Guest writer
Revd Chuauthuama
HNATHAWH HUN CHHÛNG
WhatsApp-ah kum 2017-a Mizoram sawrkar Holiday Notification ka lo hmu ve a; ṭawng chi thuma ziah a ni: a ṭhen Mizo ṭawng, a ṭhen English leh a ṭhen Vai
ṭawng. A thu laipui ber chu English a ni a; holiday hming ṭhenkhat chu Mizo ṭawng a ni a; a ṭhen erawh Vai hming anga dah a ni. Thla hming chu Mizo ṭawnga dah a ni. Chawlh zât chu Pawlkût Thlaah ni 3, Ramtuk Thlaah ni 1, Vau Thlaah ni 2, Ṭau Thlaah 1, Ṭomir Thlaah 1, Nikîr Thlaah ni 3, Vawkhniahzawn Thlaah ni 1, Thiṭin Thlaah ni 1, Khuangchawi Thlaah ni 2, Pawltlâk Thlaah ni 2 a ni. A vaiin Holiday ni 17 a awm. Hei bâkah hian Holiday ni-a hman ṭhin ni 7 chu Sunday leh Saturday a nih avàngin a hranpain Holiday List-ah telh a nih loh thu sawi a ni a. Chumi bâkah chuan ni 4-a ni 2 chu sawrkar hnathawkten Casual Leave atân ziaka an dìl theih tùr a la awm bawk. Chûng zawng zawng nên chuan Pathianni leh Inrinni tel loin Holiday chu ni 26 a ni.
Tûn hma khân Mizoram sawrkar hian Holiday a ngah ṭhin khawp a; tûnah erawh chuan an titlêm ve ta deuh a, thil làwmawm tak a ni. Ram changkângah chuan Holiday an ngah lo khawp mai. Kum 2010-ah khân Mizoram sawrkarin Holiday List a tihchhuah hmasak zâwkah ‘MHIP Day’ kha Restricted Holiday zîngah telh a ni a; mahse a tûk lawkah MHIP hruaitute an lo âu pâwr deuh a, Holiday pângngaiah an dah leh ta mai a; sawrkar chak tak an tih kha nuho ngam loin a tawlh hun hun mai! MHIP Day hi Holiday pângngaia dah tùr em ni dâwn? MHIP hruaitute hi politician nupuite an nih deuh fùr avàngin sawrkarna chelhtuten an duat bîk nge an hlau bîk tih hriat a har; ‘thaibâwih sarwkar’ tih mai palh a awl dâwn alâwm! MUP-in an tâna ni bîk sawrkar Holiday tùra an phût ve lo hi an fakawm. Tûnah pawh hian MHIP Day hi chu Restricted Holiday angah tel se a tâwk viau.
Thil ho angreng taka lang, ho miah si lo chu sawrkar thu chhuah an ziahna hawrawp (Fonts) hian Ṭ/ṭ a nei lo hi a ni. Mizo ṭawngah chuan hnam dang ṭawnga awm lo Ṭ/ṭ kan nei a, hemi hmang hian kan ṭawng hi chhiar a nuam bîk a. Holiday List-ah hian thla hmingah ‘Ṭau Thla, Ṭomir Thla, Thiṭin Thla’ tih tùrah ‘Tau Thla, Tomir Thla, Thitin Thla’ tih a ni hlawm a. Mizoram sawrkar hian a hman tùr Fonts siamtîr loh pawhin Ṭ/ṭ awmna Fonts hmang ve mai sela. Chutianga an tih loh chuan Mizo ṭawng an ziah hi a a dik tak tak thei ngai lo ang. Mizo Synod Times pawh hman mai tùr a awm; hetiang sawrkar riang ruang, ‘sawrkar chak tak’ an tih fo, Ṭ/ṭ tel loa thu ziah chu a mawi lo. Keini ang mi chhe tangrang mai mai pawhin mahni Fonts bîk kan nei a nia!
Thla hming zawng zawng Mizo hmingin an dah a. Chawlhkâr ni hming zawng zawng English-in an dah thung a; a inkhuangrual lo angreng khawp mai. Chawlhkâr ni hming hi Mizo ṭawngin dah ve law law sela (Nilaithawhṭan tih erawh chu tel lul lo sela!). Mizo thla hming ziah dàn hi Mizo Language Committee-in a chin fel deuh chu a ngai dâwn a nih hi. Synod Calendar-ah chuan Pawl tlák thla, Pawl kût thla, Thi ṭin thla tih a nih laiin sawrkar calendar-ah hian Pawltlâk, Pawlkût,
Thiṭin tih a ni hlawm a. Kum 2017 Holiday List-ah hian Christmas Day awmna chu ‘Pawlthlâk Thla’ tih a ni nghe nghe; an lo ‘thlâk’ emaw ni dâwn le? Vawkhniahzawn Thla tih atâna ṭha zâwk pawh ‘Vawkhniakzawn Thla’ tiin an dah bawk a; a ṭobul zawng vawk hniak a inzàwn avàng a nih a rinawm a; mahse sawi dàn tlânglâwn zâwk chu ‘Vawkhniahzawn Thla’ tih a ni.
