Revd Chuauthuama

Guest writer

Revd Chuauthuama

BJP MINISTER LEH PATHIANNI SERH LOH

Kum 2018 May 5-ah khân ka huangah hian ‘Chief Secretary leh Pathianni serh’ tih thupui hmangin ka rawn ziak tawh a. Tûnah hian khami ṭuma ka thu ziah kha ka rawn thual nawn leh nual dáwn a ni. A chhan chu tûn hnãia kan rama Central sawrkara BJP Minister ngeiin Pathianni enga maha ngái lo ang ziazánga Aizáwl khawpuia thil a rawn tih vàng kha a ni.

Kum 2018-ah Mizoram Chief Secretary Arvind Ray khân Siaha a tlawh hnûa a lo hàw pahin April 29 (Pathianni)-ah Lunglei Circuit House-ah sawrkar officer-ho ko khâwmin a kàwm a. Chumi Pathianni vêk chuan Lunglei hmasáwnna hna kal mék pahnih—(1) Lèna Stadium (Sèrkàwn) leh State Sports Academy (Zobáwk) chu a tlawh bawk a. Khatianga Pathianni serh hlei thei loa Lungleia officer-ho a siam kha ka rawn sawisêl a nih kha! Amah maia vák vél chu ni se, Kristian a nih ve loh avàngin a la hriat thiam theih deuh mahná! Khami hnûah khán Mizorama a awm rei ta lo kha a làwmawm hle!

Hmãn ni lawkah Delhi aṭangin Election Commission of India (ECI) hotu lawk, mi pawimawh tak tak eng emaw zât Aizáwlah an lo kal a. An hnénah khán MKHC hruaitute chuan Inrinni leh Pathianni-ah chuan inthlan buatsaih lo tùrin an lo ngèn a nih kha. Eng nge a chhan? Inrinni chu Seventh Day Adventist tân kohhran ni serh a ni a; Pathianni chu Mizorama kohhran tam záwk tân ni serh a ni. Héng ni hnihah hi chuan Mizote tán chuan inthlanna neih a remchâng ve lo a ni.

India ramah kan awm a; kum sawm hnih lái India aṭanga inlák hran tuma sual táwk awm mah se, a tàwpah chuan “Mizoram is an integral part of India,” tih pawmin kan inhnûk lût leh ta ngé ngé a; tûnah hi chuan Mizote hi Indian tak kan ni tawh. Kargil indo leh tûn hmá deuha Cricket World Cup inkhelhah khán kan lo Indian tákzia chu a lang chiang hle! India aṭanga inlák hran tumte ngei pawh khán kum 1966-a buaina chhuah hmâ aṭanga an chhuanlam siam ṭhin pakhat chu ‘Kristianna hum him tùrin’ tih a nih kha. Mizote hi kan sakhaw mi viau emaw, sakhaw mi vak lo emaw pawh ni se, Pathianni serh hi chu kan ngái pawimawh hlé reng a. Mi ṭhenkhatin sâp rama an tih ang deuha Pathianni-a football khelh ‘Super Sunday’ an rawn sawi màwi titih lái pawh khân chanchinbûah sawisèlna ka rawn ziak a; an hruaitu lian pakhat chuan, “Hruaitu ka nih chhûng chuan ‘Super Sunday’ kan hmang lo ang,” a ti ngat a nih kha. A ti làwmawm hle a ni.

Mizoram UT a nih aṭangin Lârsâp eng emaw zât kan hrawn tawh a. Ṭhenkhat chu Hindu ni ve tho mah se, Kristian sakhua zah thiam tak an ni a. Tháwk khat lái aṭang khán Lârsâp ah eng emaw zât chu BJP ruh tak tak an rawn dah ta a; an thothãng lah chu a ṭha phian hlawm lehnghâl a. Lârsâp pakhat phei kha chu tûte emaw anga duhãm tak a ni ang, Mizorama hrui hnáng chi hrang hrang kha a hàwn thla ṭeuh an ti! A chènna Bangla-a thil tam tak a ruak chhuak ve kher lo erawh kha chu a làwmawmah ngái ila! Lârsâp pakhat Vakkom Purushothaman (2 September 2011– 6 July 2014) kha Mizoram journalist-te nèn an inkawm ṭum khán zu zawrh a lo sawi màwi khum ringawt mai a. Ka ngaithei ta bau lo! Chû vàng chuan Vàngláini chanchinbûah ‘Governor Vakom-a thusawi kha!’ tih thupuia hmangin ka khak ta khawl mai a (ref. August 31, 2013). Ani chuan thingpui ina titipui ah min rawn sâwm chu ka va kal ngei a; a awmna Kerala state-a zu an zawrh avànga rehabilitation centre an din tamzia leh India ramah mahni inti hlum tam ber state an nih fo thu ka hrilh hmiah kha!

