TAR AWM LEH AWM LOH!

Tûn hma deuh khán kawng siamtu BRTF-ten an ṭhiante accident-a thihna hmunah mitthi lung phun an chîng a; an tih dàn chu Mizote pawhin kan la chhãwng ve ta mai a. Aizâwl aṭanga Lunglei inkâr kawngpui dungah leh Champhai kawngahte chuan kawng kamah mitthi lungphun hmuh tùr a tam hman hle a nih kha! Kàwnpui daia mi eng emaw zât thihna khu a hmahruaitu tak pawh a ni mai thei. Lunglei lamah sâwn kohhran hruaitu pawimawh tak pakhat chuan accident a tâwk hlauh mai a; accident-na hmunah chuan a thi nghâl hauh lo. Mahse accident a tawhna hmunah chuan lungphun a awm a; a thih champha apiangin pangpâr an dah ṭhin.

Hetianga accident tawhna hmun apianga lungphun kan chîng ta lutuk kha thil ṭha a ni lêm lo; intihhmuh laklawhah a kal ta mai mai a ni zâwk. Kei pawhin ni tin chanchinbûah chutianga lung phun zêl mai chu tih zêl atân a ṭhat lêm loh thu ka ziak a. Kan thihna hmun apianga lung kan phun dâwn chuan damdawi in kawtah lungphun a tlar dul mai dâwn tihna a ni ang! Central YMA khân kawng kam lungphun kha a rawn sawisèl ták hnûah chuan phun belh a awm ta vak lo a ni ang. Khatih laia hmun dang aṭanga lo zin pakhat chuan kawng kam lungphun a hmuh tam avàngin accident a hlauh thu a sawi hial a ni!

Tûn hma khán Aizâwl panna kawngpui dungah hian ‘USE CONDOM. AVOID AIDS’ tih hi thir banah thîr phêka lian tâwka ziak a intâr fer fur mai a. Lêngpui airport panna kawngah te, Durtlâng kawng chho ‘Haflong’ an tih ták mai bulah te, Aizâwl chhim lam kawngah te, Lunglei kawng Zemabâwk lamah te he thu ziak hi hmuh tùr a awm vek a ni. Kha thu ziah kha an ûm zui vak lo a, a ziakna thîr phêk kha a tuiêk ngiai nguai tawh a, a ban pawh a tuiêk bawk a. Mahse thu ziah “USE CONDOM. AVOID AIDS” tih kha chu a chhiar theih reng tho. Aizâwl khawpui laili takah pawh khatiang thu ziak tàr kha hmuh tùr a awm.

AIDS vei chu a ṭha lo; tute mahin an duh lo ang. Mahse kha thu ziak târ khân Mizote nasa takin a timualpho a. Mizo ṭawnga ziah chu ni se thu hran, hnam dang khualzinte chhiar thiam chi taka an han târ kulh mai kha chu a zia lo hle a ni. Ni tin chanchinbûah hetiang thu ziak zawng zawng hi paih vek rawtna ka chhuah a. Khatih laia Chief Minister Pu Zoramthanga hunah khân an paih ta nual a; an paih kim vek leh vek loh erawh chu kei chuan ka hre pha lo. Lêngpui airport kawngah khuan kawng sîrah paih loh pakhat kha chu a awm rei khawp mai! Tûnah paih tawh tak maw? Tûnah hian ‘condom’ hi ‘pawhfàn’ tiin TV lamah an fak leh tawh a. Khawpui kawng dungah hian ‘pawhfàn’ hmang tùra infuihna thu ziak tàr a awm leh awm loh ka hre lo.

Hnam tin hian ei duh zâwng leh duh loh zâwng kan nei. Bible-a sa ei thiang leh thiang lo pawh hi hmânlai Ancient Near East ram mite sakhua/culture nèna inmil leh inmil lo thil aṭanga lák chhuah a nih hmêl hle! Khawi lai emawa mi
ṭhenkhat ei ṭhin kha a hnam nâwlpui erawh chuan an ei lêm lo thei bawk. Naga-ho chuan zawhte sa pawh an duh hle a ni àwm e; Mizo zîngah erawh chuan zawhte sa ei an awm ve khiah a nih pawhin ui hûm lek an ni ang. Khawvêl hmun ṭhenkhatah chuan chungû pawh sa tuia an neih a ni àwm e; hotel ‘menu’ zîngah an telh ni-a sawi a awm. Tuifinriat hnaiha chêngten sangha hel an ei ṭhin. Israel rama Nazareth Grand Hotel-ah tûkṭhuanah sangha hel an rawn chhawp ve ngawt mai a; ka ei ve thei hauh lo. Chinese-hoin vawk sa tihuih chawp an ngaina a, Wales rama Cardiff khawpuiah Rev. David Owen (PCW General Secretary)-te nupain kan chhûngkuain Chinese hotel-ah zanriah min eipui a; vawk sa tihuih an rawn chhawp chu kan ei thei chai lo; David Owen-te nupa erawh chuan tui ti takin an ei hmiah hmiah mai! Duh zâwng hi inang lo tak a ni.

