BIAK IN LEH A CHHEH VÊL NUN

Remrema Pain Vànglaini-ah inkhâwmpui laia biak ina palaite tâna ruai buatsaih chungchâng ziakin, ‘Kan ti lutuk deuh lo maw’ tih lam hawiin thu a kalpui a. WhatsApp group hrang hrangah sawi ho a hlawh hle a; mi ṭhenkhat phei chuan mahni hming pawh ziak lang ngam lo, mi dâwihzep thu ziakah an puh hial. Mi hrang hrang hian ‘pen name’ an nei a, kan inhriatpui vek lêm lo; chuvàngin Remrema Pa kha mi dâwihzepah puh ngawt chi chu a ni lo ang. A ngaih dàn huaisen taka a rawn pho lang ngam kha a fakawm tak zet a ni.

Vànglaini (3.5.2016)-ah H.L. Lalnunkima’n Remrema Pa thu ziah chhànna ang deuhin ‘Inkhâwmpui leh ruai siam’ tih thupuia hmangin inkhâwmpuia palaite tâna ruai buatsaih chungchâng bawk a rawn ziak ve leh a; ani hi chuan Remrema Pa ziah kha a pawm vak lo. A ziaktu hian thingtlâng lam thlìrna aṭanga ziak a ni a; inkhâwmpui palaite ruai lo siamsak chu tihmákmawhah a ngai a ni ber. Chutih laiin Aizâwl khawpuiah inkhâwmpui palai thatchhe bîk leh mahni in lama chaw ei tùra an haw leh chuan inkhâwm peih tawh lo tùr angin a puh deuh bawk a; a puhna hi dik chin thui tak a awm a nih pawhin a dik vek bîk kher lo ang. Chu bâkah khawpui kohhran chu sum hman sèn loh neia an tân ruai buatsaih harsa lo tùra a ngai vek erawh hi chu a hmu ṭhelh deuh. Khawpui kohhran lianho hi hausa tak, sum hman mai tùr nei an nih pawhin kohhran zawng zawng hi chutiang dinhmunah an ding lo; kohhran tê deuh, sum lama indaih lo tak tak hi an awm ve ṭeuh tho tih erawh hriat tel a
ṭha. Chûngho chuan Bial/ Presbytery Inkhâwmpui an thleng ve ṭhin tho a; an tân chuan inkhâwmpui chu eng phiara sual lâwk a ngai ve tho!

Tûn hma khân Aizâwlah pawh hian thlen in insiamsakin chutah chuan kan thleng mai ṭhin. Mahse hun eng emawti lai (kum 1990 hnu lam ni maw) aṭang khân Presbytery Inkhâwmpuiah hian thlengtu kohhranin Zirtàwpni leh Inrinni tlaiah zanriah an buatsaih ta ṭhin a; a remchâng zâwnga ngaihtuah chuan ṭha angreng tak a ni. Pathianni tlaiah chauh thlen inah zanriah kan ei ta a. H.L. Lalnunkima sawi ang deuhin palaite inkhâwm tùra chelh din nân chuan a ṭha phian ang a; inkhâwm tum chuang lote erawh chu a chelh theih bík chuang loh. Tûnah chuan Bial Inkhâwmpuiah pawh Inrinni tlaiah thlengtu kohhranin ruai buatsaih chu tih dànah neih a ni ta. Hemi ruai buatsaih hi a sual lo thei e; mahse ruai buatsaihna kawngah hian ei leh in kan tuituah uchuak deuh em tih erawh chu ngaihtuah tham tak a ni reng. Inkhâwmpui ruaiah hian inel lutuk palh mai a hlauhawm thei ang.

