Revd Chuauthuama

Guest writer

Revd Chuauthuama

‘COMPENSATION HNAM!’

UT lai khân Aizâwl hmàr lama vêng pakhat chuan an vêng panna kawng chhuk chu siam tùrin sawrkarah an dîl a. Khatih laia CM Brig. T. Sailo khân chu kawng chu a va en a; chu lai vêng miten zângna dawmna an beisei dàn a hriat chuan, “Keini sawrkar chuan kan ti thei lo ang, USA chuan a ti thei mahná!” a ti niin an sawi. 

Tuirial Hydel Project siam dâwn khân a tîrah chuan zângna dawmna dawng tùr chu mi 20 chuang âwrh chauh niin an sawi a; hun a kal zêl a, thil an ti nek nek a; a taka dawng erawh chu mi 120 âia tam daih niin an sawi. Vairêngte-a sipaiho râl do zirna hmun ram zauhna tùr en lâi khân pass ṭhenkhat chu Mizorama computer hman hmâ daiha siam,  computer-a chhut ni bawk si, rapchunga rèp un chawp ni àwm tak a awm an ti!

Thênzâwla NIT hmun tùr an ruahman lailâwk lâi khân Aizâwl paho eng emaw zât chuan NIT hmun tùra an hual lailâwkah khân zângna dawmna lâk ngei beiseiin hmun an lo va nei hmanhmawh leh tawh a ni àwm e; chûng zîngah chuan Minister pakhat pawh telin an sawi a. Kha Minister erawh kha chuan a ram kha a hauh zui ta lo niin an sawi. NIT erawh chu Lêngpui rama awm tùrin an ti leh ta zâwk a nih kha. Lêngpui lamah khân zângna dawmna phût an tam leh tam loh kan hre pha ve ta lo; a thlàwnin an pe ta záwk emaw ni?

Bairabi aṭanga Aizâwl dâi Sairãng/Sihhmui thleng tùra rêl kawng buatsaih tirh lamah khân Kàwnpuia mite chuan zângna dawmna phût an tum lo tih thãwm a awm a; tak tak ni tùrah kan ngâi a. Mahni awm hmunah kan lo lãwm ve ringawt mai a ni.

Pu Lal Thanhâwla CM a nih lai khân vawi khat chu Mizote hi ‘compensation hnam kan ni’ tih lam hawi khân a sawi a ni àwm e; a sawi dik hmèl angreng khawp mai. Khawi lâiah emaw sawrkarin eng emaw din dâwn se, a siamna tùr zât titih hi zângna dawmna ah sèn ral a ngâi ta deuh zêl mai àwm mang e tih tùr a ni ang. Hei hi eng vàng nge kan tih chuan sum lama ṭhahnem kan ngaih luat vàng a ni ber! Tûnah hian Silchar–Aizâwl inkâr National Highway  No. 306 zauhna tùrah thãwm ngaihnawm lo tak a lo awm leh ta. Bîlkhawthlîr-ah, Kolasib Town area Thingdawl-ah leh Kâwnpui-ah ‘periodic patta’ pêk theih lohna hmunah patta dîltu mi 165 an awm a, “Kolasib-a Settlement Officer chuan thû an hmuh avàngin an lo hnâwl ngam lo,” tih a ni tlat mai! Settlement Officer-in thû a hmuhna hi khawi aṭangin nge ni ang? Hotu sâng Minister lam an ni ang em? Periodic patta dîltu zînga tam tak chu a hmuna awm ni lo, Aizâwl mi an ni an ti leh zêl bawk. A hmuna mi ṭhenkhatte chu Aizâwl mi nêna insiam rem an ni bawk àwm e. Hêngte hi eng vàng nge? Sum hmun dàn awlsam duh luat vàng a ni. Bible chuan, “Tangka sum ngainat hi sual tinrêng bul a ni,” a tih kha (1 Tim 6.10). Kolasib DC sawi dàn chuan Mizoram sawrkar thu tlûkna dàn an ngâichãng mêk a ni (Vànglaini, 14.1.2021, phêk 1). Mizoram sawrkarin engtin tak thu tlûkna rawn siam ang maw tih chu dingdihlîpin i lo thlîr leh phawt mai teh ang u.

Aizâwl lam hian Mizote hi kan hruai sual thui thei hle dâwn a ni ang. Hei hi sawrkar thilah chuah ni loin Kohhran thilah pawh hian eng eng emaw hi tihchhuah thar kan ngah a; Aizâwl tih dàn tiin thingtlâng lam hian an lo entawn ve deuh zêl. Chuvàng chuan Aizâwl mite hi kan fîmkhur a ngâi hle a ni; Mizo mipui hruai khawlotu kan ni palh ang e. Tuirial Hydel Project siamna tùra zângna dawmna dawng tam tak pawh kha Aizâwl mi an ni an ti. Khawiah pawh eng emaw din tùr a awm chuan Aizâwl mi hausa leh rem hriaten sum hmuh theihna tùr hi an lo dap lâwk char char zêl a nih hmêl hle.

Tûna National Highway No. 306-na zauhna tùra thil kalpui dàn tùrah tak hian sawrkar hnathawkte hi an huaisen ngam a ngâi khawp ang. Dik taka thil ti ngam, tuar a huna tuar ngam, sawn daih pawh huam sawrkar hnathawk mi dik kan mamawh a ni. National Highway No. 306 zauhna tùra zângna dawmna beisei avànga mi za nufâ zetin ‘periodic patta’ an dil mêkah hian tu nge sawrkar hnathawk zîngah dodãl ngam ta ang? Minister-te hi an lo inrawlh tihna em ni? Lo inrawlh raw sek sek, dikna humhim tùra huai­sen taka ti ngam kan mamawh. Chutiang mi chu Tlumtêa thlìr takin kan lo thlîr a nih ták hi!