Kohhran hrang hrangin sawrkar Holiday List
ṭâwm chin nei thoin kohhran Holiday List bîk an nei leh a. Sawrkar Holiday aiin a la tam ngial hlawm. Kohhran office-a thawkte hian chawlh hi kan thlahlel thlu a ni ber àwm e! Hna thawk tam tùra inzirtîr ber tùrin heti taka kohhranhoin Holiday kan ngah mai hi a zialo khawp mai. Kan thlarau mi dàn thleng hian a nghawng a ni ang, kan hlim deuh chuan hna thawk loa hlim zui chiam kan chîng ṭhin. Sikul naupangte pawh class ṭhulhtîr phah khawpa hlimpui kan duh a. Mizorama kohhranhote tluka khawvêlah Holiday ngah an awm lo ang! Insiam ṭhata Holiday List tihtlêm erawh chu kan hlat hle si ang!
Hna thawk tùra siam mihringte hian hnathawh kan uar tùr a ni. Mizote hi hnam thatchhia anga insawi chu duh dêr si lo, hna erawh thawk tam lêm si lo kan ni. Hna thawk tam lo na nâ nâ chu taimaa chhiar tùr nge thatchhiaa chhiar tùr? Mi
ṭhenkhatin a hlâwk dâwn phawt chuan kan taima an tihte hi chu ‘chauh thu ba rawh’ ang lek fang a ni. Kan biak Pathian hi awm mai mai, mu thlurh thlurh, lêng rawlai mai mai a ni lo, hnathawk reng a ni zâwk. Isuan, “Ka Pain tûn thleng pawhin hna a thawk reng a, kei pawhin ka thawk a ni,” a ti a (Jn 5.17). Pathian zia hi kai thei ila a duhawm hle ang. Hna kan thawh pawh hian kan zelthel thei viau ṭhin a, eng hna pawh thawk ila, zelthel taka thawh tùr a ni lo.
Sawrkarah emaw kohhranah emaw ni khata kan hnathawh hun chhûng hi tam lo tak a ni. Zîng lam dâr 9:30 aṭanga tlai dâr 5-ah lo chawk rual ta ila, dârkâr 8 pawh hi kan thawk mûmal mang lo. Israel ramah khuan Mizo nula pakhat Boihtei (Reena) chu, “ni khatah dârkâr eng zât nge hna i thawh ṭhin?” tiin ka zâwt a, ani chuan, “dârkâr 16 te” tiin min rawn hrilh nia! Mizorama Kâwl hmeichhia, puan tahtute hian zîng dâr 7 aṭanga tah ṭanin zân dâr 11 pawh an thleng thei tih hmânah puan tah khâwl neitu Mizo pa pakhatin Zonet-a a rawn sawi kha ka hria a; chutianga thawk tùr chuan Mizo an hmuh zo lo a ti mauh mai! A zahthlák hle a ni lâwm ni?
Tûnlai zirlaite hi an thiam thei ta viau nge HSLC/HSSLC-ah Distinction leh First Division-a pass an tam thei ta hle a; exam mark pêk dàn a dang ta deuh tih chu hai rual a ni lo. Min lo hre thiam sela, kumin HSLC Exam-a pakhatna kha, “Ni khatah dârkâr eng zât nge lehkha i zir ṭhin?” ti-a an zawh khân, “Dârkâr nga” tiin a chhâng niin ka lo hria a. A va thiam thei àwm ve âw ka lo ti: ka rin aiin a zir hun chhûng a tlêm. Ni tin dârkâr 8 tal zir phei sela chu a va thiam lehzual dâwn êm! Hmânah STAM-in mi ṭhenkhat a chawimawinaah hun serh hmangin ka tel ve a. An chawimawi pakhat chu Durtlâng kawng leh Midum khâm thiam taka laitu Dr Sâwmliana kha a ni. An khua Chhingchhîp aṭanga lo kalin a sawi ka hriat reng chu, “Sâwma chu a naupan lai pawhin Krismas ruai a ṭheh zo hi a hâw a, lehkha a chhiar leh nghâl mai a ni,” tih a ni. A zirna lamah chuan a thiam nangiang rêng a, full marks aia tam pêk tlâk khawpa thiam a ni. Ani zet chu a degree phû tâwk piah lama thiam a ni a; chûng zawng zawng chu eng vàng nge kan tih chuan a taima êm mai a, a thiam theih bákah a zir tamnain a hneh thlu a ni ber. Mizote hian mahni degree phû tâwk tala thiam hi tum ṭheuh ila tûn aia hian World Class Education/ Quality Education kan hnaih zual sawt ang.
