Revd Chuauthuama

Guest writer

Revd Chuauthuama

KOHHRAN CHIRH THEH HI!

Kohhran hrang hrang hian inkhâwmpui an nei ṭhin a, an neih hun erawh a inrual vek lo a; hei hi a ṭhatna lai tak a awm nghe nghe ang. Mizoram Presbyterian Kohhran chuan Pathianni kal ta (October 8, 2016) hmang khân Presbytery Inkhâwmpui neih a ni a. Mizoram chhûng bákah ram pâwna Presbytery-te pawhin hemi rual hian inkhâwmpui an nei ve vek a. Synod hotute pawh Presbytery hrang hrangah hmanpui tùrin an chhuak a; an zînga Pastor pahnih (Secretary Jr leh Statistician)-te erawh chu mahni awmna Presbytery-a awm ngei a ngaih avàngin thingtlâng lamah kal chhuak ve loin an telna Presbytery-ah Synod hotute zînga mi an nihnain an tel thung. Aizâwl khawpuiah chuan Presbytery Inkhâwmpui hi thingtlâng hmun ṭhenkhat angin kan hlut thiam tâwk tawh lo deuh a ni mai thei a; khawchhak leh khaw-thlang lam Presbytery ṭhenkhatah chuan Pathianni zànah an zai tlaivâr hial ṭhin. Tlaivâr kher chu a ṭha ber lo mai thei a; mahse Pathian pâwla hlim taka an zai thei kha thil làwmawm a ni.

Mizorama kohhran dangte pawh hian inkhâwmpui chi hrang hrang an nei ṭhin a. Eng kohhran pawh ni se, bial inkhâwmpui vêl hi chuan a nghawng nasa lo deuh a. Presbyery Inkhâwmpui erawh hi chu Mizoramah ringawt pawh Presbytery 50 chuang a awm avàngin a thlenna apiangah nghawng a nei deuh zêl. Tûn hma chuan Aizâwlah hian Presbytery Inkhâwm-puiah palaite tân thlengtu kohhranin zanriah a buatsaih ngai lêm lo a; palai tinin thlenna an nei a, chutah chuan zanriah an ei mai ṭhin. Kum 1996/97 vêlah khân Aizâwl Hmàr Presbytery-ah zanriah an buatsaih ṭan niin ka hria a, chuta
ṭang chuan palaite tâna zanriah siamsak mai hi chìn chhunzawm a ni ta a; Presbytery dangah pawh an ti ve ta hlawm a ni ang. Hetianga zanriah siam nghâl mai ṭhatna chu palai eng emaw zât mahni in lama hâw tum an hâwn loh phah a, hàwn loh na ná ná chuan zàn inkhâwm a chawh a, palai inkhâwm a ṭhat phah bawk. Presbytery thlengtu kohhrana chhûngkaw tin tân a awlsam phah a; Pathianni zànah tih loh chuan mikhual thlen tak tak a awm ta lo. Synod Inkhâwmpuiah erawh chuan thlengtu kohhran tân zanriah buatsaih rual a ni lo! Chhûn thingpui buatsaih pawh hi a hautak tham viau a ni. Synod inkhâwmpui nân in lian tâwk awm se, inkhâwmpui palai zawng zawng tân zanriah hi catering-in emaw pêk vek ni tawh zâwk sela tih nák alaia lo sawisèlte chu a inhmeh lo êm mai; chutiang chu ram changkângah pawh palaite tâna an buatsaih dân a ni zâwk mah asin.

