FAK PHÛ - SÂNGLÛRA SAILO

Upper Bazar-a S.L. Pharmacy neitupa Pu Sânglùra Sailo hi in hria em? Mizo paah chuan pa lian tâwk tak, hmêl pawh chhe lo tak a ni. Kum 2011 June aṭanga 2015 May thla thleng khân lehkha vawi 3 min rawn thawn a. October 8, 2015 khân lehkha min rawn thawn leh a, an dàwra thingpui a inpui ṭhin Mikala (Dàwrpui) chu ka hnênah a rawn tîr a. A thu rawn sawi chu MZP-in officer corrupt lo a thlan chhuahte zînga pakhat Er Lalhmasaa chanchin ka ziah a lo chhiar khân a rilru a khawih êm êm a; amah chauh ni loin khâng officers leh politician-te kha chawimawi a duh a lo ni a. An chhûngkuaah a thil tih duh buaipui tùr an awm loh avàngin buaipui tùrin min rawn ngèn a ni.

Ani meuhin min rawn ngen tâkah chuan ṭanpui ngei tùrah ka inngai a; an inah kalin thil tih dàn tùr kan rêl ta a. Anni chuan khâng mi hming ṭhate kha thuziak mawi tak bâkah Rs 10,000
ṭheuh pêk a duh a. Thuziak (citation) siam tùrin nau pakhat (KL Liana te ang ni lo) ka nei a; ani chuan chawimawina leh lawmpuina thuziak chu a dawngtu tùr ṭheuh thlalâk awmin min siamsak ta a. Pu Sânglûra Sailo-te nupa chuan chawimawina hlan hun atân Thawhlehni kher an duh a; a chhan chu Thawhlehni-ah hian an inah Electric Vêng MUP-in ṭawngtai inkhâwm an nei ṭhin a; MUP member-te chu mipuiah an ṭang dâwn a ni. Chawimawi tùrte hman remchàn tlàn theih hun Thawhlehni zawn chu rin aiin a buaithlâk a; November 2, 2015-ah khân hun hmasa zâwk chu kan ruat ta a ni.

Chawimawi hun thawh khatnaah chuan sawrkar officers 3 - Pute Lalmalsàwma IAS (Chief Secretary), Er Lalhmasaa (E.E. Monitoring, E-in-C office) leh K. Lalthâwmmawia IAS (Director of School Education) leh politician zîngah Pu H. Liansailova (Deputy Chairman, Planning Board) te chu chawimawi tùr an ni a; K. Lalthâwmmawia chuan hemi ni hian committee a neih avàngin a lo tel thei ta chuang lo a. Mahse ani tel thei lo chu an namnùl lui ta deuh a; a chhan chu K. Lalthâwmmawia hi Pu Sânglûra Sailo-te tupa a lo ni a, a nupui a lo tel chuan tâwkah an ngai a ni. A hun a lo thleng chuan Pu C. Lianzâma (Electric Vêng MUP President)-in min kaihruai a. Pu Sânglùra Sailo chuan hêng mi hming ṭhate chawimawi a duh chhan a sawi a. Mizo zîngah hian tlàwmngaihna a tlahniam telh telh a; chutih kâra mi hming ṭha chhuanawm thlan chhuahte chu an theih ang tâwka chawimawi a duh thu a sawi a. Tûn hma pawhin mi 6 lai chu a lo chawimawi tawh a ni.

Pu Sânglùra Sailo-te nupa chuan chawimawina leh lawmpuina thuziak bákah Rs 10,000 ṭheuh an pe a. Chawimawina dawngtuten làwmthu an sawi thliah thliah a; Pu H.Liansailovan chawimawina a dawn tawh zîngah a ropui ber leh pawisa pawh a dawn hnem ber ṭum a nih thu a sawi a. Kan hun khàr nân Pi Lalthangpuii (w/o Sânglùra Sailo)-in làwm thu a sawi a; âr sawhchiar pirin hlim takin hun kan khâr ta a ni.

