Guest writer
Revd Chuauthuama
VAI ṬHA
“Hnam dang hmusit mai lovin, ṭhianah i siam ang u” - Rokûnga
Tûn kár chu ka thinlungah kum 1970 chho véla Pu Lalbuaian MZP Chanchinbûa a ziah ‘Vai Ṭha’ tih kha ka ngaihtuah lét tlat pek a. A ziahna boruak kha ka hriat sual loh chuan tlàwmngaihna hi Mizote zíngah chauh awma sawi uar lai a ni a; ani erawh chuan vai tlàwmngai a tawn thu a rawn ziak a. A tih lan tum ber chu Mizote chauh hi tlàwmngaihna nei hnam kan ni lo; hnam dang zíngah pawh mi tlàwmngái an awm tih kha a ni. Pu Lalbuaia khân phai lama a zinnaah vai pakhatin a kal duhna kawhhmuha a hruai thû a ziak a ni.
A ni réng lah tak a, keini Mizote chauh hi tlàwmngaihna nei hnam kan ni bík lo tih chu hnam dang chanchin hre zau apiangin sawi tùr an ngah ang. Mizo zíngah pawh mi tlàwmngái lo ngial ngial hi tam tak an awm ve tho. Khawiah emaw kalin kan kal duhna lai tak hriat loh vàngin mi han záwt ila, “Sáwtah sáwn” tih báka min kawhhmuh duh lém lo an awm leh tlat ṭhin. Kum 2017 khán Shillong-ah ka zuk zin a. Ka mobile phone battery thláktír tumin mobile dàwr pakhatah ka lût a; mahse chu dàwrah chuan an lo thlák thei lo a. Dàwra thawk vai nula pakhat chuan, “Ka pu, saw laiah sáwn dàwr pakhat a awm a, chutah chuan an thláksak thei ang che,” a ti a. Ruah sûr seng seng hnuaiah min zui chhuak a; kawtthlér thui fé kan kal hnû chuan dawr pakhatah min luhpui a. Ka mamawh chu a sawi zung zung a; in lo tihsak theih ka beisei,” a ti a, min kalsan ta chauh a ni. Kha nûla kha ‘mi tlàwmngai tak a ni’ ka ti lo thei lo. A hmai hnawih máwi tak reh vek tùr khawpa ruah sûr hnuaiah nihliap pawh khum loa min hruai kha a fakawm hle; a kír leh lam kha chu a huh deuh hniang hman tawh ngei ang. Nula tlàwmngái tak chu a ni phawt mai.
Pu Rokûnga hla, “Mizo kan nih kan lâwm e” tih hi a ropui ngawt mai. Pu Rokûnga khán hla thu pángngai hmang ém ém si loa hla ṭha tak phuah a thiam a; a hlate pawh sak a nuam hlawm hle bawk. A hla phuah sak nawm chhan ber chu han chhiara a thlúk sáng láiah sak pawhin a thlúk a sáng a; han chhiara a thlúk hniam laiah sak pawhin a thlúk a hniam deuh zél. Tûnlai hla tam tak hi chu han chhiara a thlúk sáng laiah sakin a thlúk a hniam hlauh thung. Ṭhangthar hrawk hi a danglam deuh a ni ang e!
Pu Rokûnga hla châng hnihna tlar hnuhnung pahnih, “Mizo kan ni - kan hmél a ṭha, Kan tum a sáng bawk si” tih hi chu tûnlaia kan dinhmun ngaihtuah chuan zahthlák rúkna lai a awm deuh. “Kan hmél a ṭha” tih hi chu ṭhangthar zíngah hmél ṭha fé fé chu an tam tawh a; Pu Rokûnga hi a daw lêm lo kan ti thei ang. A bíkin hmeichhe/ nula zíngah hmél ṭha tak tak an tam tawh mai! Rev. Zairema khán, “Kan nulate hmél ṭhatna chu an nun mâwi hi a ni. A ni tak e, engah nge kan nulate hi ‘Miss Universe’ an la nih loh bík ang? Chu ém chu thleng lo mah se an nunin a zir phawt chuan ‘Miss World’ tluk chuan an mipate hian kan hmu réng réng a ni,” a lo ti ve daih tawh a (Rev. Zairema, ‘Zir Tàwp’ Thukhawcháng Mi Pékte Hi, 2009:250). ‘Miss India’ chauh ni loin ‘Miss World/Miss Universe’ pawh ni se a àwm lo lém lo ang!
