Revd Chuauthuama

Guest writer

Revd Chuauthuama

YOGA vs HINDUISM!

Tûnlai chu titi dang a leng lo, hawina lam apiangah ‘Yoga, Yoga, Yoga’ an ti ṭuah hum hlawm mai a. Mi ṭhenkhatin, “‘Yoga’ chungchângah hian thãwm i va nei lo ve! I âw kan lo ngaichãng reng a nia,” an ti ve khanglâng a. Ka chhànna erawh chu, “Ka ba lam a ni lo a, sawi ve pawh ka lo tum hlei nêm. Kohhran zirtîrna zawm mai tùr alâwm,” tih hi a ni ṭhin. Kan nau K.L.Lianan lunglèn thu duh tâwka a sep hrep hnûah, thiam chan nân paragraph khat lek dàn lam hawi (legal concerns) a ziah zeuh ṭhin zât ang bák hi Yoga chungchângah chuan ka hre lo tak meuh a. Mahse heti taka sawi a hlawh tákah chuan zawng chawpin yoga chu eng nge maw a lo ni teh rêng ti-a chhuiin ka’n ziak ve ta thâwr mai a ni.

Tûnlai chuan thil chhui hi a harsa vak lo. Internet han lût ila, google-ah hian kan thil hriat duh a hmuh zung zung theih a. Google-ah chuan ‘Yoga chu eng tika lo awm ṭan nge?” tih zawhna ka han siam a; a chhànna pawh a thuhmun vek lo. A sawi hla pâwlin Isua pian hma kum 50,000, a dawtah kum 50,00, a dawt lehah kum 3000 tihte chu chhànna ka dawn a ni. “Eng lehkhabu-ah nge yoga chu sawi hmasak ber a nih?” tih zawhna ka han siam leh a; a chhànna chu ‘Rig Veda’ tih a ni. “Rig Veda chu eng ang lehkhabu nge?” kan tih chuan, “Hindu chi ṭha, Vedic puithiamho sakhaw lehkhabu a ni” tih kan hmu leh a. Yoga chu Hindu puithiamho chuan an thli fîm ve zêl a; chutianga an thlit fìm tawh, a tih dàn eng ilo leh an rin dàn chu Hindu lehkhabu pawimawi tak Upanishads-ah a chuang kûr ngiai nguai a. “Yoga ziahna lehkhabu hmingthang ber eng nge ni?” tih zawhna ka han siam leh a; a chhànna ka hmuh chu, “Bhagavad-Gita” tih a lo ni leh a.

“Bhagavad-Gita chu eng ang lehkhabu nge ni?” tih zawhna ka han siam leh a; a chhànna chu, “Hindu sakhaw lehkhabu (Hindu scripture), Sanskrit ṭawnga ziah, châng 700 awm a ni,” tih chu a ni leh mai. Heti hian an ziah chhunzawm a, “It is part of ‘Mahabharata’, a Hindu epic that is considered a very important part of Hindu philosophy and literature. For Hindus, the Bhagavad-Gita is a source of wisdom and the truth. The word ‘bhagavad’ means God and the word ‘gita’ means song. Literally, Bhagavad-Gita refers to the ‘song of God’” tiin. Hei hian a tihchian ták êm êm chu yoga chungchâng inphûmna Bhagavd-Gita chu Hindu philosophy (finna thuhril) leh literature (thu leh hla) pawimawh tak a ni a. Hindu-te tân chuan Bhagavad-Gita chu finna leh thu tak hnâr a ni a; Bhagavad awmzia chu ‘Pathian’ tihna a ni a; ‘Gita’ awmzia chu ‘hla’ tihna a ni; chuti a nih chuan ‘Bhagavad Gita’ awmzia chu ‘Pathian hla’ tihna a ni a. Kristiante Pathian hla chu a ni lo phawt a; Juda-te Pathian hla pawh a ni lo a; Muslim-ho Pathian hla lah a ni hek lo. Hindu-ho ‘pathian hla’ a nih chu!

Hindu sakhaw lehkhabu pawimawh Bhagavad-Gita chu yoga tih dàn nèna inpawlh chuat a nih avàngin Hinduism leh Yoga hi a inzawm tih loh theih a ni lo. Yoga chungchâng ka’n chhui zêl tákah chuan he thu ziakna lai hi ka chhar ta a, “Hinduism contains within it six major schools of thought or darshans: Samkhya, Yoga, Nayaya, Vaisekha, Mimamsa and Vedanta” tiin. Hei hian Hindu zirtîrna huang chhûnga pâwl parukah Yoga chu a hmasa ber dawttu a lo ni reng mai tih min hriattîr a ni. Krishna chuan yoga chi li a lo sawite chu—(1) bhakti (devotion–inpêkna); (2) jnana (knowledge–hriatna); (3) karma (action–thiltih); dhyana (concentration–rilru sàwr bingna) tihte a ni a. Hêng yoga chi 4-te hi Hindu sakhuain thlen tùra a zirtîr vàwrtàwp ‘moksha’ thlenna tùr kalkawng pawimawh a ni. Hindu zînga ziaktu hmingthang tak, yoga tilârtu pawimawh ber pakhat TKV Desikachar-a chuan, “Yoga is from the Vedas,” (Yoga chu Vedas-a mi a ni) a ti bawk a. Juda sakhaw zirtîrtute chu ‘rabbi’ an ti a; chutiang bawkin yoga zirtîrtu chu yogi an ti a; Hindu yogi pakhat, Yogi Prem-a chuan, “There is no Christian yoga” (Kristian yoga a awm thei lo) a ti tawp mai bawk.