Kohhran inkhâwm-pui hian ken tel a ngah lo thei lo a, thlengtu kohhran tân chuan inbuatsaih fê a ngai ṭhin. Thingtlângah phei chuan kumpui lingleta vawk leh âr lo vulhte an awm ṭhin a; phal tak maia han talha mikhualte an hrai chu a thlengtu leh a thlen mikhual tân làwmna tùr hlîr a ni! Hetianga Pathian mite pung khâwm, hah taka rorêlte tâna lo inbuatsaih hi thil làwmawm a ni a; a thlengtu kohhran pawhin an buai phah deuh pawhin buaina nuam leh làwmawm a ni zâwk. Inkhâwmpui buaipuia kohhran mipui an han phusa hi inpàwlna hlimawm tak pawh a tling hrim hrim. Tûnah phei chuan mihring khawsakna leh duhtuinain hma a sâwn nasa tawh a; inkhâwmpui thingpui buatsaihtute pawh hotel-a thawk ni mai zâwk àwm takin, an samzai tla palh thei vèn nâna lukhum khumin hlim hmêl pu takin palaite an lo dawngsawng a. Kut lâwng pawha ei leh in tùr khawih tawh loin kut kawr leh ei tùr chehna nèn an lo inthuam ap mai a. Dârkâr eng emaw zât rorêla hah taka ṭhute tân chuan chhûn chawlh dârkâr chanve lek pawh hi harh thar sawng sawngna tham a tling. Huhoa thil tih hi a hlu a, kohhran zia a ni bawk a; huhoa thil ti tam lo chu kohhran nung tak an ni thei mang lo ang.

Tûnlaiin mi ṭhenkhatin kohhran inkhâwmpui kan neiha kan buai luai luai dànte hi sawisêlin an lo bengchheng ve chhên ṭhin a; hêng mite hi tu dang ni loin mahni telna kohhranah pawh eng mah tuina nei lêm lo, mahni tâl tâla tâl, bâwngpa kawlh ang maia hawina lam apianga pir tùr zawng an ni ta mai emaw tih tùr an ni. An awmna kohhran pawhin inkhâwmpui an nei ve ṭhin ṭho tih hre tùr rual chu an ni; mahse mi mala tuina nei ta lo chuan sîk tùr an dap vêl mai mai ṭhin a ni. Mizoram Presbyterian Kohhran phei hi chuan pirtu a ngah angreng a; a ka nei nazawng leh a kut hmang thei nazawng hian an pir ta mai emaw tih palh a awl rum rum ṭhin. Thing buk lian taka sava awm vawm rawn ang mai hian vawmtu hi a ngah reng a nih pawhin thil mak a ni lêm lo ang! Amaherawhchu, hêng mite avàng hian kohhran hi a nghîng tùr a ni lo a, nghet takin a ding reng zâwk dâwn a ni. Mi ṭhenkhat chuan mi mal tu emaw ngaihsàn bîk an nei a ni mai thei; ani chauh chu ṭha ber leh dik ber emaw an ti an ni mah na! Chûng mite chuan ṭawng bungraw mak leh kheuhbeuh tê tê, nuih tiza an chhak chhuak thiam a ni mai thei. Mi chutiang chu an lo awm pawhin kohhran hausakna chi khat a ni a; mahse anni chauh chu mi ṭha leh dik awm chhun an ni lo a; mi ṭha bera kan ngaihte pawh kha dik lohna nei ve tho an ni. Tu mah hi mi dik famkim kan awm si lo. Mi ṭhenkhatin mi pakhat an fak laiin mi ṭhenkhat chuan chu mi chu âr chuka tui lo khawpin sawisèlna tùr an hre thung si ang! A chhan chu tute mah hi sawisèl bo kan awm loh vàng a ni; pakhat fak duh avànga mi dang sawi chhiat kher hi a ṭûl lo.

Tute pawh hian Pathian kohhranho hi zah ila, pâwngpaw sawisel tum hrim hrima beih hi chîn loh a ṭha. Kohhran hi beih thiang lo phei chu a ni miah lo; mahse a thiltih zawng zawng sawisêl tum hrim hrim hi awm theih a ni. Tûn hma aṭangin ram hruaitute zîngah ngei pawh kohhran hruaitute tihel ni àwm taka ṭawng khum chîng an awm tawh a, ‘Puithiam lal’ tih tih te, ‘Pastor ṭhan kin’ tih te hmangin hun puma rawngbâwltute bei duh tâwk an awm. Rawngbâwltu mi mal hi chu mi famkim lo ve bawk a nih avàngin zah a phur tâwk lo a ni thei a; mahse rawng a bàwlsak Pathian erawh chu a zahawm a, pawisak ngei tùr a ni. Sawrkarin zû a zawrh luihtîr chungchângah phei chuan kohhran hian diriamna ṭawngkam a dawng zing mawlh mawlh tawh khawp mai; “zu zawrh hi kan ṭawngṭai chhânna a ni” ti tâwk an awm thûl! Hêng mite hian kohhran belh loh theih loh hun an nei ve tho ang; chanchinbua zu zawrh rawn sawi mawi chiam chiamte pawhin a tâwp khâwkah chuan kohhran lo chu belh tlák an hmu chuang lo ang! Mahni belh ber sawi hnâwm fotute chu eng mi nge maw an nih ang le? An nun tâwp huna anmahni chawimawi bertu tùr chu ‘kohhran’ hi a ni leh tho ang!

