TUTE TAK TLING ANG MAW?

MLA thlan kan zo ta a; boruak pawh a hàn ta deuh duãk a ni ber e! Inthlan kha buaina eng mah awm loin kan zo thei a, thil làwmawm tak a ni. Mizoram hmun tam záwkah chuan MPF-in inthlanna fel tak a awm theih nân rim takin an thawk a; an zárah Mizorama inthlan boruak chu India rama inthlan boruak danglam bík, muanawm tak a thlen theih phah a. India ram hmun dang aṭanga Zoram rawn thlîrtute pawhin mak an tih khawpin kan boruak a muanawm a. Vote thlákna hmuna police duty-te pawh silai káu mai tùra inpeiha awm a ngái ve lo a; thlamuang takin an awm thei a. Hei hi Mizorama inthlanna boruak entawn tlák a nihna tak chu a ni. MPF hi Mizoram hmàr lam, tûn hmâa ‘undivided Aizáwl district’ ni ṭhin huam chhûngah chuan a ding vek a ni ber a. Siaha lamah pawh MPF ṭha takin a ding bawk a. Tûn hmáa ‘undivided Lunglei district-ah’ erawh chuan MPF a ding ve lo ná-in Mizoram hmun tam záwka MPF ding hian eng emaw chenah hùháng a neih ve tho a rinawm. Lunglei lamah pawh hian MPF hi din ve ngat phei se chuan Mizorama inthlanna boruak muanawm leh entawn tlák hian hnûhma nasa lehzual a nei theih ngei a rinawm. Eng tikah emaw chuan an la din ve ngei beisei i la.

Inthlan a zawh meuh chuan vote chhiar hun a hla rih raih mai si a, ‘vái film’ ang maiin a ‘suspense’ a rei dáwn hle mai! Eng party takin sawrkarna siam thei ang maw tiin kan inrinsiak leh ta nuai nuai mai a nih hi! MNF hotupa ber chuan sawrkarna siam theih ngei a inrin thû a sawi a. Eng tak ang ang maw? Sawrkarna lo siam leh thei hlauh ni ta sela, tûn hmá ang bawkin a kal zui zêl ang nge, tha thar thawhin hna a thawk tak tak tawh ang tih chu rin thû ngawt lo chuan sawi láwk ngaihna a awm lo. ‘Kawng chhãwng’ siamna tùr ban pahnih khat tal chu a phun tawh mahná! ‘Traffic jam awm lohna khawpui’ pawh kan nghákhlel hle! A taka hmuh tùr a awm thei tawh ang emaw? Chutiang ni loin ‘Kan la chak bawk alãwm’ tiin a hmá ái maha nasain an inleng ang em tih pawh hriat a ni lo. Lo sawrkar leh tak tak ta se, Kamrul-a leh Abu Majumdar-a te chu a thaw huaiin a rinawm a; Kamrul-an duhsakna uchuak a dawng chhunzawm zél ang em tih pawh hriat a ni lo. ‘Party dangin min hneh loh ém mai hi’ tiin duh táwkin insùm kàrna awm lo lékin an inlek hlé mai palh ang tih a hlauhawm ru deuh! Máu leh phùl lem tih angreng vél boruak a léng leh rih dáwn tihna a ni ber ang!

Kum 2018 MLA inthlana paih tawh hnû Congress party hian sawrkar lo siam thei ta hlauh sela, eng nge an an’ dáwn tih sawi thiam a harsa hlé ang. Zû erawh chu an zuar nawn ngam tawh kher lo ang chu! Ram hmasáwnna tùr hian ‘ṭhat loh theih lohna báwm’ leh ZPM aṭanga copy paste ‘ṭang puihna’ an tih hian eng ang takin nge nghawng a neih ang tih hriat a ni lo. Tûn hmáa an tih sual tawh aṭanga inzir finna cháng an hriat chuan an ziaawm hret mai thei e! Kamrul-a hi Congress sawrkar lái aṭanga duhsakna lo dawng tawh kha a ni a; tû berin nge lo duhsak ṭhin tih erawh chu hriat a ni lo. A ‘tribal certificate’ pakhat pawh kha Congress sawrkar láia a neih daih tawh kha a ni a. Tû emaw chuan a lo duhsak ṭhin a ni phawt ang!

