Guest writer
Revd Chuauthuama
Revd Chuauthuama huang: ENGTIN NGE KAN TIH TÂK ANG LE?
Israel rama Bethlehem-ah khuan biak in pakhat ‘The Church of Nativity’ a awm. Isua lo pianna hmuna sak a ni a; AD 339-ah Queen Helen-in biak in chu Pathian hnénah a hlàn a ni. Tûnah chuan The Church of the Nativity chu kohhran pathum - (1) Greek Orthodox Kohhran, (2) Armenian Kohhran leh (3) Catholic Kohhranin an inchan sem a. Kohhran pathumte hi an thîkthû a chhe khawp mai a; kohhran pakhat puithiamin hmun a phiah láia kohhran dang chan kha a va hàwl tel zauh chuan an intibuai ṭhin a. Kum 1984 December 29-ah phei kha chuan thisen chhuak khawpin an intual vuak a; an hmun humhalh an ti na khawp mai.
Kum 2018-ah Zopháiah MZP-in ‘Zofate Chawlh Bûk’ sak a tum avàngin buaina a chhuak a; kan tû leh faten Assam vai police kah an táwk a; keini police-te kut erawh chu phuar tlat a ni. Khatih láia kan sawrkar kha a mualpho hle.
Tûnah Cachar nèn chauh ni loin Karimganj nèna kan ramriah pawh buaina a chhuak a; chu bákah chuan Tripura nèna kan ramri lam Phùldungsei (Thaidàwr) tlángah Tripura Tuikuk-ten Shiv Mandir sak an lo tum ve bawk a. Hemi chungchángah pawh hian Tripura Home Department Additional Secretary A.K. Bhattacharya chuan an ṭan hmun huai takin a rawn sawi thei nghál mai a; keini chu kan dinna hi a phét palh ang tih a hlauhawm hle!
October 9-a Thinghluna Karimganj DC Anbunathan MP (IAS) leh a hote rawn chét dàn kha a tenawmin a fing kherek thiam hle a; chutiang bawk chuan Cachar DC Smti Keerthi Jalli (IAS) pawh a fing kherek thiam hle bawk. Bangladesh aṭanga a rûka rawn pém lút Bangladeshi-te chu hmatheh ah hmangin Police hmáah mipui an rawn kal hmasaktîr a; kan police-te tán chét lák ngaihna a awm lo. Chutiang chuan kan police-te mit hmuh lái ngeiin Saihapui ‘V’-a VLTF duty post, kan police-ten an luah lái ngei chu Bangladeshi mi suaksualho chuan an ṭhiat a; an ṭhiat lái thãwm video-a han hriat khán thin a sa zak mai.
October 21 (Nilaini)-a Mizoram Home Secretary leh Assam Home Secretary inbiaknaah Assam Home Secretary-in Mizoramin ramrîa Police a dah belhte sawn chhuak tùra rawtna a siam, Mizoram Home Secretary Pi Lalbiaksángin, “Mizote himna tùr atân Sawrkarin ṭûl a tih chhûng chu ramrîah Police duty dah chhunzawm an ni ang,” a tih leh inbiak zawha Assam chanchinbu miten Mizoram Home Secretary hnéna, “Eng tikah nge Assam ram chhûnga in sipaite in hnuh kîr dáwn?” tia an zawh chu Pi Lalbiaksángin, “Assam ram chhûngah kan sipaite kan dah lo, Mizoram chhûngah Mizoram véng him tùrin kan dah,” a tih kha a ṭha hle mai kan tihna chil per pawh a hul hmáin Silchar-ah thû an zuk zúk leh emaw ni Vairengte Auto-rickshaw Stand aṭanga Mizoram Police inhnûk kîr tûrin an ti leh ta mai kha hriat thiam a harsa hle. MZP hruaituten Chief Minister hnénah an thlen thuai a; Chief Minister chuan Mizoram Police-te chu an awmna ngáia awm leh tùra a tih avàngin an lét leh ta a. He hmun aṭang hian eng tikah mah Mizoram Police-te inhnúk kîr tawh suh se. Vairéngte tlangvâlho vah èn sá hi kan chelh hlen tùr a ni.
