SAM MAWLH MAI HI!

Mi thiamte chhût dàn chuan chawh rualin mi pakhatin sam 200,000 chuang hret nei ang a ni a; sam buangho (blonds) hian an ngah lo deuh a, a tlângpui 140,000 vêl an nei. Sam senhoin (red heads) an ngah lo ber a, 90,000 vêl nei anga ngaih an ni. Sam hi mihring taksaa thil awmah chuan a mak pâwl tak a ni. Nau a lo pianin a tlângpuiin sam a rawn nei sa ṭhin a. Lu-a ṭo hi ‘sam’ kan ti bîk a; taksa bung danga mi a anpui chu ‘hmul’ kan ti hlauh thung. Zak hmul leh kap hmul te hi chu pian tirhah a ṭo ve nghâl lo. Taksa pêng dangte hi chu ṭawih ral ṭhei vek an nih laiin sam erawh hi chu a ṭawih ve thei lo; tin pawh hi a ṭawih thei lo an ti bawk.

Hnam mâwl lai chuan hmanraw neih loh vàng pawh a ni ang a, hnam tinin lu an mêt ngai lo a ni ang. Israel-te erawh kha chuan lu an mêt hma viau a ni ang. Samsona kha mi inserh hrang bîk (Nazarith) a nih avàngin sam a zuah a. Khatih lai khán Israel-ten lu an mêt tawh a; chuti chung chuan mipa ṭhenkhat chuan sam an zuah a. Davida fapa Absaloma chu tlangvâl hmêl ṭha tak a ni a; kum khatah vawi khat chauh a lu a met ṭhin. A pa nèn an indo lai kha a lu buk lai a ni a, a tlànchhiatna lamah a lu chu sasaw thingah a tâng ta tlat mai a, lei si lo, vàn si loin a uai ta reng mai a; a thih phah ta a ni (2 Sam 18.9). Hmeichhe thu dàwnin dâwn ta ila, a lu buk lai ni kher lo sela chuan indonaah khán thi tho dâwn pawh ni se, a thih har phah deuh ngei ang.

Khawvêl pumah mipa lu meh hi tih dàn tlânglâwn ber a ni tawh a. Chutih lai erawh chuan lu mêt lêm lo mi tam tak an la awm bawk a; chûng mite chuan an duh dànin sam an zuah a ni ve mai. Sam zuah ṭhin ṭhenkhatin a chângin kawlh mangkhèngin an mêt leh hlauh thung bawk. Inkhêl thiam zîngah Colombian footballer Valderrama (b. September 2, 1961) chu a lu a buk kir mawi dangdai hle. David Beckham-a’n (b. May 2, 1975) thâwk khat lai khân sam a zuah uai suau suau a; a hnuah lû a mêt kawlh leh tel thung si a. David Beckham-a lu meh kawlh lai vêl aṭang khân Mizo ṭhalai zîngah mipa lu kawlh an tam zual phah niin a lang.

Tûnlai hian khawvêl hmun danga ṭhalaite ang bawkin Mizo zîngah lu mêt kawlh an tam hle a. Eng vànga mêt kawlh nge an nih? Tûnlai style an duh ve hrim hrim vàng em ni? Nalh an tih vàng em ni? Lu khuih an peih loh vàng mai em ni? An hahdam phah em ni ang? Hêng zawhna hrang hrangte hi chu lu mêt kawlhhoin chhâng ta thliah thliah sela, thu ngaihnawm tak a lo chhuak mah na! Sahbawn leh shampoo an ren vàng erawh a ni kher lo ang.

Kum 2001 hnu lamah hian Synod apiangin Pastor nemngheh thar leh Pro Pastor lák thar zîngah bari nei leh nei lo an awm ta ziah a. Hun eng emawti lai aṭang khân bari nei lo an tam ta zâwk a. Hmân kumah phei kha chuan thla tin chhuak Lêngzêm-ah ‘Pastor-ho tân bari dîla ṭawngṭai’ rawt a ni hial nghe nghe a! Kum 2014 Synod-ah khân bari nei an rawn pung leh ta deuh a; Synod Statistician-te ṭawngkam hawhin ‘punna ṭha’ ni tak maw? Synod Moderator lo ni tawhte zîngah pawh bari nei loa lu mêt kawlh tel tawl an awm ta nual mai! Hmasâwnnaa ngaih tùr nge ni anga hnungtawlhna tih hriat thiam a har. Thlarau lam nunah sâwtpuina nei hlawm tak maw? Mite thlîr dàn eng ang tak ni ang maw? Mi ṭhenkhat lu erawh hi chu bari neih theih miah loh tùr chi a awm a, hriat thiam theih an ni.

Mipa lu meh dàn chungchângah chuan mi mal zalênna tiin kan ngai tlângpuiin àwm e. Chutih lai erawh chuan hna thawh azirin inchei dàn, thawhnaw inbel duh zâwng, lu meh dàn thlengin kori tu tùr a nihna chin a awm dâwn lâwm ni? British Prime Minister te, USA President te leh khawvêl ram hrang hrang hruaitu dangte hi lu mêt kawlh til tel chu an awm lo. Khawvêl hmun danga Pastor zîngah pawh lu mêt kawlh an tam vak lo ang. Mizo zîngah mi tih dàn thîka tih ve zêl duhna thinlung lian tak awm ṭhin hi eng vàng nge ni ang? Dinna nghet neih vàng nge, neih tâwk loh vàng? Hêng zawhnate hi chu mi mal mal chhàn tùr chi a ni.