Yoga chungchângah hian mi pawimawh tak takten thu dik tâwk lo an sawi ṭhin a; Hindu sakhua emaw Hindu philosophy nèn emaw a inzawm lo angin an sawi a. Mahse a hma lama kan tàr lan tawh ang khân yoga chu Hindu sakhua nèna inzawmna thûk tak nei a ni. Mizorama yoga day (21.6.2016) hman chungchâng an ziah National Newspaper pakhatah chuan, “Mizoram defies Church Diktat” tiin an chhuah uai uai a; chutah chuan heti hian ziah a ni nghe nghe, “Governor Lt. Gen. Nirbhay Sharma, who was the Chief Guest at the function, brushed aside the churches’ concern about yoga being part of the Hindu philosophy and said the celebrations would also boost the states Healthy Mizoram campaign” tiin. Hetah pawh hian Mizoram Larsapin yoga chu Hindu philosophy nèna inzawmna neia Kohhranhoin an sawi chu engah mah a ngaih loh thu kan hmu a; hetianga Kohhran ngaih dàn pâwngpaw hnawl ngawt hi chu a dik bîk lo ang.

Chutichuan, mi ṭhenkhatin Yoga chu sakhaw thil a ni lo an tih hi dâwt a ni a. Prime Minister Narendra Modi pawhin “Yoga hi sakhaw thil a ni lo” a tih hi ‘dawt a sawi’ tihna a ni. Dâwt sawi Prime Minister kan nei tihna a nih chu! Mizo zînga ziaktu ṭhenkhatin, “yoga hi sakhaw thil a ni lo” an tih pawh hi dâwt bawk a ni leh mai. Mi pakhatin, “Yoga chu damna kim a ti,” an tih phei hi chu dâwt muhlûm a ni lehzual! Kristiante tân chuan Yoga-ah damna a awm lo a, Rig Veda-ah damna a awm bawk lo a, Bhagavad-Gita-ah damna a awm hek lo. Hindu philosophy-ah damna a awm bawk lo. KRISTA-ah chauh damna kim a awm.

“Yoga hi damna kim” lo ni ta sela, yoga ti ṭhin Hindu-ho an dam rei ngawt ang chu! Mahse India ram hi tûn thlengin mihring dam chen hniamna ber ram zîngah a la tel; tûnah hian India mi dam rei lam beisei chen chu kum 68.45 chauh a ni a; khawvêlah 167-na a la ni pha ṭâwk. Ram changkâng leh hmasâwn tehna pakhatah chuan games & sports hi a ṭha khawp mai. Yoga hian ṭhatna lai pawh a nei mai thei. Mahse yoga hi mihring chakna thlentu a ni lo a ni ang, India hi games & sports-ah a hniam êm mai! Khawvêla mihring tamna ber dawttu ni si, Olympic Games-ah khawvêla mihring tamna ber China a pha lo êm mai!

WhatsApp group hrang hranga yoga inzirtîr lai lem an rawn thawn chhuah tam tak en hi chuan yoga an inzirtîr dàn hi a ‘fair’ lo mang e tih tur a ni tlat mai; a fâla yoga inzirtîr-ho chu an inmawng zawm lo chauh a ni a; a takah phei chuan hei ai hian an kal thûk fê mai thei a ni. A huhoa inzirtîr lai thlalák pakhatah pawh khân, a zirtîrtu khân mi pahnih (hmeichhia ni àwm tak) kha an kap nêmah a dawmsak vàng mai kha a ni a. Hmuh pawh a hrehawm lek lek zâwk alâwm maw le! Chuvàngin yoga inzirtîrna hi hmun ualau-ah mah khatiang a nih chuan hmun fâla tih chi a ni lo tawp ang.

Bihar Chief Minister Nitish Kumar-a bawk khu a che ropui ṭhin. Kan ram hruaituten an ṭawngka chhuak nazawngah zu zawrh an sawi mawi chhên laiin ani ve thung chuan road roller-in zu bur nuai têl tak meuh a chil kehtîr pep pep mai a! Chu chauh chu a ni hlei nêm! Nitish Kumar-a chuan ‘Yoga Day’ a hmang ve duh miah lo. Amah chu Hindu a ni ve tho. Central sawrkarah zu khap tùrin a phût tawh a; a thil phût chu Central sawrkarin bara a khawn duh loh avàngin Yoga Day a hman duh loh phah ve tawp mai a. Narendra Modi vaupùngin a tibuai pha ve lo; ama duh dàn ang takin a saipui kal hmiah hmiah mai a ni. Hetiang mi rilru nghet, principle fel tak nei, a tak taka hna thawk mi hi ram hruaitûah kan va mamawh tak êm!