Kum 2013-ah khân Punjab MLA pakhatin an rama ui chuang tam lutuk chu Nagaland leh Mizorama thawn chhoh vek a han rawt meuh kha chuan kan haw khawp mai. Mi sual man ang hian police-in Aizâwlah man ta sela, thana-ah “a hmêl kan hmu duh” ti-a pung khâwm am tam ngawt ang! A chunga kut thlák duh pawh an ṭhahnem hle ang. Engah nge maw kan huat êm êm le? Ui sa ei, ei satliah mai ni lo, uanpui hial an lo tam tawh êm alâwm! Mizoram hmun ṭhenkhatah chuan ui sa hi sa pângngai ang taka ei an awm tih ka hria; chûngho chu ka hmusit chuang miah lo. Hmàrphei Zirlai Pawl inkhâwmpui hmanga Dr. LN Tluanga nên Saipûm-a kan kal ṭumin an chawhmeh siam chu ui sa leh ar sa a ni; u Tluanga nèn chuan ui sa hlui kîl loin ar sa hlui kan kîl mai a; kan chàm chhûngin kan buai chuang lo. Kum 2014-ah khân Aizâwla biak in pakhatah KṬP General Conference-a hla hruai tùrte zanriah an siamsakah ui sa an siam tel thu Vànglaini (1.2.2014)-ah ka ziak tel zauh a; branch KṬP hruaitute phone call ka dawng vat mai!

Ui sa hi Mizo zîngah a nâwlpuiin kan ei ngai loh a ni a; tûn thlengin tlâng sa a la ni rih lo. Chutih lai erawh chuan a ei ṭhinten uan thawh pahin an ei a, an chapopui lek lek ṭhin. Ui sa ei ṭhin tam tak phei chuan zu nèn an bei ṭhin a; chûngte avàng tak chuan mi nâwlpui chuan tûn thlengin ei enah an la en lo. Pastor leh Kohhran Upaah pawh ui sa ei uanpui titih an awm nual! Kum 2011 Synod-a ka thlen inah ui sa ei ṭhang kha an thleng ve nual a; ui sa siam an sawi ri leh zauh ṭhin. Kan thlen in pa kha ui sa ei ve tho a ni ang, mahse an ina zanriah ka ei ni chuan ui sa chu mikhualho a siamsak duh miah lo. Tlai khat erawh chu Bangalore-a kan zir laia kan hmêlhriatin zanriah ei tùrin min sâwm a; chumi tlaiah chuan ui sa chu an lo hmeh tel a ni àwm e. Kan thlen in pa kha a thil tih dàn a zahawm ngawt mai.

Hmân ni lawk khân Central Minister pakhat Maneka Gandhi [w/o Sanjay Gandhi (L)] chuan Nagaland leh Mizorama ui sa ei a ngaihmawh thu a sawi chhuak a; a duh dàn tak phei chu khap hmak a ni. Ani ngaih dànah chuan ran laka nunràwnna (cruelty to animals) a tling. Mizoramah pawh Karimganj ui an rawn phurh luh dàn hi chu SUMO hnungah bâwm tâwta khungin rawn phurh chhoh a ni a. A phurh dàn a changkâng lo ang bawkin a eitute ei dàn pawh a changkâng lo zui. Aizâwlah hian ui sa zawrhna dâwr sawmhnih dâwn lai a awm nghe nghe a; chûng zînga langsâr tak pakhat Zodin Square-a mi chu zawrhna in ṭhiah a ni ta! Ui sa hi bâwng sa ai pawhin a to zâwk a ni âwm e; Kg-ah Rs 350 a ni hem mai!

Tûnah hian Aizâwla sumdàwnna in changkâng leh kan chhuantawlawl ber Millennum Centre-ah ui sa zawrh a ni ta! Millennium Centre-ah sawrkarin zû a zawrhtîr tawh a; zu in mite hmeh duh ber ui sain a rawn bukthuah leh ta a ni. Millennium Centre chhim lam hungna chungah, kawngpui lam hawiin a langsâr thei ang berin UI SA zawrhna thu ziak lian tâwk tak tàr thar a nih ták hi! Millennium Centre-a thil zawrh àwm leh àwm loh hi a enkawltuten thliar fel deuh se a ṭha lo’ng maw? Central Minister Maneka Gandhi-i’n Nagaland leh Mizorama ui sa ei tihtâwp a duh lai mêka hetiang taka ualâu-a ui sa zawrhna thu ziak lo târ chhuah hi chu a inhmeh lo hle! Hetiang inzawrhna thil târ chhuah hi LAD thua tih nge AMC thua tih ka’n hre pha lo. A tû thu zâwk zâwk pawh ni se, Millennium Centre bul, hmun ualâu ber laia ui sa zawrhna thu ziak lian pui târ hi a rang thei ang bera lâk bo a ṭha ang; hnam mualphona a tling thei alâwm!