Mizoram UT láia Lársâp pakhat Admiral S.N. Kohli (16 April 1981–9 August 1983) khá lawng sipai hotu tih takah a awm dàn kha a zahawm thlap mai a; sâp ṭawng takin a ‘gentleman’ bîk riau a ni! Ani khân thusawi pawimawh leh chhinchhiah tlák tak pakhat a neih chu, “Mizote chu Pathianni-ah chuan naupang, nula leh tlangvál, pitar leh putar thlengin nalh taka incheiin, Bible leh Hla Bu kengin biak in an pan sung sung mai a ni,” a tih kha. A sawi dik viau a ni.

A lehlamah chuan kum 2001-2006 chhûnga Mizoram Lârsâp, BJP pachal dik tak Amolak Rattan Kohli ve thung kha chuan Mizote kha min hmusit hle a; BJP note pahnih RSS leh VHP áiawh ang hrim khán a che vél kha a ni a. Mi rethei hmangaih ni àwm taka tute maw anga lêm ang der vein phái lamah lehkha zir tùrin a thawn a. Mizote lah kan lo hnih thum ve angreng tawh bawk si; páwl chhuak zînga mi ṭhenkhat kha lamṭangah a siam a. Chutiang chuan mi 50 áia tam mah phái lamah lehkha zira Hindu sakhaw lehkhabu Bhagavad Gita leh Veda zirin an kal a nih kha. Mizorama awm rei kha a duh viau a ni ang, NGO ṭhenkhat hnénah Mizorama a awm zui zêl an hnial lohna ‘no-objection’ a khawn tih thãwm pawh a awm nghé nghé kha. Mizoram politics-a hruaitu lo ni tawh mi pakhat pawh phei chuan A.R. Kohli kha fak uchuak takin, “Duhthlanna nei i la chuan... Governor awm mai mai ái chuan Governor phusa tak neih kan duh záwk ka ring,” tiin a sawi hial a nih kha! ‘Kohli’ hming pû rau rauah Admiral S.N. Kohli ái kha chuan A.R. Kohli kha chu a dang zar mai!

A.R. Kohli kha Pathianni-a zin chhuah a chîng riau a; Lârsâp ber a zin chhuah miau chuan a lo dawngsawng tùrin officer-te an inbuatsaih a ngái lo thei lo. Sawrkar hnathawkte lah kha a duh duhin a hrãwk kual vél ṭhin a nih kha. A zin chhuah ṭhin chungchángah chanchinbua sawisèlna a awm ták hnû khán a sim ta deuh chauh a! Lársâp a nih chhûng khán India ram hi Hindu rama siam tumtu, BJP note pahnih RSS leh VHP te khán ṭan an la nasa hle a. Khatih lái khán Mizo zîngah Hindu temple-a inthâwi apiang chu Rs 50,000 an pe tih thãwm a awm nghé nghé a; Synod Executive Committee hnuaia sub-committee pakhat Research & Evaluation Wing (REW) pawhin thil awm dàn a chhui hial a nih kha! Kei pawh REW member ka nih ve lâi a ni a; kan buaipui nasa angreng khawp mai! Mizoramah Hindu hmun pawimawh siam belh tumna pawh a kal nasa hle bawk a; khângte pawh kha chhui zui a ni nghé nghé. Tûn hmáa la awm ngái lo, Vánapa Hall-ah pawh ‘Gospel for All’ tih hming vuah ve thoin March 3-4, 2006 khán phái lam aṭanga Hindu puithiam chah chhuaha Hindu inkhâwmpui ropui tak siam an tum erawh kha chu a hlawhtling ta chiah lo a ni ang.