Tûn ṭuma Thinghlun leh Vairéngte lama thil thlengah hian MZP hruaitute an fakawm a; an hnungah mi dang an kal záwk a ni. Buaina hmuna kal Minister, MLA, CYMA, MSU leh mi dangte pawh an fakawm e! Váiréngte lamah chuan Vairéngte khawtláng an fakawm zual a; thi leh thau pawlhin ṭan an khawh a ni. Kum 2018-a Zophái ang khán MZP thlah fàl an ni ta lo hi a làwmawm; hmá an hruaina hi nasa záwkin sawrkar leh páwl dangten bawhzui sela, a ṭha lehzual ang.
Tûn ṭum ramri buaiah hian Mizote ṭanrualna a lo lang chhuak ṭha hle a. Hmun hrang hrang aṭangin Mizo lamṭanga thlàwpna thu chhuah hmuh tûr a awm a; chûngte chu - (1) Delhi Chin Community Fellowship, (2) Joint Declaration (Mizo People Convention, Group YMA, MZP Hqrs., Manipur), (3) Mara Students Organization (Siaha), (4) Mizo Convention (Zàmpui, Tripura), (5) Mizoram Bãwm Students Association, (6) Paite Tribe Council (Lamka, Manipur), (7) Ranglong Youth Association (N. Tripura), (8) Siamsinpawlpi (Manipur), (9) Tahan Mizo Ṭhalai Páwl (Myanmar), (10) Young Kaipéng Association (Tripura), (11), YMA, Shillong Group, (12) YMA, Tripura Group, (13) Zomi Human Rights Foundation (14) Zillai (Vaiphei Students Association, Churrachanpur, Manipur), (15) Zomi Youth Association (Churrachandpur, Manipur, (16) Khasi Students Union), (17) Mizoram Gorkha Youth Association, (18) Kuki Inpi Manipur leh (19) Bangladesh Mizo unaute an ni.
Cachar nèn buaina kan neih apianga Lailapur mite fuih pawrhtû Rajib Uddin Laskar khû Mizoten dàwr tawh loh ni se. Lailapur-ah ‘Ruma Enterprise’ a nei a; iron rod leh cement leh leirawhchan a zawrh chu Mizoin kan lei nasa hlé nia sawi a ni. A motor ṭhenkhat chu Mizoram registration a ni (MZ 05A 2884, MZ 05A 2885, MZ 09A 2712 & MZ0 1T 5771). A thurualpui Nasir Uddin Laskar pawhin Mizoram registration motor a nei bawk (MZ 05A 2955, MZ 05A 3067, MZ 05A 3127, MZ 05A 5383 & MZ 015A 5711). Héng Lailapur vai pahnihte motor registration hi Mizoram sawrkar Transport Department hian a rang thei ang bera tihtàwpsak a ṭha lo’ng maw?An motor-te hi Mizoramah ngampa takin an lo kal ṭhin àwm si a.
