Guest writer
Revd Chuauthuama
HARHNA LEH LIRNGHING
Mi sàwm vêl awm khâwm bul hnaiah ṭêk lo tla sela, ṭhenkhat an phu zawk ang a, ṭhenkhat an zuang tho dâwrh ang a, ṭhenkhat hlauin an ṭap ang a,
ṭhenkhat erawh eng tin mah an awm lo ang. Harhna a lo thlenin mi a den dàn a thuhmun vek lo. Mihring hian mizia kan nei vek a, kan mizia erawh chu inang chiah pakhat mah a awm hauh lo. Chhûl khat kual ngat unau 7 pawh awm se, an mizia a thuhmun vek thei ngai lo. Pathian hi a themthiam khawp a, khawvêl mihring hetiang zozai zîngah mize inang chiah pakhat mah awm loin a siam thiam a ni. Harhna kan chan dàn pawh hi a inang ngai lo ang; mize bil kan neih milin kan chang thliah thluah ang.
April 13, 2016, Nilai zàn inkhâwm lai takin lîr a lo nghîng der der a, a nghìn nat ták deuh khân kan biak in pum a nghîng a; a ri ṭhawt ṭhawt a; electric a thim nghâl a, mahse inverter kan neih avàngin biak in chhûng hma lam erawh chu a eng ṭha reng tho a, hnung lam erawh chu a thim deuh ruih hman a. Mi pakhatin a bu chhûng thu “mihring chu vàntirhkoh aia hnuai deuh chauhin i siam a” tih kha a dik dâwn em ni, Sam 8.5 kha a dik zâwk lo’ng maw?” tiin zawhna a zâwt a; lìrnghîng a nat ták deuhah chuan a chàwl lawk a, lìrnghîng reh hnûah a sawi chhunzawm leh nghâl mai a. Biak in thlang kawngpui lamah chhiatna a thleng ta emaw tih mai tùrin thãwm a awm deuh nuai nuai a; mahse biak ina awmte chu kan chi-ai lutuk lo a. Tlar hnung lam, a thim chin deuha ṭhute erawh chu tlân chhuak tlêm azâwng an lo awm ve a ni àwm e. Mi pakhat zawhna kha chhàn a ṭha hle mai a; chhâng tùra ka intintuah chhûngin Chairman a ding a, thu tlêm a sawi a, inkhâwmhote kan phãwklêk deuha a hriat avàng ni maw, KHB No 21-na, “Âw, rinna thûk nei ila” tih hla chu a thlan chu kan sak zawhah Lalpa Ṭawngṭaina hmanga ṭawngṭai rualin kan bâng ta a ni.
Harhna kan dawn dàn a inang thei lo ang bawkin lirnghîng kan hmachhawn dàn kha a hrang nuai mai a. Inkhâwm bànah chuan WhatsApp group hrang hrangah lirnghîng nat dàn a lem (map) nèn an rawn tichhuak nghâl chuai chuai a; tûnlai hmasâwnna a sâng tawh bawk a, ṭuan a ṭha tlâng khawp mai. Thil pakhat erawh chu kan ramah hian ruah a sùr tam deuh chuan electric a nan hlum vat a, thli a tleh nat deuh leh electric a chhêm thi zêl a; lirnghîng tuar hmasa ber pawh electric bawk a ni a, a thih phah nghâl tawp. Electric-in a tuar hmasa ber zêl hi a vànduai bîk mang e! Ṭawng thu chhe loah chhiatna nasa deuh thleng palh ta se, kan buai zual ngawt ang! Lìrnghîng kha Pathian biak inkhâwm lai taka thleng a nih avàngin titi a titam zual a ni. Biak in aṭanga tlân chhuak (BTC) leh tlân chhuak lo (BTCL) inkâr boruak a awm titih pang mai; KKK leh KKKL boruak ang deuh khân! A tûk Ningani-a WhatsApp lama chhunzawmna en chuan BTC-hoin KKK-ho ang deuh bawk khân thâwm an nei lian zâwk emaw tih tùr a ni! Biak in aṭanga an tlân chhuak insawi thiamna thu an chhuah hnem bîk. WhatsApp group hrang hrang thu chhuak ṭhenkhat lo en ila. Chawngkhûm dàn tlâng huat loh ti phawt mai teh ang!