Pu Rokûngan, “Kan tum a sáng bawk si,” a lo tih ang erawh hi chuan kan tum hi a sáng táwk lo deuh em ni âw? Sawi leh sawi hnû, tûnah chuan Mizo zíngah All India Services exam-a tlin tum an awm tak tak lo emaw ni? Kum 2019 All India Services exam-ah Mizo pakhat mah tling an awm lo hi a tlàwm thlák deuh a ni. Vairéngte pêl loa officer lal tak nih hi kan duh táwk mai a ni àwm e. MCS/ MPS niha tar alama IAS/IPS-a kai sàntír nih hi kan tum táwk a ni ta mai em ni? Central Secretariat-ah leh India ram state hrang hrangah Mizo IAS/IPS officer-te hi awm thliah thluah sela, India ram khalhtûah hian Mizote hi ṭang thei ila a va duhawm dáwn ém! Chutiang dinhmuna kan din hunah chuan, ‘Kan tum a sáng bawk si,” tih hlawhtlinna hi kan thleng tihna a ni ang.
Vànglaini-ah hian mi mal chanchin ka ziak zauh zauh a; chûng zíngah chuan vai officer fel tak chanchinte pawh ka ziak tawh. MZU Vice Chancellor Prof. K.R.S. Sambasiva Rao chanchin ka ziak tawh a; amah nèn kan inkawm theih phah. Kan inkawm ṭum chuan MZU-ah hian Religious Studies department hawn dàn a awm lo’m ni tih leh Aizâwl Theological College hi MZU-a affiliation tih theih dàn a awm ang em tih ka záwt a. Ani chu a inhawng khawp mai. “Rawn díl rawh u, kan lo ngaihtuah ang,” a ti sam ét mai a. Ka thu dawn chu Pastors Group-ah ka ṭheh a; an ngaih dàn a ni hlawm mang lo tlat! Pastor zíngah inhawng lo fé fé, buana hmáa kherh an awm nawk mai! A ṭhat dàn tùr kan man pha lêm lo a ni ber ang.
Mizorama vai officer fel tak tak - Dr Arun T te, Ashish Kundra leh Kannan Gopinathan chanchinte pawh ka ziak tawh. Dr Arun T kha Lawngtlai DC a nih lai khán fak a hlawh hle. Kolasib-ah khán Bru chungcháng avàngin buaina a táwk ta deuh mai pawh a. Mizoram a chhuahsan dáwn khán min rawn tlawh a; dárkár khat zet kan titi dûn a, kawm a nuam hle. Kolasib-a buaina a tawh hnû a ni náin rilru chhia a pu lo tih a hriat theih. Ashish Kundra hi Higher Education Commissioner aṭanga CEO-a an sawn khán ka lo ui ru khawp a; Higher Education kha chang zui se, zirna lamah hmasáwnna ṭha tak a thlen thei tùrah ka lo ngai a; mahse an sawn ta mauh si! Mamit DC Bhupesh Chaudhary kha Bru chungcháng vàng bawkin Mamit aṭanga ûm chhuah a ni a; Co-operative Societies-a Registrar ah dah a ni. Chumi hnûah chuan Siaha DC-ah sawn phei a ni a; Siaha-ah chuan DC fel tak a ni thung. Amah a palianin a che vél a zei phian bawk si a ni àwm e! A nupui Shashanka Ala, IAS chu Lawngtlai DC a ni a; inhnaih taka an awm hi an tán a remcháng hle. A nupui hi chawlhkár tàwpah Siahaah a hãwng ṭhin a; Kristian a lo ni bawk a, Pathianni-ah chuan New Siaha ECM Biak Inah an inkháwm ṭhin.