Tûn ang boruak kárah hian Saihapui ‘V’ demna lam hawi WhatsApp group-ah hmuh tùr a awm a; chumi chhànna chu WhatsApp-ah vêk kan lo dawng leh bawk a. A thupui chu “Saihapui ‘V’ demna ṭawngkam hrang hrang kárah Thudik i hre lâw lâw ang âw” tih a ni. He thu ziah hian ngaihtuah a ti thui hle; Mizoram sawrkar thil lo tih tawh dàn emaw thil a la tih loh emaw hriatna hnár ṭha tak a ni a. Hetiang hian ziah a ni:-
“Saihapui ‘V’ hi Assam ram chhûngah Google map-ah chuan a awm tih kan hmu ang. Vai ram lam aṭangin eng kim- vote, ration, development an dawng in ti maw? Vote nei hi 15 vél kan awm a. Ration la pawh Saihapui ‘V’-a awm hmasate in 10 pawh tling loin an la ṭhin. Engkim hi Mizoram lamah kan dawng mah. Village Council, PHE, P&E, Middle & Primary School, etc. Nikum maiah Assam-in kawngpui ṭha tak mai an rawn siam leh. A rûk tak chuan kan lâwm lo. Kan pî leh pûte aṭanga kan khua hi lung nãwi takngial pawh la chhùn lohna a nih avàngin kan do ngam ngang lo. Assam lamin tãwi tê siam zawh loh an neih chu Mizoram lamin kan hmu thei lo a; Assam siam ṭha tak hmangin Saihapui ‘V’ kan bei ta.
“Kan MLA zahawm tak, tûnah pawh Cabinet Minister ni ta hnénaIsrael rama Bethlehem-ah khuan biak in pakhat ‘The Church of Nativity’ a awm. Isua lo pianna hmuna sak a ni a; AD 339-ah Queen Helen-in biak in chu Pathian hnénah a hlàn a ni. Tûnah chuan The Church of the Nativity chu kohhran pathum - (1) Greek Orthodox Kohhran, (2) Armenian Kohhran leh (3) Catholic Kohhranin an inchan sem a. Kohhran pathumte hi an thîkthû a chhe khawp mai a; kohhran pakhat puithiamin hmun a phiah láia kohhran dang chan kha a va hàwl tel zauh chuan an intibuai ṭhin a. Kum 1984 December 29-ah phei kha chuan thisen chhuak khawpin an intual vuak a; an hmun humhalh an ti na khawp mai.
Kum 2018-ah Zopháiah MZP-in ‘Zofate Chawlh Bûk’ sak a tum avàngin buaina a chhuak a; kan tû leh faten Assam vai police kah an táwk a; keini police-te kut erawh chu phuar tlat a ni. Khatih láia kan sawrkar kha a mualpho hle.
Tûnah Cachar nèn chauh ni loin Karimganj nèna kan ramriah pawh buaina a chhuak a; chu bákah chuan Tripura nèna kan ramri lam Phùldungsei (Thaidàwr) tlángah Tripura Tuikuk-ten Shiv Mandir sak an lo tum ve bawk a. Hemi chungchángah pawh hian Tripura Home Department Additional Secretary A.K. Bhattacharya chuan an ṭan hmun huai takin a rawn sawi thei nghál mai a; keini chu kan dinna hi a phét palh ang tih a hlauhawm hle!
October 9-a Thinghluna Karimganj DC Anbunathan MP (IAS) leh a hote rawn chét dàn kha a tenawmin a fing kherek thiam hle a; chutiang bawk chuan Cachar DC Smti Keerthi Jalli (IAS) pawh a fing kherek thiam hle bawk. Bangladesh aṭanga a rûka rawn pém lút Bangladeshi-te chu hmatheh ah hmangin Police hmáah mipui an rawn kal hmasaktîr a; kan police-te tán chét lák ngaihna a awm lo. Chutiang chuan kan police-te mit hmuh lái ngeiin Saihapui ‘V’-a VLTF duty post, kan police-ten an luah lái ngei chu Bangladeshi mi suaksualho chuan an ṭhiat a; an ṭhiat lái thãwm video-a han hriat khán thin a sa zak mai.