Biak in aṭanga tlân chhuakte dem lam hawi thu ṭhenkhatte: - *Ruantlâng mi hlim lâm ruiho inkhâwm ve kha a tlân chhuak rang leh tlànchhe thui ber an la ni zui. *Lunglei Vênglai SA Citadel biak ina inkhâwm chu thusawitu a tlân chhuak hmasa ber. *Kan khuangpu 2 an tlân chhuak a, pakhat a lo lût leh a, pakhat chu bàn hnûah a tlàn chhuahsan thil lain a lo lût leh. *Aizâwl vêng pakhatah chuan an zai lai a ni a, khuangpu berin khuang a khum daih a, zai ngaihna a awm tawh lo. *Kan biak in chu inkhâwm an tlân chhuak nual a, zu rui pakhat a lo lût ve tlat thung. *Inkhâwm bànah Committee kan ṭhut fual lai a ni a; thusawia ka din lai takin a rawn chê a, Upahoin min chhuahsan vek a, a hrilhaithák khawp mai. *Zànlàwn kohhranah chuan thupui hawngtu an tlàn chhuahsan vek! *Champhai Vêngthlang kohhranah inkhâwm an tlân chhuak a, khawlaia zu ruiho biak inah an lût ve thung. *Lìrnghîng vànga tlân chhuak, a reh hnûa luh leh zahthlák ti an awm. *“A kutphah ropui chhûngah ka him a ni” tih hla saka lâm uar tak tak, tlânchhia an tam ang em le? *UPC-ho inkhâwm pawh laklawh a awm thei lo, thuhriltu chawpin an tlân chhuak. Hetianga thu an rawn theh darh ṭhenkhat hi chu “a dik lo” ti-a rawn phatsak an awm nual (entîr nân - Zànlàwn leh Champhai Vêngthlang te ang hi). Eng tak dik ber ang maw?
Tlân chhuakhote insawi thiamna thu pawh a tam hman khawp mai; ṭhenkhat chauh han târ chhuak ve leh ila:- *Che suaute hi thih an hlauh vàng a ni lo ang bawkin che ve lote pawh thih an hlauh loh vàng a ni kher lo. *Thih hlau zawng zawng hi piangthar lo an ni kher lo bawk. Indem tùr a ni lo; piangthar nih vànga mahni sa himna zawng lo tùr kan ni lo. *Pathian mi nih vànga in chim indelhtîr kher a ṭùlna a awm hek lo. *Tlân chhuakte hi tu mah demawm ka ti lo; tlàn chhuah duh loh vànga biak in chim delh hlum awm ta se martar-na emaw vànram kaina emaw a nih hmèl chuang loin ka hria. *Thih hlauhawm hlauh nachâng hriat hi a finthlák. *“I damna tùrin tlân chhuak rawh” tih a nih kha. *Eng pawh ni se, sa himna tùr ngaihtuah hmasak hi a finthlák berin ka hria. *Pathian thuâwih tih avànga indelhtîr kher kha a ṭhatna a awm chuang lo. *Inring rengin awm tùrin min ti a; ringtute chu a tlân chhuakte kha an inring nasa hle tih a hriat. *Pa ina awm laia boral duhte chuan biak inah inâwk hlum ta mai se. *In zu rui pa pawh hi a ât vàng mai mai a nih hi.