Chawimawi thawh hnihnaah Lt. Col. Z.S. Zuala (MLA & Parliamentary Secretary) leh Pu Vànlalzawma (Ex. MP & MLA)-te chu chawimawi tùr an ni a; a hun atân 14 December 2015 kan ruat a. Hemi ni phei hi chuan MUP member-te chu an lo kal ṭha hle mai a, chawimawi thawh khatna ai khân a lêtin an lo kal tam a; in chhûnga ṭhutna awm zawng zawng kan luah khat vek a. Lt. Col. Z.S. Zuala chu a nupui bákah a mákpate pahnih - Dr. L.N. Tluanga-te nupa leh Rev. Zaidarhzauva-te nupain an rawn ṭawiàwm a. Pu Vànlalzawma pawh a nupuiin a rawn ṭawiàwm bawk a. Pu Sânglùran chawimawina hlan a duh chhan kha thawh khatna ang bawkin a sawi leh a; chawimawina leh lawmpuina thu ziak bákah Rs 10,000 pêk an ni a. Chawimawina dawngtuten làwm thu an sawi a; Dr. L.N.Tluanga’n thu ṭha tak a sawi bawk a. Kan hlim tlâng hle a; âr sawhchiar tui tak pirin hun kan khâr leh ta a ni.

Kuminah Vànglaini (12.3.2016)-a Pu R. Lalhmangaiha, MCS Rtd (L) chanchin ka ziah a lo chhiar khân a rilru a khawih thu lehkhain min rawn hrilh leh a, Mikala bawk kan inah a rawn tîr leh a. R. Lalhmangaiha (L) chu thi tawh mah se chawimawi a duh a; thil buaipui tùrin min rawn ngèn leh a, ka buaipui leh ta a. R. Lalhmangaiha (L) chhûngte hnênah chawimawina an hlan dâwn ni hian ka tel ngei ngeina tùr committee pawimawh ka nei tlat mai a; an zîngah ka tel ve thei ta lo a. A hmaa mite ang bawkin thuziak bâkah Rs 10,000 a hlàn leh a ni.

Pu Sânglùra Sailo hi Saitual lal fapa a ni a; tûn hmain police-ah kum 6 vêl a ṭang a. Vawi khat chu Sub-Inspector of Police-a kaisànna tùrin an exam a; a chhàn dàn a ngaihtuahin tling ngei tùrah a inngai a; mahse result a chhuak thei si lo. Shillong-ah a zuk zâwt a, office-a mite chuan “Rs 200 pe la, i tling a ni mai; Rs 200 pe apiang an tling” tiin an lo hrilh a. A ngaih dàn a ni ta hauh lo mai a, pawisa pêka kaisàn duh loin police hna chu a bànsan a; pharmacist hna a thawk ta zâwk a ni. Pharmacist aṭanga a pension hnûah damdawi dàwr a hawng ve ta a; Aizâwlah chuan dàwr lian ber pâwl a ni ang. An dâwr hi Synod Hospital phei chuan a baa damdawi an lâkna ber a ni a; chêng nuai 50 chuang mante an baksak ṭhin hial a ni.

A nupui sawi dànin a pension aṭangin kum 23 a ni tawh a; a pension pawisa hi amahin emaw a chhûngten emaw an la hmang ngai miah lo a, mi rethei tanpui nân a hmang ṭhin a. Mi a chawimawi tawhte pawh a pension pawisa aṭanga a pêk a ni. A nupui leh a tu leh fate tâna a hman awm chhun chu nikum June thlaah khân a nupuiin, “I pension hi tu mahin kan la hmang ngai lo a, tûn ṭum chu i nupui leh i tu leh fa zînga hmeichheho puan ropui min tahsak ve tawh la” tiin a ngên a. A nupui ngenna ang chuan puan ropui 16, Rs 3,000 man ṭheuh a tahtîr a; chawimawina kan neih ni pawhin a nupui chuan puan ropui chu a rawn bih ṭhin a ni.