October 21 (Nilaini)-a Mizoram Home Secretary leh Assam Home Secretary inbiaknaah Assam Home Secretary-in Mizoramin ramrîa Police a dah belhte sawn chhuak tùra rawtna a siam, Mizoram Home Secretary Pi Lalbiaksángin, “Mizote himna tùr atân Sawrkarin ṭûl a tih chhûng chu ramrîah Police duty dah chhunzawm an ni ang,” a tih leh inbiak zawha Assam chanchinbu miten Mizoram Home Secretary hnéna, “Eng tikah nge Assam ram chhûnga in sipaite in hnuh kîr dáwn?” tia an zawh chu Pi Lalbiaksángin, “Assam ram chhûngah kan sipaite kan dah lo, Mizoram chhûngah Mizoram véng him tùrin kan dah,” a tih kha a ṭha hle mai kan tihna chil per pawh a hul hmáin Silchar-ah thû an zuk zúk leh emaw ni Vairengte Auto-rickshaw Stand aṭanga Mizoram Police inhnûk kîr tûrin an ti leh ta mai kha hriat thiam a harsa hle. MZP hruaituten Chief Minister hnénah an thlen thuai a; Chief Minister chuan Mizoram Police-te chu an awmna ngáia awm leh tùra a tih avàngin an lét leh ta a. He hmun aṭang hian eng tikah mah Mizoram Police-te inhnúk kîr tawh suh se. Vairéngte tlangvâlho vah èn sá hi kan chelh hlen tùr a ni.
Tûn ṭuma Thinghlun leh Vairéngte lama thil thlengah hian MZP hruaitute an fakawm a; an hnungah mi dang an kal záwk a ni. Buaina hmuna kal Minister, MLA, CYMA, MSU leh mi dangte pawh an fakawm e! Váiréngte lamah chuan Vairéngte khawtláng an fakawm zual a; thi leh thau pawlhin ṭan an khawh a ni. Kum 2018-a Zophái ang khán MZP thlah fàl an ni ta lo hi a làwmawm; hmá an hruaina hi nasa záwkin sawrkar leh páwl dangten bawhzui sela, a ṭha lehzual ang.
Tûn ṭum ramri buaiah hian Mizote ṭanrualna a lo lang chhuak ṭha hle a. Hmun hrang hrang aṭangin Mizo lamṭanga thlàwpna thu chhuah hmuh tûr a awm a; chûngte chu - (1) Delhi Chin Community Fellowship, (2) Joint Declaration (Mizo People Convention, Group YMA, MZP Hqrs., Manipur), (3) Mara Students Organization (Siaha), (4) Mizo Convention (Zàmpui, Tripura), (5) Mizoram Bãwm Students Association, (6) Paite Tribe Council (Lamka, Manipur), (7) Ranglong Youth Association (N. Tripura), (8) Siamsinpawlpi (Manipur), (9) Tahan Mizo Ṭhalai Páwl (Myanmar), (10) Young Kaipéng Association (Tripura), (11), YMA, Shillong Group, (12) YMA, Tripura Group, (13) Zomi Human Rights Foundation (14) Zillai (Vaiphei Students Association, Churrachanpur, Manipur), (15) Zomi Youth Association (Churrachandpur, Manipur, (16) Khasi Students Union), (17) Mizoram Gorkha Youth Association, (18) Kuki Inpi Manipur leh (19) Bangladesh Mizo unaute an ni.
Cachar nèn buaina kan neih apianga Lailapur mite fuih pawrhtû Rajib Uddin Laskar khû Mizoten dàwr tawh loh ni se. Lailapur-ah ‘Ruma Enterprise’ a nei a; iron rod leh cement leh leirawhchan a zawrh chu Mizoin kan lei nasa hlé nia sawi a ni. A motor ṭhenkhat chu Mizoram registration a ni (MZ 05A 2884, MZ 05A 2885, MZ 09A 2712 & MZ0 1T 5771). A thurualpui Nasir Uddin Laskar pawhin Mizoram registration motor a nei bawk (MZ 05A 2955, MZ 05A 3067, MZ 05A 3127, MZ 05A 5383 & MZ 015A 5711). Héng Lailapur vai pahnihte motor registration hi Mizoram sawrkar Transport Department hian a rang thei ang bera tihtàwpsak a ṭha lo’ng maw?An motor-te hi Mizoramah ngampa takin an lo kal ṭhin àwm si a.