Hetih lai hian rilru fîm hmang thiam deuhho awm dàn hmuh tùr a awm bawk; chûng zînga ṭhenkhat chu lo târ chhuak ve leh ila. * Kan tlân chhuak vek a, Chairman-in, “Khai le, lo lût leh tawh rawh u” a ti. Mamitah chuan mipui han phun deuh tùr kha Pastor-in a kutin a zâp a, mi tlêm tê chauh an tlân chhuak. *Champhai Ramthar Vêngah chuan crusade speaker-in thu a sawi dâwn chauh a, vawi hnih a sâwi nat ták deuh avàngin Chairman-in, “I chhuak phawt mai ang u” a ti a; rei lo tê chu an chhuak a ni àwm e. *Keini Sèrchhîp Bazar Kohhranah chuan Upate tu mah an tlân chhuak ve lo; mipuite min thlamuan hle. *Keini chu thupui zirlai a ni a, kan Upate chu ṭhutna aṭanga ding takngial pawh an awm lo. *Tlân chhuak ve duh lo kha tlêm chuan an rinna a tam deuh chuan a lang. Thi thei dinhmunah an ding tih an inhre vek ang... mahse lo thi ta se, an thla a muang a ni mah na! *Thlamuang taka awm tùra min chah lawm lawmtu thu hi ngaichãngin, chumi nun chu nei ṭheuh ila, kan nihlawh ber ang. *Eng hunah pawh biak in aia himna tùr hi a awm ang em? Biak ina tlân luh chu ringtu tih tùr a ni zâwk lo’ng maw? *A nghîn zawh thlengin kan Chairman chu a nghîng tih pawh hre lo ang hmiahin a awm a, a fakawm ka ti. *Keini chu thupui hawngtu a confi khawp mai, “Pathianin zah a ngai ang a, eng êm kan ti lo ang” a ti dap dap a, a thlamuanthlák khawp mai. *Lirnghîng ka hlau ve tho; ka ngaihtuahnaa awm ber chu Pathian biak lai êm êma han tlàn chhuahsan kha ka inthiam thei lo a ni.
Keini pawh kan Upate han che chhuak eih pawh awm loin an awm hmunah an ṭhu nghet tlâng hle! Biak in aṭanga tlân chhuakho han elsèn deuh hlakna bâkah thu dangdai deuh tak a awm nual bawk. *Pathian biaa kan inkhâwm laia tlân chhuakho khân, “Thil eng pawh lo thleng se ka him a ni” tih hla in sak hun apiangin vawiin hi in lo hre chhuak ṭhin dâwn nia. *Zai tui laia Chairman leh Thuhriltu, làmtuala làm ve zuk zuk a inhmeh lo ang bawkin Chairman, Thuhriltu/Thupui hawngtu a tlân chhuak hmasa bera ṭan chu thil mawi a ni lo. *“A kut phah ropui chhûngah ka him a ni” tih hla saka lâm uar tak, tlânchhia an tam ang em le? *Lirnghîng aiin inkhâwm kan nghîng nasa zâwk. *Inkhâwm muthlu tlèm ber zàn a ni ang. *Tlân chhuak loa ṭhuthlêng hnuaia lût an awm; a nghîng zo chu zak deuhin an rawn vâk chhuak. *Lâm nasa apiang an tlân chhuak rang. *Nilai thupui hawngtu ṭawngṭai chhûng êma tlàn chhuah hreh, Amen an ti chiah chu an tlân chhuak huk. *Calvinist-ho chu a chi-ai lo pâwl kan nih vek ka ring. *Zu rui pawh chu a thlabârin inhumhim nân Pathian biak in a bèl a ni mai alâwm. *Kan ṭhianpa chu a rawn harh zawk a, a nghìn zawh rualin a muthlu leh nghâl. *Nula senior pakhatin a sawi ve dàn hi a hmêl nèn a inhmeh hle, “Kei lah hi mûmal lo deuhin lìrnghîng ka lo dawngsawng ve ziah; ka harhna dawn pawh hi a chiangkuang lo ta ve ang!” a ti.
April 13, 2016, Nilai zàn dâr 7.26-a lîrnghîngin min nghawng dàn chu a hrang nuai mai; indem ngawt chi pawh a ni lo. Harhna a lo thlen pawhin chan dàn a inchen lo thei hle a. Mi ṭhenkhatin chhah deuh takin an chang a; ṭhenkhatin dai raihin an chang thung. A chhah apiang a tak chuang lo a; a dai apiang a nêp tihna lah a ni chuang lo. Inkhâwm laia lîrnghîngin min nghawng dàn aṭang khân Chairman pawimawhzia a lang chiang hle. Chairman nih lai chuan hmun danga lâm tùra kal sawn daih chu a ṭha lo. Lîrnghîn lai khân Chairman puitling deuh chu an hriat khawp mai; phili ve mai loin awmze nei takin a tàwp thlenga inkhâwm hruai a pawimawhzia an tilang a. Chairman chu eng emaw thil thleng thut lo awmin thil tih dàn rêltu tùr a nih avàngin a zuanglâm lutuk tùr a ni lo.