Biak ina ruai ṭheh hrim hrim chungchâng hi chu fîmkhur taka kalpui a ngai ang. Tûnah hian Aizâwl kohhran ṭhenkhat chuan biak ina ruai ṭheh an phal lo a, inneih nikhuaa hmang duhte pawhin an hmang thei lo. Kohhran ṭhenkhat erawh chuan biak ina ruai ṭheh an phal thung a; biak in choka leh a chheh vêl hman dàn tùr fel tak an ruahman thung. Tûn hnaiah Pastor Bial pakhata KṬP Branch pathumah ‘Biak in leh a chheh vêl humhalh’ chungchâng sawiin Thawhṭanni zàn vawi thum ka feh chhuak tawh a; May 9 zànah hian KṬP Branch pakhatah ‘Biak ina awm dàn mawi’ sawi tùrin ka kal leh dâwn bawk. Mizorama kohhran pâwl dang tih dàn kan hre tam lo a; Presbyterian Kohhranin ‘Biak in leh kohhran thil serh humhalh chungchâng’ leh ‘Pulpit leh maichàm humhalh leh hman dàn’ a neih laite pawh siam hun kha ṭhangkhat lian lai a lo ni ta bawk a, ennawna belh ngaite belha paih
ṭhen ngai a awm a nih pawhin paih a hun ang. Kum 2014 aṭanga harhnain min nuai aṭang phei kha chuan ennawn ṭûlzia a lang lehzual. Tûnah chuan biak inah hian duh ang angin kan tãl ta mai emaw tih tùr a ni a; chutianga tàl phal lotu nih ngam lo, miten thlarau mi loa an chhiar ang tih hlau Pastor leh Kohhran Upa pawh an kuh
ṭul mai thei a ni.

Biak in compound-a ruaiṭheh loh tih ngawt chu a tih chi kher loh mai thei; inneih ni bîkah chuan in chêp taka ruai buatsaih aiin biak in hall behchhana ruai buatsaih chu a samkhaiin inneih lawmpuitute tân pawh a awlsam phah bawk a. Amaherawhchu, tute pawhin biak in compound zahawmna tichhe zâwnga khawsak loh a ṭûl ang a; ei leh in buatsaih tùrah pawh Mizo mipui nâwlpuiin kan ei tlàn chi chauh siam ni sela. Mipui tam zâwkin kan ei duh rih loh, a duhate erawh chuan ha hîpa an sawimawi chawp la ngai fan, entîr nân - ui sate ang chu biak in compound-ah chuan siam tel loh a ṭha rih ang. Hmàn kumah khân Aizâwla biak in pakhata KṬP-ho thiltihah ui sa an siam tih thâwm a awm a; kha pawh kha a thang mawi vak lo a nih kha! Ui sa hi Mizo mipui nâwlpuiin kan la ei duh loh leh kan dah sàn vak loh a ni tih chu hmàn kuma Punjab MLA pakhatin an state-a ui chuang Mizoram leh Nagaland-a thawn chhoh vek a rawt kan duh loh dànah khân a chiang hle!

Inkhâwmpuiah bawk kîr leh ila; tûnlai hian kan bengvâr ta khawp mai a, palaite pawh kan ngaihsak thiamin an mamawh tùrte kan ngaihtuahsak nasa a. Chutiang kan tihna lamah chuan biak in nun tihzahawm lohna hial kan thlen thei tih hriat a
ṭha. Aizâwl-a biak in kawt tam takah chuan tui thianghlim in tùr chhawp sa an nei a. Inkhâwmpui lai chuan chutiang chhawp sa chu duh tâwk loin mineral water kan chhawp belh ta bawk a. Tûnah chuan Synod, Presbytery leh Bial Inkhâwmpuiahte mineral water chu biak in pâwnah an lo chhawp a; palaiten biak ina ken luh tùr emaw tiin an keng lût sup sup tawh mai a ni. Rev. Thansiama ṭawngkam ang deuhin, ‘Biak in chhûng chu tuiûm hunnaah’ kan siam a ni tihtih ta dèr mai!