Tûn ang boruak kárah hian Saihapui ‘V’ demna lam hawi WhatsApp group-ah hmuh tùr a awm a; chumi chhànna chu WhatsApp-ah vêk kan lo dawng leh bawk a. A thupui chu “Saihapui ‘V’ demna ṭawngkam hrang hrang kárah Thudik i hre lâw lâw ang âw” tih a ni. He thu ziah hian ngaihtuah a ti thui hle; Mizoram sawrkar thil lo tih tawh dàn emaw thil a la tih loh emaw hriatna hnár ṭha tak a ni a. Hetiang hian ziah a ni:-
“Saihapui ‘V’ hi Assam ram chhûngah Google map-ah chuan a awm tih kan hmu ang. Vai ram lam aṭangin eng kim- vote, ration, development an dawng in ti maw? Vote nei hi 15 vél kan awm a. Ration la pawh Saihapui ‘V’-a awm hmasate in 10 pawh tling loin an la ṭhin. Engkim hi Mizoram lamah kan dawng mah. Village Council, PHE, P&E, Middle & Primary School, etc. Nikum maiah Assam-in kawngpui ṭha tak mai an rawn siam leh. A rûk tak chuan kan lâwm lo. Kan pî leh pûte aṭanga kan khua hi lung nãwi takngial pawh la chhùn lohna a nih avàngin kan do ngam ngang lo. Assam lamin tãwi tê siam zawh loh an neih chu Mizoram lamin kan hmu thei lo a; Assam siam ṭha tak hmangin Saihapui ‘V’ kan bei ta.
“Kan MLA zahawm tak, tûnah pawh Cabinet Minister ni ta hnénah hian hetiang hian thil awm dàn hi thlen a ni. Saihapui ‘V’-ah Assam lam electoral roll buaipui tum lái a ni a. Saihapui ‘V’ VC-ten Assam lam electoral roll-a awm duh lohzia engkim thlen a ni. Kan MLA chuan, “Lo hnar réng réng suh u; a theih chin chinah lo ti zél rawh u,” a tih avàngin mi ṭhenkhat roll-ah awmin ration kan la la mék. Sawrkar an lo inthlák a, kan MLA (INC) thar chuan Saihapui ‘V’ khuaa Assam Primary School sak a ni chu hre thiam loin BDO ṭhiat tùrin a ti a; kan khaw dinhmun a hriat chian hnûah mipui hmáa ngaihdam dîlin, “In khaw dinhmun ka hriat chian loh vànga ti ka lo ni,” tiin mipui hmáah ngaihdam a dîl.
“Saihapui ‘V’ hian Assam-a beh hi kan chák lo a. Kan chák ngâiin kan ring lo. Bet lo thei loin kan awmah kan ngái a; tûnah pawh hian a ṭùl chuan Assam aṭanga kan engkim surrender kan huam a; Mizoram sawrkarah erawh beisei kan nei sáng. Tûn hmáa kan hlawhchham ang hian kan sawrkar lakah kan hlawhcham leh ang em? Kan thlavàng pawh hauh ngam lo sawrkar kan nei ang em?
“Kan rawn sawi khi kimchang lo hle mah se, a chhan kan hre thiamin kan ring. Mizoram lam hian min hauh ngam lo nge tih hi kan zawhna a la ni reng e,” tiin.
He thu lungchhiatthlák tak han hmuh hi chuan sawi leh sawi hnû, State kan nih hnûah pawh kum 34 lo sawrkar tawh party pahnih khá dem mai an awl ṭhin. Ramri hrûla kan unaute tán hian hmasáwnna lam thil eng emaw chu lo tih àwm tak a ni a; tih ahnékin ramri hrûla kan mi leh sate chu beidawngin kan lo siam záwk si. Tûn aṭang tal hi chuan chak taka ramri hrûl hmasáwnna lam thil ûmzui a ngái ta.
