PATHIAN FAPATE LEH MIHRING FANUTE INNEIH THU

Gen 6.1-4 hi Bible thu hrilh fiah harsa ber pakhat a ni a. A tiharsa zualtu chu “Pathian fapate” tih lo lang hi a ni. A ziak ang taka pawm dâwn chuan a mãwl lutuk bawk si ! Engti anga hrilh fiah tùr nge ni ang? “Pathian fapate” hi tute nge an nih chungchângah hrilh fiah dàn hrang hrang a awm a. Ngaih dàn pathum langsär zual kan chhui ang.

Vàn mi leh lei mi inneih pawlh nia rinna

Hetah hian “Pathian fapate” tih hi vàntirhkoh tihna nia ngaih a ni a. Hei hi Septuagint lehlin dàn pakhat (Codex Alexandrinus) nèn pawh a inrem a; chutah chuan “Pathian vàntirhkoh” tih a ni. Thuthlung Hlui hmun ṭhenkhatah Pathian fapate tih chu vàntirhkoh sawina a ni (Job 1.6; 2.1; 38.7; Sam 29.1). Sam 29.1 hi Mizo Bible lehlin tharah chuan “Angelte u, LALPA chu fak ula” tih a ni a. English Bible pakhat (NRSV) margin-ah chuan “Pathiante fapate” tih a ni thung.

Hmànlai aṭangin Pathian fapate tih hi vàn­tirh­koh tihna nia ngaitu an awm tawh ṭhin. Josephus-an chutiang chuan a lo ngai a; Koh­hran Pate zîngah pawh Justin-a, Irenaeus-a, Clement of Alexandria, Tertulian-a leh Origen-a te pawh hetiang ngaih dàn nei an ni. Tùn hnaia Biblical Scholars zîngah Gerhard von Rad-a chu hetiang ngaih dàn neitu zînga langsär ber pakhat a ni. Amaherawhchu, he ngaih dàn hi pawm harsatna lai a awm.

(1) Bible khawi laiah mah vàntirhkoh leh mihring inneih thu hmuh tùr dang a awm lo. Chuvàngin vàntirhkoh leh mihring inneih pawlh anga he châng hi kan hrilh fiah dâwn chuan Bible hrilh fiah dàn tlahlang tak a ni ang. Septuagint kutziak Bible zîngah pawh “Pathian fapate” tih hi “vàntirhkohte” tia lehlinna awm chhun chu Codex Alexandrinus chauh a ni. Gen 6.1-4 leh Mk 12.25 kan thlir kawpin Lal Isua thusawi aṭangin vàntirhkohten nupui pasal an nei lo.

(2) Vàntirhkohten mihring fanute nupuiah nei dâwn ta se, mihring taksa ang chiah an rawn put ve a ngai ang. Chutiang ni tùr chuan he thu hi pawm har tak a ni. He laia a lan dàn hian an duh apiang nupui atân thlangtu chu “Pathian fapate” tih an ni a. Mahni duh zâwng apiang nupuia neih hi Bible duh loh zâwng tak a ni (cf. Gen 12.10f; 2 Sam 11).

(3) He laia a lan dàn hian “Pathian fapate” sualna avàngin mihring chuan hremna an tuar a. Vàntirhkohte hi dem kai zâwk tûr chu an ni lãwm ni? Engati nge vàntirhkohte tih dik loh avàngin mihringin hremna a tuar zâwk tlat? Mihring fanuten anmahni thuin tihsual an nei hranpa lo, an hmêlṭha ringawt mai a ni. Hmêl-ṭhatna hi sual em ni?

Sakhaw mi leh sakhaw mi lo inneih pawlhna

He ngaih dàn pawmtute chuan “Pathian fapate” tih hi Setha thlahte sawinaah an ngai a; anni chu sakhaw mi, Pathian duh zâwnga awm deuh bîk niin an ring. “Mihring fanute” tih hi Kaina thlahte niin an ring thung a, Kaina kha tualthat hmasa ber a nih avàngin a thlahte Pathian duh zâwnga nung ve lo tùrah an ngai bawk. He ngaih dàn hi vàntirhkoh leh mihring inpâwl tùra ngaih dàn awm kha a hnâwl a. He ngaih dàn hi hmànlai aṭangin tùnthlengin pawmtu an awm ṭhin. Amaherawhchu, he ngaih dàn pawm harsatna a awm tho mai.