Hnathawh tam hi kan inzirtîr tùr a ni. Tûnlai nula leh tlangvâl tam tak hna thawk mang lo, lêng rawlai mai mai an tam. Zirlaite pawh mahni zirlai zir peih ṭha mang lo an kat nuk bawk. Zânah mobile phone/computer khãlin rei tak tak an meng a; zîng thawh hunah an tho leh thei lo a. Zirlai an nih pawh an inhre mang lo. An nu leh paten han kai tho dâwn sela an ṭeu hlar a, a thinrim hmasaah an ṭang zaw mah a. Nula leh tlangvâl, zàna meng reia chhûna mu thlurh thlurh, chhûngte chaw ei ruala ei hman lo an tam ta hi a pawi a ni. Hnathawh hun hran vàng ni si loa chhûngkaw chaw ei hun rual lo zung hi chu entawn tlák an ni ngai lo ang. Mi taima an ding chhuak a, chhûngkaw taima an ding chhuak a, hnam taima an ding chhuak a, ram taima an ding chhuak nge nge bawk.
August 31-ah khân Mizoram Assembly session ka ngaithla ve lawk a. MLA-ho hi Mizo ṭawng hman dàn zirtîr nasat an ngai hle mai. An thusawi zawng zawng deuhthâw kha “Ka sawi duh a” tiin an titâwp deuh vek mai a. “Ka sawi duh a” ti lo khân sawi ṭha law law mai se. Chu bákah chuan ‘nân’ tiha tâwk chiah kha ‘nânah’ an ti kher zêl bawk a, ‘nânah’ tih a nih chuan ‘nân nân’ tihna a ni; ‘khaki uk’ tih ang vêl a ni; ‘nânah’ tih an hmana ‘ah’ hi nân tihna tho a ni. Tuichãngrâlah khian ‘tânah, atânah, nânah’ tih an uar khawp mai a; MLA-ho hian an lo kai ve hlawm emaw ni dâwn le?
Mizoram Legislative Assembly-a an sawi chhuah Taxi intlân chhâwktîr kha tlêm sawi ve teh ang. Taxi intlân chhâwktîr rêltute tih chhan ber chu Aizâwl khawpuia traffic jam tihrehna tùra an tih a ni. MLA-hote khân ke-a kal chu an cho lo khawp mai; rorêl lai MLA-te khân Taxi intlân chhâwktîr chu an ṭan hlur a. Aizâwl khawpuia traffic jam tihkian deuhna tùr ni-a an ngaih anga Taxi intlân chhâwktîr a, kâr khata ni 2 din luihtîr hi Pathian thu aṭanga thlîrin a dik thei lo. Pathianin ni 6 chhûngin khawvêl a siam a, ni 7 ni-ah a châwl a; chumi chuan a entîr chu kâr khatah ni 6 chhûng hna kan thawk tùr tihna a ni. Chutih laia tihluihnaa kâr khata ni 2 ngawt mai Taxi dintîr hi Bible thlirna (Biblical perspective) aṭangin a dik thei lo a ni. A rêltute hi Taxi neitute dinhmunah ding sela, hetianga an chunga tih chu an duh bîk hauh lo ang. Mi eizawnnaah hna thawk tlêm tùra tihluih hi thil dik lo a ni hrim hrim. “Rorêlna dik chu lui angin luang sela, felna chu luipui kang ngai lo angin luang rawh se,” (Amosa 5.24) tih thupuia nei mêk sawrkar ding lai tân phei chuan a tiha tih ngeih loh thil a ni! Taxi dintîr ai chuan ei zawn nâna hmang ve lo leh an eizawnna tibahlah chuang lo, mi mal motor hi dintîr zâwk rawh se! Tûna thil tih dàn hi chu mi hausate duhsak bîka mi retheite nêk chêpna a ni a; Pathian thu nèn a inmil lo.