Nikum August 21-a IAS aṭanga bànna theh lût Kannan Gopinathan-a kha kan la hre hlawm ang a, Aizâwl DC a nih tawh kha. Aizâwl DC a nih lai khân a thawhpui Pisapui Officer-hoin an ngai sáng hle a ni ang, an thlahna thu ziah hi a ropui kher mai. Ngaihhruina thu an ziah an pék hi a ngai ngaiin ka rawn ziak chhuak e:
NGAIHHRUINA
Pu Kannan Gopinathan, IAS
Deputy Commissioner, Aizáwl
(15.2.2016 - 4.9.2017)
Dear Sir,
As you move
From the East to the West.
From the hills to the shore,
From Chibai to Kemchho,
From “Away from family”
to “Away from family”,
We will always remember,
Your friendly and accessible nature,
Your strong and tactful leadership skills,
Your blissful sense of humour that
kept the team meetings alive,
Your confidence that built confidence in us,
Your unending motivation that took us forward,
Your passionate initiatives for the welfare of the public,
Your kind hands that toiled, free of corruption of all kind,
Your timely show of solidarity that makes us proud,
Your down-to-earth nature that keeps us humhle.
The blessings we receive through your tireless efforts,
Extend not only to the Office
But to the District as a whole
You truly are the peaple’s Bawrhsâp
In your short but sweet tenure here with us,
We are blessed to have you
As Head of Aizâwl Bawrhsâp Pisapui Office.
So, from “Away from family” to “Together with your family”
Is what we would always wish and pray for you.
Dam takin le...
Till we meet again,
Kan lungtât a pâr dâwn lo.
Pisapui Officers,
Aizâwl, Mizoram
1st September, 2017
Kannan Gopinathan-a khán Mizoram hi a ngaina hle a ni ang; internet-a a thlalák pho lan pakhatah chuan Aizáwl DC a nih laia a motor ‘MZ 01 M9009’ ngat kha a la tár chhuak a ni. Mi tlàwmngai tak a ni tih hriat theihna chu a pian leh mûrna Kerala-in tui lian avànga an tuar nasat hle lai khán Goa sawrkar-in ṭanpuina pe tùrin a tír a. Ṭanpuina a pék hnû chuan Goa-a kír ta mai loin tui lian tuar ṭanpui ngaite chu puiin put ngai a pû a, mipui kárah hna a thawk bawrh bawrh a; tû mahin IAS officer a ni tih an hre lo. Nakinah chuan amah hretu IAS officer-in a hna thawk lai chu a va hmu ta hlauh mai a; chuta ṭang chuan Kannan Gopinathan chu IAS a ni tih an hre ta chauh a ni. Jammu & Kashmir chungchánga India sawrkar thil tih dàn duh loin IAS a nihna a bànsan ngam hrim hrim pawh kha a huaisenthlák hle. IAS aṭanga a bàn hnûah pawh sawrkarin a la ûm zui ta cheu; mahse tuar a huam a, ‘Ka tih tawh chu ka tih’ tiin a báng hlen ta ngé ngé a ni.
Pu Rokûngan, ‘Hnam dang hmusit mai lovin, ṭhianah i siam ang u,” a tih kha a dik khawp mai. Hnam dang zíngah hian mi ṭha tak tak an tam a; mi tlàwmngai tak tak, tluk loh rim nam an ni hlawm. Kan rama hnam dang IAS Officers lo chhuakte pawh hi mi fel tak tak an ni hlawm ang; anmahni lo dawngsawngtuten kan zir chuan mi hming
ṭha takin an chhuak thei ang a; kan zir loh erawh chuan an hming ti chhetu kan ni thei thung ang. Chutiang bawk chuan hmun danga Mizo officers awmte pawh hming ṭha takin an awm ṭhin a; awm lehzél tùr kan nei ta mang lo hi a vànduaithlák a nih ták ber hi maw!