Congress party-in an campaign láia an vauchher ber kha chu India rama opposition party sawm hnih chuang daih intél kháwm I.N.D.I.A. hi BJP sawrkar khing thei ber tùr ni-a an rin thû kha a ni a. India ramah hian BJP paih thla thei tùr party hi chu awm ngei se duhthusàm a ni a; amaherawhchu, I.N.D.I.A hi chutiang tùr chuan rin ngam a ni ngût ang em? A tìr phat aṭangin lungrualna an tlachham a; nakkum MP thlan dáwn tak takah chuan eng ang takin nge an inzawm kháwmna hi a kal ang tih rin láwk thiam a harsa hle. An tlákchham lian ber chu ‘lungrualna’ hi a ni rih tlat!

A nihna takah chuan Indian National Congress hian India ram pum huapin hruaitu ṭha an nei rih lo tlat. Sonia Gandhi tán hian tih leh ngaihna chuang a awm lo a; a fapa Rahul Gandhi lah hi a naupang chhe tawh vak bîk lo náin a ui ke táng chiau vél mai mai a ni ber si a. India ram záu tak han hruai tùr em hi chuan rin ngam a harsa deuh lam chu a ni. A tîr aṭang khán a farnu Priyanka Gandhi Vadra hi lo vawrh chhuak ta záwk se chuan mi rin leh ngainat pawh a hlawh záwk maithei. ‘Nehru chhûngkua’ an nihna ringawt hi chu India ram hruaitu ni tùra ‘qualification’ a tling tawh lo! INC President Kharge lah hi a ṭawng chher chhuai ringawt a; chuti taka hùhâng ngah a ni si lo. I.N.D.I.A hian PM atána vawrh chhuah tùr hi an nei mûmal rih lo a; PM nih duh hi an awm nual hmèl bawk si. Fak hlawh tak ṭhin Bihar CM Nitish Kumar khu vawrh chhuak dáwn se, ani pawhin chuai lam a pan ṭan tawh a; puan ven sawi chhîng thei dinhmunah pawh a ding tawh bîk lo a ni ber. Chû vàng chuan I.N.D.I.A an tih hi lungrualna tlángah an léng rih lo a ni ber ang!

Mi tam tak chuan ZPM hi tûn ṭumah hian sawrkar thei tak ang maw tiin ring fàn meuhin an thlîr a. Vote chhiar zawh hmá chuan ngaih dàn mûmal tak siam theih a ni rih si lo! ZPM hi sawrkar thei ta hlauh se, an sawi ang hian an awm tak tak ang em tih chu mipui thlìr dàn tùr a ni a. Inthlan leh huna tlák leh hlãu miah loin hna thawk ngam se chuan an ṭha phian mahná!Mizoramah chuan sawrkar siam tawh party pahnih hian inthlan leh huna an tlin leh theihna tùr ngaihtuah ringawtin sawrkar an kalpui ta mai emaw tih tùr a ni a. Hei tak hi eng party pawh sawrkar se, an bànsan ngam a ngái ang. An bànsan ngam loh chuan ‘a ngãi tê bawk’ tih tùr an ni ang a; ram ropui min thlen thei bîk kher lo ang!

