Guest writer
Revd Chuauthuama
SAMARI MI ṬHA KAN NGAI MANG E!
Mizoten tûnlaia kan vei ber pakhat chu All India Services, Central Services leh Central Secretariat Services (Group B)-a Mizo tling kan awm ta mang lo hi a ni. Tûnah chuan Mizo ngei kan ram sawrkar hotu lu Chief Secretary leh DGP tûr kan vai ṭan ta. A chhan tam tak a awm ang. Mizoram sawrkar hian a hnathawkte, a bikin MCS/MPS-te hi a duhsak thiam mah mah a; an dinhmun hi a ti ṭha êm êm a. Chuvàngin Mizo ṭhalaiten hmun danga hna thawh chu an hreh phah a ni ve pakhat ang. Vai ramah chuan hna lian tak pawh thawk se, in lian vak lo an luah ang a; motor ni se, sawrkar aṭang chuan an dawng lawk lo ang; mahni ta an nei thei a nih erawh chuan thu hran ni se. Mizoramah erawh chuan sawrkar hnathawkte hi an nuamsa hle a; kum rei lo tê thawk pawhin in leh lo an din thuai thei mai.
All India Services, Central Services leh Central Secretariat Services-a Mizo lût tlêm ta hi Mizoram Synod pawhin a vei a. Nikum 2018 Synod-ah khân Presbytery pakhat aṭangin agenda a lo lût a; Synod chuan All India Services-a Mizo luh tam theih nân hma lák chu ṭha a ti a, Synod Executive Committee bawhzui tûrin a dah a (2018 Synod Gen. 16). SEC-in ruahmanna siam tûr a ruatte zîngah kei pawh ka tel ve nghe nghe a. Synod Executive Committee vawi 280-na chuan ruahmanna siam chu 2019 Synod-ah a thlen leh tûrin a rêl tawh nghe nghe a ni.
Eng vànga heti taka All India Services, Central Services leh Central Secretariat Service-a Mizo luh tam ngai ti nge kan nih? Hetiang zâwng hian ngaihtuah ila. Central sawrkarah khuan a tam thei ang bera Mizote kan luh ve hi a ṭûl a; India ram State hrang hrangah Mizo officer tam tak awm thei sela a ṭha bawk. India khua leh tui kan nihna angin India ram siam ṭhatna kawngah nasa takin tha kan thawh ve thei ang. Chuvàngin, Mizote hi Mizoram chhûnga hna thawh duh tâwk mai loin a zau thei ang bera inzàr pharh hi a ṭûl a. Central-ah leh State hrang hrang sawrkarah a fawng chelhtu ni ila, ram tân hna ṭangkai tak kan thawk thei ang.
Mizote chu Kristian kan ni deuh vek a, sakhaw mi tak kan ni lehzêl bawk a.Kan sakhaw mina hi hmun danga kan inzâr pharh chuan a ṭha zâwngin kan hmang thei ang. India ram hmun hrang hranga Mizo officer-te hi an awmna apiangah mi ṭangkai tak an ni zêl a. Central leh States hrang hrangah Mizo officer lian kan ngah chuan Chanchin Ṭha hril darhna kawngah kohhran sum leh pai sêng loin hna nasa tak an thawk thei dâwn a; Pathian ram tizautu pawimawh takah an ṭang thei ang.
Kan thu tum ber luhchilh tawh ila. SEC kan ṭhut hmasak ber ni, Thawhlehni (4.6.2019) tlaia kan hàwn kawngah phone call ka dawng nawlh mai a; min rawn betu chuan Buhchangphai tleirâwl Lalduhawma, kum 2019 HSSLC Exam-a Science group-a pahnihna chuan IAS nih a tum thu leh St. Stephen’s College, Delhi-a luh a duh a, sum leh pai an neih loh avànga an mangan thu min rawn hrilh teh tlat a. Kei akâr chuan tih theih neiin min ring em maw ni dâwn ni? Ka rilruin âr bo a zawng nghâl a ni ber.