Kan sawi tawh ṭhin, kan sawi leh bawk ang. Mizoram humhalhna ṭha ber pakhat chu ramri hrûl cheibàwl ṭhata tihhmasáwn hi a ni. Tûnah hian khua a tlâi tawh em tih pawh hriat thiam a har ta; chhan tlák erawh chu kan la awm ang. Mizoram sawrkar hian ramri hnaih tihhmasáwnna tùrin a bîk taka sum dah hran ‘Border Area Development Fund’ siam sela; chumi hmang chuan ramri bul hi tihhmasáwn thuai a ṭûl. Hma lák dàn tùr tlángpui chu:–
(1) Kawng ṭha tak siamsak thuai ni sela.
(2) Zirna sikul ṭha tak pe ila.
(3) Mihring khawsakna atána mamawh - electric, tui leh damdawi lam pe ṭha bawk ila.
(4) Ramri hrúl hmun eng emaw zátah Police company khat vél ṭheuh tal dahin changtlung takin an chènna siamsak ni sela.
(5) Mizoram khawthlang leh hmàrthlang lam enkawl bîk tùrin Mamitah emaw Police Western Range siam ni sela.
(6) Ramri hrûla huan leh leileta siam theih zawng zawng cheibáwl ṭha tùrin mihring awm sáte ṭanpui ila.
(7) Leileta siam theih chu vái thawhtîr tawh loin keimahni ngeiin siam ila; sawrkarin kháwlin lei lehsak sela.
(8) Mizorama mi an ni tih chian nán Mizo hnahthlák zawng zawng chu Ration Card, Voter I.D leh Aadhaar Card siamsak ila.
(9) Assam Ration Card, Voter I.D., Aadhaar Card an lo neih zawng zawng chu a rang thei ang berin pe kîr vek sela.
(10) Assam-in Mizoram chhûnga kawng an rawn siam zawng zawng enkawlna chu Mizoram sawrkarin la lét vek sela.
(11) Bairabi aṭangin rél kawng hi Sihhmui (Sáirãng) thleng tùrin ruahman mék a ni a; Bairabi leh Sihhmui hmun remchángah thla 3/4 tal daih tùr petrol/diesel dahna hmunpui hi a rang thei ang bera din ni sela.
(12) Cooking Gas kan intodelh theihna tùrin hmun remchángah dah kháwlna hmunpui bun ni bawk sela.
(13) Cachar, Karimganj leh Tripura nèn hian ramri chungchánga kan buaina hi a reh lawk lo ang; chuvàng chuan Manipur nèna inkal pawhna kawng hi a rang thei ang berin zau ṭha taka siam ni sela.
(14) Myanmar leh Bangladesh nèna insumdàwn tawnna hi ngái pawimawhin chak taka bawhzui ni sela.
(15) Kan rama kut hnathawktute hi ṭhanharh a hun; hna thawh duh bîk nei loin eng hna pawh, a hniam leh a sáng thliar loin Mizo nula leh tlangválte thawk bawrh bawrh ila. Karimganj leh Cachar vái tel loa in/biak in sak kan tum a ngái.
(16) Sumdáwngten an sumdàwnpui vái zawng zawng thlauh thla vek sela. Vai an ruai a nih pawhin anmahni záwk kha sum dawngtu/vawngtu ni zél sela; sumdàwnnaah chuan tu nge thû záwk chu pawisa dawngtû/vawngtûah a hriat a ni.
Hetiang taka tûn aṭanga ṭan kan lák chuan Cachar leh Karimganj hian min dang chár ngái lo ang a; an sum hnár kan nih avàngin anmahni kan dang chár thei záwk dáwn a ni.