Social media hrang hrang lamah chuan inthlan results tùr inrinsiakna hmuh tùr a tam hle a; ‘fake account’ an tih mi langsàr David Sailo pawhin a tahtawlin a thlîrna a ti chhuak a; a tàwp erawh a la thleng rih lo. Results inrinsiak ṭhenkhat hi chu mi uangthuang thil tih mai mai niin a lang. Party ṭan lam nei an nih lahin an party chu an ring chak mah mah bawk a. Mi ṭhenkhat erawh chuan chak fál bîk awm loin sawrkar inṭâwm (coalition government) ding tùrah an ngái bawk. Phái ram lama váiho ngaih dàn pawh a rual bîk lo hle. Vaiho khu chuan ZPM hi chak ber tùr angin an hmu pha lo deuh niin a lang! Mi ṭhenkhat chuan MNF chu la chak ber tùr leh sawrkar pawh siam thei mai tùrin an ring a. Mi ṭhenkhat erawh chuan sawrkar siam thei party mal awm loin sawrkar inṭáwm ding tùrah an ngái a. Internet-a an ziah dàn pakhatah phei chuan sawrkar tharah chuan BJP tel ve ngei tùrah ngáiin Dr. K.Beichhua emaw, Lalrinliana Sailo emaw chu Deputy Chief Minister an nih an rin thû an ziak! Tak tak a ni palh mai ang tih a hlauhawm hlel lo! Eng party pawhin sawrkar siam se, BJP tel lohna ni ngei se. BJP telna a nih ngat chuan an lo sawi láwk ṭhin, “Sawrkarah kan tel ve dáwn,” an tih kha a thleng dik tihna a ni ang a, an ṭawng lian dáwn ém mai a. Chû vàngin eng party pawhin sawrkar siam se, BJP tel lo ni hrãm rawh se.

Inthlan hmá aṭangin inti-zàwlneiho leh Zoram thar thlentîr tum thãwm kha a langsàr ve angreng viau a; candidate hial an insiam ve a! Tling erawh pakhat mah an awm a rinawm loh! Chuti chung chuan phat marna tùr chu an ngaihtuah láwk leh vek tawhin a rinawm! “Vote thlák chu an thi ang,” titu ngei pawh a in-candidate ve leh lawi a! Zàwlnei suãkho hian eng angin hmá an lák zui ve ták zêl ang tih chu hriat a ni rih lo. An thû leh hla lo âwih táwk an la awm ta cheu a nih chuan Mizote Kristianna pawnlànzia ti chiangtu a ni ang! Social media-ah chauh ni loin mi ṭhenkhat chuan tling lo tùr tih chiang sá ngei pawh candidate hmél an ngaihzàwn avàngin an vote ni àwm tak a ni a; chutianga vote-tu zîngah chuan ṭhalái vengva àwm tak tak pawh an tel tih mi pakhat chuan a sawi a. Chû tak chuan ram leh hnam hmasáwnna tak tak ngaihtuah pha lo hi ṭhalái lehkha thiam zîngah pawh an la awm nual tho tih a ti lang! Party ṭhenkhat candidate 3/4 vél hi chu sum thiltihtheihna hmachhuana ṭan la chiam an awm an ti!

Youtube hi ka en ve zeuh zeuh a. Váihoin candidate tû tûte emaw an kawmna han en khán ṭhenkhat kha chu an ṭawng hlei thei lo a; candidate ṭhenkhat erawh kha chuan Vái ṭawng a ni emaw, Sâp ṭawng a ni emaw, duh táwkin an dak thei tih an lantîr a. Mi khatiang kha hun lo kal zélah chuan kan en tel thiam a ngái tawh khawp ang. Kan politician-te hi hnam dang nèna an inbiaknaah hian duh ái chuan an ká a kal lo deuh hi a buaithlák lam chu a ni. Assam nèna ramri buai kan neih láia phái lam aṭanga TV-a an rawn kawm pawh khán kan ram hruaitute kha an ṭawng bah nawk nawk lutuk kha a zahthlák deuh roh a! Politician-te hi chuan India aṭangin kan inkâp chhuak zo lo ta sá sá, Sâp ṭawng chauh ni loin Vái ṭawng pawh hi thiam nãl hle tùrin ṭan la teh se. Tûn ṭuma Váihoin candidate ṭhenkhat an kawm kha chu Vái ṭawng a ni emaw, Sâp ṭawng a ni emaw, an zahpuiawm lo chauh pawh ni loin an chhuanawm hle a; duh táwka an dak thei kha an ngaihsànawm tak zet a ni. Khángho kha chu eng party-a mi pawh ni se, MLA ni ngei atân an îtawm khawp mai!