lar tawh an sa thar leh a ni.

Kan pu, Palian Nunnêma chuan banga a lukhum parh tarin, a ṭingṭang chu a khai ta! A nupui Joy leh an fapa pahnih leh tu pali a kalsan a ni.

Don Williams-a hla sak zinga mite’na amah an chhinchhiahna leh an hriat chatna hla (a signature song) zinga Zoram kilkhâwr thlenga kan lo kûrpui nasat ve êm êm mai pakhat chu, "You're My Best Friend" tih hi a ni. He Wayland Holyfield-a hla phuah, ka pian hma thlaa Don Williams-a’na a tihchhuah hian mihring nun lairil - chhungkaw lungphûm a phawrh phâkin ka hria. Khaw nge amah thlah nan, chhungpuinu leh nupui zawng zawngte pualin, a hla tlangpui chu ka han “paraphrase” ve hial teh ang:

Inneihna rangkachak zungbun min buntirin,

Ka hriat phâk ngai loh hmangaihna i rawn thlen a.

Fanau duhawm tak min hrinsakin,

Nun kawng chhuk-chho zawh zelna tur chhan ṭha tak min pe a.

Ṭâm-châr chânga dawi ang min dawmtu ka chaw i ni,

Buaina thlipui hrâng laka ka inhumhimna;

Hringnun tuipui zauva min chelh nghet tlattu thir-chakai i ni a,

A pawimawh berah chuan, ka ṭhian ṭha ber i ni.

Beiseina, phûrna leh thathona ka mamawh changa min thahruitu,

Chau leh derthawng taka ka awm châng paw’n,

Nang chu chak leh nghet takin i ding tlat a.

Khawvel pum pawh dap chhuak vek mah ila,

Ka mamawh kimna chu nang ngei hi i ni reng ang.

(You placed gold on my finger,

You brought love like I've never known;

You gave life to our children,

And to me a reason to go on.

You're my bread when I'm hungry,

You're my shelter from troubled winds,

You're my anchor in life's ocean,

But most of all you're my best friend.

When I need hope and inspiration,

You're always strong when I'm tired and weak,

I could search This whole world over,

You'll still be everything that I need.)

O Gentle Giant, yours is one of those memories that will never end!