Pu Sânglùra Sailo nupui Pi Lalthangpuii hi Bûkpui lal Khawkûnga Chènkual fanu a ni a. Lal Khawkûnga kha Mizo lal fing zîngah chhiar tel a ni a. Indopui II laia chanchinbûah pawh khán Lal Khawkûnga fakna a chhuak ṭhin. Pathian ṭih mi, mi rinawm tak a ni a. Indopui II lai pawh khán Aizâwl Treasury-a pawisa thingrem pahnih chu a vèn him tùrin Bûkpuiah an kawltîr a. Pi Lalthangpuii chuan, “Thingrem 2 chu police 30 vènna hnuaiah an rawn zâwn a; kan inah chuan khàwnbâwl upahoin an invèn chhâwk ṭhin a, an hotupa ber chu Biltêa a ni a. Rochungnunga pawh hi a tel ve a; ani hi tleirâwl chhuak zet chauh a ni a; thingrem chungah chuan a mu vêl ṭhin” a ti. Rochungnunga a tih chu Vênghlui Kohhran Upa, hmàn ni lawk May 5-a thi ta kha a ni a, Upa Biltêa fapa a ni.

Pi Lalthangpuii hi kan khaw lal fanu a nih avàngin kei chu an khua leh tui ni ṭhin ka ni bawk a; anni nupain an thil tih tùr buaipuitu atân min sâwm pawh chu hnial tùr chi ka ni lo. Keini an khua leh tuite chuan ṭanpui an ngaihnaah chuan ṭanpui mai tùrah ka inngai a. Pu Sânglùra Sailo leh Pi Lalthangpuii-te nupa hi kum 80 chuang an ni tawh a. Pu Sânglùra Sailo hi stroke a neih tawh avàngin ṭawng a harsat deuh a; a nupui Pi Lalthangpuii hi inchhûng dung bâk che sawn hlei thei lo a ni tawh bawk a. Chuvàngin mi hming ṭha an chawimawi pawh hi hmun dangah tih theih a ni lo a, an inah MUP member ṭawngṭai inkhâwma lo kalte chu mipuia hmangin buatsaih a ngai a ni.

Chawimawi thawh khatnaah khân Pi Lalthang-puii thusawi ka beng verh tak pakhat chu, “Saituala kan kalin K. Lalthâwmmawia te inah tuboh tam tak a lo awm a, ‘min pe ve rawh u’ ka ti a. K. Lalthâwmmawia pa chuan, ‘Kan ta a ni lo; Thâwmtêa-te office ta tùr a nih kha, pakhat mah min pe phal lo’ a ti” tih thu a sawi a. Isua tehkhin thûah ‘tlêmte chunga rinawm chu tam tak chunga awmtîr’ a nih kha a dik hle a ni ang, K. Lalthâwmmawia chu tûnah chuan MCS aṭangin IAS-ah hlàn kai a ni dèr tawh a. Pu H. Liansailova pawh hi Lungdâr-ah BDO a nih lai khân chhûn thingpui hmehah a staff-ten chana kan an va pe a ni àwm e, ani lah chuan, “Khawia mi nge?” a lo ti khauh mai a ni àwm e. Chawimawi thawh khatna zawhah khân Er. Lalhmasaa motor-ah chuangin Synod office lam ka pan a, “Office
aṭangin i lo kal em ni?” tiin ka zâwt a. Ani chuan, “Ni lo e, chawhma chu Casual Leave ka la mai” a ti a. Office aṭanga lo kal pèn lawk chu a duh hauh lo tih a tichiang hle a. MZP-in hêng mi hming ṭhate a chawimawi ni-a Pu Lalmalsàwma (Chief Secretary) thusawi pakhat, “Hun vawn dik loh hi corruption chi khat a ni” a tih kha ka hre chhuak a.

Pu Sânglùra Sailo chuan heti hian ka hnênah a rawn ziak a, “Hmànlai chuan mi tlàwmngai leh hlemhle lo chu an ngaisâng êm êm a; mi hlemhle leh tlàwmngai lo chu an ngainêp a, an endawng ṭhin. Chuvàngin mi ngaihnêp nih chu an hlau êm êm a, mi ngaihsàn nih an tum hrâm ṭhin. Tûnlaiah erawh chuan mi tlàwmngai leh hlemhle lote chuan ngaihsàn ai mahin mi â nih an hlawh ta zâwk mah a; chuvàngin fak tlákte chu faka chawimawi tlákte chu chawimawi ka lo duh ve ta a ni. Chutiang mi ṭhate chu ngaisângtu kan la awm ve a ni tih hi mi tam takin hria se ka duh khawp mai. Mizo nun mawi tak hi lo vul zêl se tih hi ka duh dàn a ni” tiin.