Biak ina in tùr tui inchhawp hi kan intihhmuh ta hle mai; hrisèlna ṭhat tâwk loh avànga tui in lo thei lote chu hriat thiam theih an ni ang a. Chuti ni ta loa intihchangkànna ni àwm fahrana tui bâwm (bottle) keng lût hrim hrim hi an pung tual tual. Inkhâwmpui nikhuaah Puipate chu an ṭawng hnem avàngin an bula tui chhawp chu ngaithiam ta bîk ila; chuti ni ta loa palaihoin tui bottle inchhawp ve zêl kan tum hi chu a loa awm theih a ni. Kan tuihãl ta ngang a nih pawhin chhuaha va in lawk mai a ṭha zâwk ang. Pulpit-ah pawh hian tui in hi kan intihhmuh ta emaw tih tùr a ni ta a. Hrawk zâ tihreh nâna in tùr chhawp chu a sual lo thei; chu pawh chu Pulpit tlângah chhawp lan loh ni se, a la mawi zâwk ta fo!

Biak ina thlalâk hi insùm thiam a ngai ta hle. Thla chu lâk ngai, mahse ing euh leh awm eu tak chunga maichàm leh pulpit hmaa thla la tâwk an lo awm ta hial a; an thlalâk chu facebook-ah te an rawn pho lang ngam lawi bawk si hi chu zia lo tak a ni. Inneih niin biak in chhûngah thlalatu bîk neiin thla lâk ngai a ni a; biak in aṭanga chhuah hnu, mipui ṭin hun nghâka biak ina lût leha thla lâk leh hi chìn loh tùr a ni. Mi ṭhenkhat phei chuan inkuah leh infâwp titih tein thla an la hnuhnawh leh a; hetiang hi a tih chi loh hle a ni. Inkhâwmpuiah pawh biak ina thlalâk hi kan hreh lo sâwt hle mai a; hotu lam thleng pawha thla la ve ta mai mai an awm ta hial. Mobile phone kan hman ták hnûah hian biak in chhûnga thlalâkah kan ngampa zual a ni.

Hmàn ni PCI General Assembly-ah khân Synod Moderator pakhatin malsàwmna a sawi lai thla chu rei lo te hnûah WhatsApp-ah a darh nghâl a, thlalatu kha chu a meng kur tihna a ni a; malsàwmna kha engah mah a ngai lo tluk a ni bawk ang. Chutiang deuh bawk chuan May 1 zànah khân Kolsasib Ṭumpui biak inah thuhriltu tui in tùr chhawp chhuah chu eng emawtia tihsenin a awm a; chumi thlalâk chu inkhâwm bàn aṭanga minute 10 pawh tling loah WhatsApp-ah an vawrh darh leh chuai chuai hman a. Kha tui kha bucket thumah tui dang nèn an chawhpawlh emaw ni, inkhâwmho khân biak in chhûngah an in ta sup sup mai emaw ni? Biak in chhûng nun hi kan uluk lo sâwt khawp mai. Khawiah nge hetiang kawnga vawng him tùr Kohhran Upate an awm ták? Nge anniho hian vawn him tum loin a tihmasatûah an ṭang ta mah mah zâwk?

Hmàn ni lawkah khân BSI Aizâwl Auxiliary inhmuh khâwmna (Annual Meeting) chu Chanmari biak inah neih a ni a; chutah chuan thuhriltu (Presbyterian ni lo) paakhatin Pulpit-ah Bible leh Kristian Hla Bu keng loin Mobile phone-a a dah chu a hmang an ti. Anmahni biak inah chuan a hmang ṭhin a nih pawhin thu dang ni se, Presbyterian biak inah chuan mobile phone-a dah Bible leh Kristian Hla Bu en hi kan tih rih loh a ni; kan awmna hmun azirin kan thiltih hi hi insiamrem ngai a awm zêl ṭhin. Biak in chhûng leh a chheh vêlah hian inthlahdah lam aiin uluk taka nun chhunzawm zêl i tum ang u.