Tirhkoh Paula chuan ‘Pathianin hnam tin awmna ramrî a khamsak’ tih a lo sawi a (Tirh 17.26). Mizote pawhin kan ram bák hi khawvélah ram dang kan nei lo. Kan ram neih chhun hi humhalha kan vawn him a ṭúl tak zet a ni. Bethlehem khuaa The Church of Nativity-a puithiamten an hmun chan an humhalh dàn ang deuh khán ṭhenawm State-a miten kan ram an rawn háwl zeuh a nih chuan na taka chhàn lét vat ni zél tawh rawh se.
Kan áu áw hi ‘thlalèra áu ráwl’ a ni palh mai ang tih a hlauhawm mang e. Sawrkar ṭhanharh a hun; thawh ṭan a ngái bawk. Mahni inhái vúr leh thlâm changkãng tih angreng buaipui hi i sim teh ang u; ramri lama kan unauten min auh lawm lawm hi. Khua a tlai zél hmáin ramri bula kan unaute áu thãwm hi Mizoram sawrkar hian chháng vat teh se.h hian hetiang hian thil awm dàn hi thlen a ni. Saihapui ‘V’-ah Assam lam electoral roll buaipui tum lái a ni a. Saihapui ‘V’ VC-ten Assam lam electoral roll-a awm duh lohzia engkim thlen a ni. Kan MLA chuan, “Lo hnar réng réng suh u; a theih chin chinah lo ti zél rawh u,” a tih avàngin mi ṭhenkhat roll-ah awmin ration kan la la mék. Sawrkar an lo inthlák a, kan MLA (INC) thar chuan Saihapui ‘V’ khuaa Assam Primary School sak a ni chu hre thiam loin BDO ṭhiat tùrin a ti a; kan khaw dinhmun a hriat chian hnûah mipui hmáa ngaihdam dîlin, “In khaw dinhmun ka hriat chian loh vànga ti ka lo ni,” tiin mipui hmáah ngaihdam a dîl.
“Saihapui ‘V’ hian Assam-a beh hi kan chák lo a. Kan chák ngâiin kan ring lo. Bet lo thei loin kan awmah kan ngái a; tûnah pawh hian a ṭùl chuan Assam aṭanga kan engkim surrender kan huam a; Mizoram sawrkarah erawh beisei kan nei sáng. Tûn hmáa kan hlawhchham ang hian kan sawrkar lakah kan hlawhcham leh ang em? Kan thlavàng pawh hauh ngam lo sawrkar kan nei ang em?
“Kan rawn sawi khi kimchang lo hle mah se, a chhan kan hre thiamin kan ring. Mizoram lam hian min hauh ngam lo nge tih hi kan zawhna a la ni reng e,” tiin.
He thu lungchhiatthlák tak han hmuh hi chuan sawi leh sawi hnû, State kan nih hnûah pawh kum 34 lo sawrkar tawh party pahnih khá dem mai an awl ṭhin. Ramri hrûla kan unaute tán hian hmasáwnna lam thil eng emaw chu lo tih àwm tak a ni a; tih ahnékin ramri hrûla kan mi leh sate chu beidawngin kan lo siam záwk si. Tûn aṭang tal hi chuan chak taka ramri hrûl hmasáwnna lam thil ûmzui a ngái ta.
Kan sawi tawh ṭhin, kan sawi leh bawk ang. Mizoram humhalhna ṭha ber pakhat chu ramri hrûl cheibàwl ṭhata tihhmasáwn hi a ni. Tûnah hian khua a tlâi tawh em tih pawh hriat thiam a har ta; chhan tlák erawh chu kan la awm ang. Mizoram sawrkar hian ramri hnaih tihhmasáwnna tùrin a bîk taka sum dah hran ‘Border Area Development Fund’ siam sela; chumi hmang chuan ramri bul hi tihhmasáwn thuai a ṭûl. Hma lák dàn tùr tlángpui chu:–
(1) Kawng ṭha tak siamsak thuai ni sela.
(2) Zirna sikul ṭha tak pe ila.
(3) Mihring khawsakna atána mamawh - electric, tui leh damdawi lam pe ṭha bawk ila.
