INTHLAN RESULT AṬANGA NGAIHTUAH ZUI TUR

MP inthlan leh Aizâwl West I MLA bye election results a lo chhuak a; rorêl lai MNF candidate an chak ve ve a; hei hi mi tam tak chuan ni tûr rêngah an ngai ang. Aizâwl West I-a MP thlan vote tlák dàn en chuan Congress leh ZPM an thawk dûn ṭha hle niin a lang thei a; MLA bye election results en erawh chuan an thawk dûn ṭha vak lo tih tûr a ni thung a. Kawng lehlama ngaihtuah erawh chuan an candidate ve ve mipuiin an en uluk hle ni tûrah ngaih theih a ni. 

MP inthlan results kan bih chian chuan Chawngte constituency-a Chakma vote-in kawngro a su nasa hle tih chu ‘ka kut zungpui’ tih tluka chiang a ni a. Hei hi Mizorama Chakmate dinhmun kal zêl tûr emaw Chakmate laka Mizoram political party-te rilru put hmang leh thil kalpui zêl dàn tûr a hril ang em tih chu zawhna awm thei tak a ni. ‘Chakma issue’ hi Mizoten kan buaipui ber pakhat a ni ta a; MZP phei chuan nasa lehzualin a vei tih kan hria. Mizorama awm tawh sate lakah hi chuan tih dàn kan thiam ve deuh chu a ngai ang a; anmahni thlauh thla ringawt zâwnga tih theih a ni tawh lo tih hi a chiang hle. Zirnaah ni se nasa takin an indâwm kâng a; nakin lawkah chuan IAS/IPS-ah an inziak tling zut ang a, AGMUT Cadre an thlan chuan Mizoramah ngei hian Deputy Commissioner/ Secretary/ Commissioner an la ni ang a; loh theih lohin ‘Sir/Madam’ kan la ti ngei dâwn tih pawh hi ‘ka vaibêl’ tih tluka chiang a ni.

Chakma chungchânga kan buaipui ber tûr erawh chu Bangladesh aṭanga lo lût zêl tùr dan hi a ni. Hemi kawngah hi chuan political party hrang hrang ṭan rual chauh pawh ni loin mipui zawng zawng hi nasa záwka kan ṭan rual a ngai a ni. YMA meuh pawhin an inkhâwmpui lianah CADC ṭhiah a nih theih nân ṭan lák an tum kha a ni a; mahse an thleng thui thei vak lo ang. Khatiang kha chu Indian Constitution khawih danglam ngai a nih avàngin a hlawhtlin mai a rinawm loh. Tûna kan rama awm tawh sate nèn hian inpumkhatna ṭha zâwk neiha, Bangladesh aṭanga lo lût zêl tûr dànna tûr kawng kan zawn tlân thiam a pawimawh a ni. Mizorama awm tawh sa lamṭanga siam thiam hi hma lákna tûr pawimawh tak a ni ang. 

Bangladesh aṭanga lo lût chang ni loin Arunachal Pradesh-a awm, an state sawrkarin khua leh tui nihna a pêk duh lohte hi Mizoramah awlsam takin an lo lût nual tawh niin a lang a; anniho hi kum 1964-a Bangladesh refugee kha an ni a. Arunachal Pradesh sawrkar pawhin khua leh tui nihna an pêk duh loh chu keini ramah zalèn taka an lo luhna tûr a awm bîk lo. Hêngho lo lût tûr dan kawngah pawh hian Mizoram mipui kan ṭan rual a pawimawh a; a bîk takin sawrkarin nasa taka ṭan a lâk a ngai a ni. 