A châng chuan Pastor tân pawh duhdah deuh hleka inchei ve mai mai châk châng a awm thei ang; bawrchhawr deuh taka tàl ve nawk nawk châk châng pawh a awm thei ang. Mahse Pastor-te hi chutianga inthlahdah thut thut tùr chu an ni si lo; mi hian inchei dàn leh thawmhnaw hák thlengin beisei dàn an lo nei bawk si. ATC zirlai ṭhenkhatin, “Sir, mi ṭhenkhatin ATC zirlai si, Pathian thu zir hmêl in pu lo min lo ti a, a chhan eng nge ni ang?” ti-a min zawhna chhànna chu anmahniah a awm ang. Pathian thu zir inchei dànah miten beisei dàn an nei tihna a ni a; chutiang bawkin kan lu meh dàn pawhin kawngro a sutna chin a awm thei ang. Kan naupan lai chuan ṭhiante zînga lu kawlh deuhte chu, “Lu kawlh, lu kawlh, thangah âwk, a thi thei lo ka vuak hlum” tiin kan chhaih ṭhin.

Lu meh chauh ni loin tûnlai chuan khawvêl ram zau zâwkah zak leh kap hmul meh hi chìn dànah an neih ta a; hrisèlna atân pawh a ṭha tiin doctor-te chuan inzirtir nân an hmang a. Zak kha ngah deuh tân phei chuan zak hmul meh hi a lo ṭha khawp mai; zak kha damdawi pawh a hek lo deuh. Mi tam takin hnâr hmul thlengin an mêt tawh a; hnâr hmul kawh chhuak fur mai hmuh te phei hi chu tenawmah a kal zâwk a ni. Nula/hmeichhe tam tak chuan an taksa hmul te pawh hi an mêt ṭhin a; a mehna tùr ni se, siam thiamten ṭha tak tak an lo siam lehzêl bawk si.

Tûnah chuan hmeichhe tam takin sam zuah loin an mêt ve ṭhin ta bawk a. Pastor nupui pakhat sam siamtîrin, “Heti hian ka pasalin nupui thar a nei a ni mai alâwm!” a ti e, an ti. A pasal a ngainêp hle tihna nge a duhsak hle tihna ni ang? Hmeichhe ṭhenkhat phei chuan mipa lu meh ang deuhin an mêt a; lu ringawt langa an awm phei chuan mipa nge an nih hmeichhia tih pawh hriat hran hleih theih an ni mang lo. Hmeichhia hi chu sam zuah tùra beisei an ni ang, Bible-ah pawh hmeichhia chu lu mêt tùra beisei an ni ve chiah lo. Mahse tûnlaia a mawi tâwka sam siam hi chu ngaih thiam theih a ni ang. Pathian biak inkhâwma ṭantu nuho leh nulate pawh hian hmai khuh chhûm khawpa sam thlah hnuang loin an hmai lang thei ngei tùrin rawn inhai kiang deuh sela.

Hmeichhe tân sam thlah hnuang hi thil mawi a ni lo; hmànlai Juda zîngah phei chuan vàntlâng mit hmuha sam thlah hnuang chu nawhchizuar rawng kai tihna a ni. Mahni awm hmunah erawh chuan hmeichhe sam thlah chu a sual lo thei ang. Amaherawhchu eirawng bàwl laia sam thlah te hi tih chi loh tak a ni. Sam hi lu-a awm tùra siam a ni a; châw-ah emaw chawhmehah emaw a lo awm chuan ‘bawlhhlawh’ a ni daih tawh a; luak tichhuak, kham vang vangna tham a ni. Chuvàngin tûnlai mi changkâng deuh chin chuan rawng an bàwlin lu an tuam ṭhin. Restaurant-a thawk nulate pawh hian lu an tuam tùr a ni. Inkhâwmpui nikhuaah pawh thingpui leh ruai fatuten lu an lo tuam far chuan eitùr an siam chu ei a chákawm deuh bîk. Khawi laiah emaw khân samzai sei tak kual kawi nguaiin lo awm se an thil siam kha ei a châkawm tawh ngai lo ang.

Mizote hian chhiatni ṭhatni-ah thingpui kan sem ṭhin. Ṭhatni-a thingpui sem hi chu tûnah chuan kan tichangkâng ta deuh a; a lo buaipuitute pawh an fîmkhur a, lukhum an lo khum far ṭhin. Chhiatni-ah erawh chuan nulain thingpui an sem tlângpui a; hetiangah hian thingpui semtu nulate hi an fîmkhur tâwk lo fo. Mitthi ina ka kalna hmun hnihah chuan nula pahnihin tukkhum lamah an sam an ṭâwn a, hma lama uai thla pakhat mah awm loin thingpui an rawn sem a; an tih dàn chu ṭha ka tih êm avàngin thingpui in chák lo chungin ka in phah ták kha! Nula dangte erawh chuan an sam an thlah hnuang mai a; thlah ta rau rauah hnung lama thlah ni loin hma lamah, an hmai sîrah a rawn uai thla chhûm mai a. An sam a sei angreng bawk si a; an kùn pahin an sam kha thingpuiah khán an chiah zauh zauh lo ang tih tu nge sawi thei? Thingpui hâng ni loin nula ‘sam tuihâng’ kan in mai ang tih pawh hlauhawm a ni. Hetiang hi a nih avàngin chhiatni-a phusa ber YMA hian inzirtîrna fel tak nei se a ṭha ang. Nula ‘sam tuihâng’ kha in ta chiah lo pawh ni ila, hma lama sam uai suau suaua thingpui sem kha chu a inhmeh lo; tûnlai ṭawng takin a ‘ṭhing’ tlat!