(4) Ramri hrúl hmun eng emaw zátah Police company khat vél ṭheuh tal dahin changtlung takin an chènna siamsak ni sela.
(5) Mizoram khawthlang leh hmàrthlang lam enkawl bîk tùrin Mamitah emaw Police Western Range siam ni sela.
(6) Ramri hrûla huan leh leileta siam theih zawng zawng cheibáwl ṭha tùrin mihring awm sáte ṭanpui ila.
(7) Leileta siam theih chu vái thawhtîr tawh loin keimahni ngeiin siam ila; sawrkarin kháwlin lei lehsak sela.
(8) Mizorama mi an ni tih chian nán Mizo hnahthlák zawng zawng chu Ration Card, Voter I.D leh Aadhaar Card siamsak ila.
(9) Assam Ration Card, Voter I.D., Aadhaar Card an lo neih zawng zawng chu a rang thei ang berin pe kîr vek sela.
(10) Assam-in Mizoram chhûnga kawng an rawn siam zawng zawng enkawlna chu Mizoram sawrkarin la lét vek sela.
(11) Bairabi aṭangin rél kawng hi Sihhmui (Sáirãng) thleng tùrin ruahman mék a ni a; Bairabi leh Sihhmui hmun remchángah thla 3/4 tal daih tùr petrol/diesel dahna hmunpui hi a rang thei ang bera din ni sela.
(12) Cooking Gas kan intodelh theihna tùrin hmun remchángah dah kháwlna hmunpui bun ni bawk sela.
(13) Cachar, Karimganj leh Tripura nèn hian ramri chungchánga kan buaina hi a reh lawk lo ang; chuvàng chuan Manipur nèna inkal pawhna kawng hi a rang thei ang berin zau ṭha taka siam ni sela.
(14) Myanmar leh Bangladesh nèna insumdàwn tawnna hi ngái pawimawhin chak taka bawhzui ni sela.
(15) Kan rama kut hnathawktute hi ṭhanharh a hun; hna thawh duh bîk nei loin eng hna pawh, a hniam leh a sáng thliar loin Mizo nula leh tlangválte thawk bawrh bawrh ila. Karimganj leh Cachar vái tel loa in/biak in sak kan tum a ngái.
(16) Sumdáwngten an sumdàwnpui vái zawng zawng thlauh thla vek sela. Vai an ruai a nih pawhin anmahni záwk kha sum dawngtu/vawngtu ni zél sela; sumdàwnnaah chuan tu nge thû záwk chu pawisa dawngtû/vawngtûah a hriat a ni.
Hetiang taka tûn aṭanga ṭan kan lák chuan Cachar leh Karimganj hian min dang chár ngái lo ang a; an sum hnár kan nih avàngin anmahni kan dang chár thei záwk dáwn a ni.
Tirhkoh Paula chuan ‘Pathianin hnam tin awmna ramrî a khamsak’ tih a lo sawi a (Tirh 17.26). Mizote pawhin kan ram bák hi khawvélah ram dang kan nei lo. Kan ram neih chhun hi humhalha kan vawn him a ṭúl tak zet a ni. Bethlehem khuaa The Church of Nativity-a puithiamten an hmun chan an humhalh dàn ang deuh khán ṭhenawm State-a miten kan ram an rawn háwl zeuh a nih chuan na taka chhàn lét vat ni zél tawh rawh se.
Kan áu áw hi ‘thlalèra áu ráwl’ a ni palh mai ang tih a hlauhawm mang e. Sawrkar ṭhanharh a hun; thawh ṭan a ngái bawk. Mahni inhái vúr leh thlâm changkãng tih angreng buaipui hi i sim teh ang u; ramri lama kan unauten min auh lawm lawm hi. Khua a tlai zél hmáin ramri bula kan unaute áu thãwm hi Mizoram sawrkar hian chháng vat teh se.