India hmar lam Haryana State-ah khuan IAS officer pakhat a awm a, a hming chu ASHOK KHEMKA a ni. Kum 1991-ah khân IAS-ah a lût a; November 2019 thleng khân kum 28 a thawh tawh chhûngin vawi 53 chu ‘transfer’ a ni tawh! Eng vàng nge? A thawhna department apiangah thil dik lo (corruption) a chhui chhuah ṭhin vàng a ni. Dik taka a thawh tlat avàngin transfer a hlawh zin phah a nih ber chu! Vawi eng zât tak la transfer leh ang maw? 

Heti taka transfer zin chu Ashok Khemka pawhin ‘êm êm a!’ a ti ve deuh tho; vawi 53 an transfer tákah chuan December 6, 2019 khân Haryana CM Manohar Lal Khattar-a hnênah lehkha a thawn a, “While the pliable and corrupt continue to flourish in active service and rewarded post-retirement sinecures, the honest is left with small, insignificant posts, fit for much lower ranks. The corrupt are never brought to book unless they hit the interest of rulers, governance is no longer a service but a business. Only a few fools like me will think and act like trustees of the public faith, hoping against hope that you will not throw this letter into the dustbin,” tiin.

ASHOK KHEMKA hi Robert Vadra (Sonia Gandhi mâkpa) ram, Sikhohpur (Gurgaon)-a mi dik tâwk lo deuha neih dàn hai langtu kha a ni. Hemi avàng hian thaha vau pawh a tâwk a. Lehlamah erawh chuan dik taka a thawh avàngin S.R. Jindal Prize ‘Crusade againt Corruption’ (2011) a dawn phah thung a; chu bákah chuan ‘Manjunath Shanmugam Trust Commendation in Public Works’ (2009) a dawng bawk.
Ashak Khemka, Kolkata-a pianga sei lian hi zirna lamah pawh entawn tlák a tling ve hrim hrim bawk. BTech (Computer Science, IIT Kharagpur), PhD (Computer Science, Tata Institute of Fundamental Research, Mumbai); MBA (Finance); MA (Economics, IGNOU) leh LL.B (Punjab University) nei a ni. A thiamnate hi thil dik lo tih nân hmang loin huaisen taka hna thawh phah nân a hmang ta zâwk a ni.

Ashok Khemka IAS âia transfer zin zâwk IAS Officer pakhat chu PRADEEP KASNI a ni. Pradeep Kasni hi a tîrah chuan Haryana Civil Service (HCS 1984) mi a ni a; kum 1997-ah IAS-ah a kai sâng a. Huaisen leh dik taka hna a thawh avàngin kum 34 chhûngin vawi 71 transfer a tâwk. Kum 3 chhûngin vawi 12 an transfer a, September 2016 chhûng ringawt khân vawi 3 an transfer hman! An transfer hnuhnun ber ṭum chuan Officer on Special Duty (OSD)-in Haryana Land Use Board-ah an dah a. Pradeep Kasni chuan an dahna chu a han chhui chiang a: ‘documents, files & staff’ tû mah an lo awm hauh lo mai. An dah hmâ daih kum 8-ah khân chu Board chu a lo tàwp dèr tawh a; budget-ah pawh eng mah dah a ni lo! Kum 2018 khân a pension a; chutih lai chuan thla 6 chhûng hlawh lâk tùr nei loin a awm. A nupui Neelam Kasni chu Haryana Governor ADC a ni ṭhin a; tûnah chuan ani pawh a pension ve tawh bawk.

ASHOK KHEMKA leh PRADEEP KASNI te anga officer huaisen leh mi dik hi Mizoram sawrkar hian a mamawh tak zet a ni. Tu nge lo pên chhuak ang le? Zàwlnei Isaia’n, “Tu nge ka tirh ang a, tu nge kan tân kal ang?” (Is 6.8) tih zawhna a dawn chu chhângin, “Kei heta hi ka awm!” a ti ngam ang khân Mizoram officer  zîngah mi an awm dâwn em? Mi chutiang hmuh thuai chu chákin ring fànin kan lo thlîr reng e.

Mizoramah hian dikna tungding ngam kan mamawh. Mi dik tak politician leh dik taka thawk ngam officer kan ngah hunah kan ram hian kâwl êng a hmu thei chauh ang. Eng emaw hleka zângna dawmna hmuh tuma phê phê ṭhin leh dik lo taka thil ti vêl ṭhinte hi engtin nge ûm bo an nih theih ang? Mipui pawh kan inngaihtuah thar a ngâi ang.

Nehemia chuan kum 12 Judai ram awptu a nih chhûng khân amâ mi mal hlâwkna tùr a ngaihtuah ngai lo. A hmâa mite chu an intilalin an hautak êm êm tih a hria (Neh 5.14–19). Ani erawh chuan, “Kei zawngin Pathian ṭihna avàngin chutiang chuan ka ti ve lo. Ram rêng rêng lei pawh ka lei lo,” a ti (Neh 5.16). Duh sela chuan ram lei ngâi loin Pàwngvîna’n, “Heti chin hi ka ram” a tih ang khân ti thei dinhmunah a ding. Mahse Pathian a ṭih avàngin chutiang chuan a ti duh ve miah lo! Chutiang taka Pathian ṭih mi, dikna tungding ngam,  ram hruaitu chu kan mamawh.