Indian Parliament member tûr thlannaah BJP leh a thawhpuite an chak hle a. Term khat hman zawh maiah chuan BJP hi a tlák nghâl a rinawm loh rêng a ni. Election Commission of India (ECI)-in inthlan hun chhûng a tirei lutuk hi kawng lehlamah chuan BJP ṭan hmun tih ṭhatna a ni thei ang em tiin ngaihtuah theih tak a ni. Keini India hmàrchhaka awmte tân phei chu inthlang hma berah kan ṭang a; he lama campaign ngawrh laia an ngawihpui kha khu lamah chuan ualau takin an sawi ngam thung si a. BJP chu political party satliah a ni lo a, a thil tum bulpui pakhat Hindutva chu ‘way of life’ a nih avàngin India ram hi Hindu lalrama siam hi an duhthusàm a ni. Inthlan hmaa CAB sawi luai luai pawh kha tharthawh leh ngei a ni ang a; Rajya Sabha-ah member an ngah táwk hunah chuan an la pass ngei ang tih a rinawm. 

BJP leh Congress hian India ramah chuan hruaitu an inneih ṭhat hleih êm a ni. Narendra Modi hi thusawi thiam tak, sâp-in ‘orator’ an tih dik tak a ni a. Mipui hneh thei zâwnga thu sawi a thiam hle bawk si a. Chutih laiin Congress hruaitu Rahul Gandhi chu Modi lakah chuan naupang chhia ang lek a la ni a; a ui ke tâng chiau ve mai mai a ni ber! Politics-a a puitlin loh bákah a mizia (personality) hi a sâng lo ve hrim hrim bawk niin a lang. A thu leh hla hi a nãwi thei hle a; a âw a tê ang bawkin a kam chhuak a tê ve êm a ni. A farnu, a û Priyanka hi hman aṭang khân pên chhuak hmasa záwkah 

ṭang sela chuan mipui a hîp záwkin a rinawm. A pi Indira Gandhi a ang deuh zâwk bawk a, hmeichhia a nih avàngin khawngaihtu pawh a ngah záwk ang. Congress party hi chuan national level-ah hruaitu ṭha an nei lawk dâwn lo niin a lang. Tûnah hian Priyanka hi vawrh làr thar tum dâwn sela, Rahul Gandhi hian hmun pawimawh a lo luah tawh si. Nehru thlah ni lo, mi thar vawrh lâr tûr an nei hlei thei bawk si lo. An tân hi chuan ‘thu a tàwp e, lu mâm’ tih ang a ni rih dâwnin a lang. 

India sawrkar siamtu BJP leh a thawhpuite an ni leh tûr hi huphurh ena lo ena buana hmaa lo kherh ringawt awm thei a ni. Kawng lehlamah erawh chuan BJP thil tum bulpui Hindutva chu ‘way of life’ tih a nih tlat avàngin an tum ber chu Hindu Rastra din a ni tih a chiang a. Hemi do tûr hian Kristiante chauh ni loin India rama sakhaw dang betute zawng zawng ṭan rual a ngai ang. Kristiante pawhin BJP hi pâwngpaw hlauh tûr ringawta thlîr loin chona (challenge)-ah ngai ila. An chakna hmanga bawh beh theih maiah inngai lo ila. ‘Isua Krista hi kan lungpui nghet a ni’ tih hriain ding nghet tlat ila. Dik tak chuan keini pawhin India ram hmun tam takah Chanchin Ṭha kan hril a; dodãlna pawh kan táwk ṭhin. BJP mi leh saten kan ramah Hindu lalram din rawn tum pawh ni se, Isua Krista rinnaah kan din ngheh tlat chuan an din thei mai lo ang. 

Amaherawhchu, Mizote hi kan Kristiannaah hian kan nghet lo lulai êm mai hi a buaithlák lai tak chu a ni a; kan inen fiah hle chu a ngai dâwn a ni. Kan sum hap dàn en hian a bîk takin sum leh paia thlèm kan nih chuan kan tlu sam hle ang. BJP notê - RSS, Bajrang Dal, etc., te chuan hmanraw chi tinrêng an la rawn hmang ngei dâwn a; sum hi nasa takin an chelek ang tih rin tûr a ni. An thang kamah áwk lo tûra rinna lamah kan intuai thara pûr kan lo cháwk ngah hmasak a ngai dâwn. Chumi atân chuan Mizo Kristiante hi a inbuatsaih ang u. Kan lama ṭang chu Pathian a nih tlat avângin Isua lama kan ṭan reng tlat chuan BJP a ni emaw ni lo emaw nghîng hauh loin kan ding thei ang.