Kum 2014 aṭangin Central-a BJP sawrkar hi a che na tawlh tawlh a; tûn hmáa Atal Bihari Vajpayee sawrkar lái anga zãwldawh thiam tak kha chu an ni ta hauh lo mai! Narendra Modi hnuaiah hi chuan BJP sawrkar hi a kal firfiãk ta ṭhak mai a ni. Tûn hnãia an chét dànah hian a lang chiang lehzual. September 9-ah pawh ‘President of Bharat’ tih ka rawn ziah phah tawh kha. G20 inkhâwmpuia lo kal paláite zanriah kîl tùra India President-in a sàwmna lehkhaah khán ‘President of Bharat’ an ti lui ta ngat a. G20 inkhâwmpuinaa Prime Minister Narendra Modi ṭhutna hmáah pawh khán ‘India’ ti duh loin ‘Bharat’ tih ngat an tár a nih kha. India hming hi ‘Bharat’ tiin an thlak fel thuai làw làw a rinawm.

Tûna Indian Parliament ṭhut khâwmah pawh hian an ngaihtuah tùr pakhat chu Indian Constitution Preamble-a ‘secular’ leh ‘socialist’ tih paih a ni a; ‘secular’ tih hi paih a nih ngat chuan India hi Hindu ram hlang hlaka siam tumin ṭan an la nasa zual sauh dáwn tihna a ni ang. Indian Parliament in pahnih Lok Sabha leh Rajya Sabha-ah hian an chak ém ém ve ve rih tlat si a, Opposition Party-te tân dan ngaihna a awm lo ang. Nakkum 2024-a MP inthlan lo awm tùrah hian tûna an dinhmun ang tak hian Parliament-ah an chak táwk tawh kher lo maithei a; chû vàng tak chuan an hun hnuhnung lamah hian an tih duh ang chu tihpuitlin thuai thuai an tum ni berin a lang.

Kár kal ta Inrinni (16.9.2023) khán Central-a BJP Minister pawimawh tak pakhat, North-East India viltu bîk DoNER Minister of State B.L. Verma kha Mizoramah a lo kal a. Ni tin chanchinbûa kan lo hmuh dàn chuan Inrinni là là khân Léngpui Airport tih changtlun dàn tùr a en tih a ni. ‘Airport Cute’ atân a rawn tih puitlinsak dáwn pawh a ni mahná! Kan sawi tum tak záwk chu Pathianni-a Vánapa Hall-a inhmuh kháwmna a rawn neihpui kha a ni; khami chungcháng kha chanchinbûah a lang miah lo nge, hriat zuina ka nei lêm lo. September 21 (Ningani) zàna Zonet Faksèlnaah erawh kha chuan Pathianni pawh pawisa loa a thil tih dàn kha mi pakhat chuan a rawn sawisêl zauh kha!

September 17 (Pathianni) dár 10 hnû khán chhûngkhat laináte chhiat tawhna avànga lènpui tùrin Vánapa Hall kan tlàn pèl a; chutih lái chuan Vánapa Hall-a inhmu kháwm tùrte kha an lo phusa hlé tawh a. Minister ṭhenkhat leh officer leh sawrkar hnathawk eng emaw zât chu DoNer Minister of State B.L. Verma lo kal avàng khân Pathianni serh thei loin an awm tihna a ni. Engati nge Mizoram sawrkar pawhin Pathianni-ah kher khera inhmuh khâwmna a rawn buatsaih kha a hnial ngam loh? NDA hnuaiah hian dawl zawrin a zawr ta mai em ni záwk? Minister tel ve pawh khán Pathianni kher khera Vánapa Hall-a inhmuh kháwmna neih kha a hnial ngam ngang lo em ni? Kan insawi huai ang hian kan huái tak tak lém lo a nih dáwn hi tih mai a awl dáwn alãwm! BJP sawrkar hi chuan Kristiante leh Muslim-ho hi chu min ngái pawimawh lo lui tawlh tawlh dâwn a ni phawt mai! Chutih kára, “NDA-ah tel mah i la, policy matter-ah azir chauhin alãwm kan thlãwp,” tih leh, “Ka BJP e!” lo tih ṭuah ve hum reng hi chu sim hmak tlák a ni. Mizo Kristiante hi fiahin kan awm mék a nih ták ber hi!