Lalduhawma hian St. John’s Higher Secondary School (Kolasib)-ah Class XI & XII a zir a; an chhûngkaw harsatna avàngin St. John’s hotuten Hostel awm man pe ve loin an awmtîr tawp mai a. A mamawh dang atân zirtîrtute pawhin pawisa an pe ṭhin. St. John’s Higher Secondary School hian an ti ṭha takzet a ni. HSSLC Science ṭha takin a pass a, a làwmawm khawp mai. Mahse a hma lam hun a thlîr erawh chuan harsatnain a hmuak leh mêk a ni. Rual a el ve a, a tum ni se, sa ruh angin a ruh tâwk a. Tûnlai Mizo nula leh tlangvâl zîngah IAS nih tum an awm mang loh laiin ani erawh chuan IAS nih a tum tlat mai.Ningani zànah khân rei angreng tak phone-in kan inbia a; a ṭawngkam chhuak aṭang pawh a fel fak mai a, mi tum ruh tak a ni tih a hriat theih. “Tumna a awm chuan kawng a awm” tih thufing tãwi tipuitling thei tûr zînga mi a nih ngei a rinawm.
Lalduhawman IAS nih a tum tihlawhtling tûr chuan lehkha zir zawm a ngai a. A duh dàn chuan Delhi-a St. Stephen’s College-a luha subject pui berah Economics lák a ni. Chutiang tûr chuan a theih ang angin a inbuatsaih a; chhûngkaw ṭhian ṭhaten nu leh pa chan changin sum nei lo chung chungin a tum hi tihhlawhtinpui an tum mêk a; June 17-ah New Delhi pan an tum a ni. Engtin nge New Delhi-ah chuan a zuk khawsak dâwn tih pawh an ngaihtuah thiam chuang lo.
Lalduhawma hi kum 17-a upa a ni a, kumin September-ah hian kum 18 a tling ang. Unau 3 zîngah a mi lai a ni a. A pa chu kum 50 vêl, a nu chu kum 40 vêl a ni. Primary School chu an khua Buhchangphaiah a zo a, Middle School chu Kolasib-ah a kal a. High School pawh St. John’s School-ah kalin lehkha a thiam theih avàng leh sum leh pai a harsat avàngin S t. John’s hotuten a free-in an zirtîr tawp mai a ni.
Lalduhawman IAS nih a tum tlat mai tûnlai chhanah thil làwmawm tak a ni a; nih pawh a la ni ngei tûrah ngai ila. ‘Mizoten IAS kan tlachham ta’ kan tih mawlh mawlh laia he tleirãwl IAS nih tum tlat mai lo chawr chhuak hi kei chu ka lo lãwm láwk ringawt a; amaherawhchu, kei tehlul hian sum leh paia ṭanpui theihna ka nei dêr si lo.A kawng ngaihtuahpui dàn lah ka thiam hek lo. Mi hausa deuh hlek nih ve ka va’n chák tehlul êm! Pathian min dah dànah hian vui palh mai a awl ṭêp ṭhin. Amah ṭanpui thei dinhmuna din a chákawm ngei mai.
Lalduhawma hian a theih ang angin kawng chu a dap a; ṭanpui dàn kawng hriate in awm chuan rawn pên chhuak teh u. IAS nih a tum hi a kawng a la thui deuh a; College rap tûr chauh a ni rih si a! Mi tam tak chuan ‘a ràna rana lo’ tiin tûna lo ṭanpui nghâl mai chu a finthlák lohah an ngai mai thei. A dik e, IAS ni tûr chuan a kawng a la thui khawp mai; mahse a tum tlat chuan a nih theih ngei a rinawm. Tûna a beisei awm chhun chu HSSLC pass ṭhate lawm nia Minister pakhatin HSSLC Exam-a ti ṭhate hnêna ‘laptop’ pêk a tiam chiah kha a ni rih.
Hetiang mi harsa, ṭanpui ngai pui tûr hian Samari mi ṭha an awm lo’m ni? He tleirãwl hi tu nge pui thei ang le? Amah pui tûrin tu nge lo pên chhuak ang? He tleirãwl hi keiniho mual liam hnûah chuan Mizoram Chief Secretary a ni lo ang tih tu nge sawi thei? Central Secretariat-ah Secretary puitling a ni lo ang tih tu nge sawi thei? SAMARI MI ṬHA KAN NGAI MANG E! (Contact duh tân: c/o Z.R. Ṭhahmingliana, Tuithiang, Mobile No. 98623 16193).