Kohhran inkhâwmpuite lo pâwngpaw sawisêl bawrh bawrh bawrh hi sim atan a ṭha hle mai. Kohhran din tirh aṭang khan inkhâwmpui hi a awm tawh a. Inkhâwmpui hmasa ber pawh Jerusalem Inkhâwmpui a nih kha (Tirh 15). Rorêl hi kohhran hna pakhat a ni a; rorêl inkhâwmpui hi hna ṭhulh ni loin hna thawk kan ni. Kan biak Pathian pawh hi rorêltu Pathian a ni a; Isua pawh rorêltu a ni a, a hoin chatuanin ro kan la rêl zâwk dâwn alâwm. Kohhran inkhâwmpui a lo hautak deuh a nih pawhin kohhrana rorêltute bawkin rèl fel dàn an thiam a; pâwn lam mite rêl felsak chi a ni lo. Mizoram Presbyterian kohhran chauh ni loin Mizorama kohhranho zawng zawng hi kan inkhâwmpui zêl dâwn! Rorèl inkhâwmpui hi awm ta lo se, kohhran nun chu a ngurchuai hle ang a; hmasâwnna a awm mang lo ang a, tûn dinhmun pawh hi kan thleng zo lo ang. Catholic-ho inkhâwmpui lian ‘Vatican Council II’ (11 October 1962–8 December 1965) ni 1,145 zet awh, dârkâr phei chuan 27,480 lai mai, mi 2625 telna te kha a hautak àwm mang e! Mahse chuti zâwngin chhûtsak tùr an ni lo, an rorêl nghawng ropuizia ngaihtuah zâwk hlauh tùr a ni; Vatican Council II kha nei ta lo se, tûna Catholic-ho pawh hi kum zabi 19-na ang vêlah khân an la awm mai thei a; puithiamte pawhin an thiamna an la pho lang ngam lo ang. Galileo-an ‘lei hi ni vêlah a vîr a ni’ a tih avànga thiam loh chantîr a nihna, kum 1993-a Pope-in a sût tákte kha a la ding reng zâwk mai thei a ni. Vatican Council II khân Catholic mi thiamte tân zalènna jubili dâr a rawn khâwng ri a; tûnah chuan Catholic puithiamte chu Pathian thu zirna lamah pawh khawvêlah a sâng ber ber zîngah an tel tawh a ni. Kha inkhâwmpui rorèl ziah khâwmna Austin Flannery-a buatsaih ‘Vatican Council II’ tihte hi lehkhabu hlû a va ni tak êm! Inkhâwmpui neih hi a va’n hlu kher êm! Inkhâwmpuiin kan kal zêl dâwn. Kan chhunzawm zêl dâwn!

Tûn hnaiah nu pakhatin Women’s Centre leh Synod sum chungchângah thu dik tâwk lo social media hmanga a theh darh chiam mai pawh hi a fel lo hle. Women’s Centre neih dànah hian Synod-in tangka derê pawh a sêng lo a, a thlàwn liau liaua a dawn a ni. Mi ṭhenkhat rinawm loh avàngin emaw kohhranah thil engkim a dik vek loh châng a awm palh thei; chutiang chu a lo awm a nih pawhin a ching feltu tùr chu kohhrana rorêltute bawk an ni. Mizoram Synod hnuaiah emaw kohhran dangah emaw thil dik lo a awm palh chuan chu kohhrana rorêltute chuan an ûm zui mai ang a; mi dang kut hlei lo inrawlh ve sekna tùr chi a ni lo. Synod-in ‘chiahpuam’ a nei lo ang bawkin kohhran dang pawhin an nei bîk lo ang. Mi hriat loh hre thei inti ni àwm, hre dik bawk si loa kohhran chirh theh zâwnga social media-a thu theh darh hi mahni hmai intihbalhna mai a ni a. Sim hmak chi a ni!