(1) Bible khawi laiah mah Setha thlahte hi Kaina thlahte aia Pathian thu âwih bîk an nih thu sawi lanna a awm lo. Mi malah erawh chuan Enoka leh Nova te chu mi ṭha, Pathian ṭih mi an ni tih kan hria. Mahse tuilêta hremnaah pawh khân Setha thlahte leh Kaina thlahte thliar hran an ni lo.

(2) Gen 6.1-4 thu hi bih chian a ngai khawp mai. Châng khatnaa “mihring” tih hi mihring pum pui sawina angah ngaiin châng hnihnaa “mihring fanute” tiha mihring tih hi Kaina thlah bîk sawina niin an kai lût ta a. Hebrai Bible-ah chuan ṭawngkam thuhmun reng (adam) hman a ni a. Chutianga châng khatna leh châng hnihnaa “mihring” tih awmzia han thlâk thutna chhan tùr chu a ṭawngkam hman aṭang hian a awm lo.

(3) Hêng bâka harsatna lian tak awm leh thei chu he inneih pawlh aṭanga an thlahte chu “mi lianho” (Heb. nephilim/ gibborim) tih an ni a. Pathian thu âwih leh âwih lo inneih pawlh kâra mi lianho lo piang bîk ngawt mai hi thil ni thei a ni dâwn em ni? Chuvàngin he ngaih dàn hi tùnlai hunah chuan Gordon Wenham-a lo sawi angin pawmtu tlêm tê chauh an awm tawh a ni.

Rorêltute nupui ngah thu sawina

He ngaih dàn hi Sâp ṭawng chuan “ruling class ‘harem’ view” an ti a. “Pathian fapate” tih hi mihring zînga rorêltute (royal aristocracy) niin an ngai. “Mihring fanute” nupuia an lâk hi lal nupui dah khâwmna “harem”-a awm an ni ang. An sualna pawh nupui tam tak neih hi a ni. Lameka thlahte pawh khân nupui tam tak an neih thu kan hmu tawh a (Gen 4.19). Bible hmun hrang hrangah hian “rorêltute” sawi nân Hebrai ṭawngkam “elohim” (Pathiante) tih an hmang ṭhin (Ex 21.6; 22.7-9 etc). English Bible ṭhenkhat (NIV)-ah te chuan a chunga Bible châng kan sawiahte hian elohim tih hi “rorêltute” tiin an let a ni. Davida pawh lal a ni a, chuvàngin “Pathian fapa” tih a ni (2 Sam 7.14).

Kum zabi pahnihna lai vêl aṭang khân Juda mi thiam (rabbi) te chuan hetiang ngaih dàn nghet tak hi an lo nei tawh a. Tùn thlengin Juda-te hrilh fiah dàn tam ber a ni a; tùnlaiin Kristian mi thiam tam takin he ngaih dàn hi an pawm tawh bawk. Hrilh fiah dàn dang ai khân he hrilh fiah dàn hnialna hi a chak tâwk lo deuh bawk.

Gen. 6.1-4 hi hmànlai thuziak (ancient fragment), mi lian awm thu sawi fiahna thu lêng vêl aṭanga lâk a ni a. A thu inṭan dàn pawh, “Lei chungah mihring an pun ṭan lai chuan” tih a ni a. A ziaktu hian thil thar put luh a duh a; he thil thar put luh a duh hi pawimawh tak a ni. Eng nge a tum? A tum ber pakhat chu mihring inrèlbàwlna fel zâwk a lo piang chhuak ṭan a; ruangâm thar mihring zîngah a lo inher chhuak a. Rorêltute leh mi naràn inkârah inthliarna pawh a lo awm ṭan ta. Rorêltuten mi naràn an en dàn pwh a hriat theih a; dichim takin mi narànte chu an en ṭan tawh a ni.

Thuthlung Hluia “Pathian fapate” tih hman­naah rêng rêng “fapa” (Heb. ben) hi LALPA (Heb. Yahweh) nèn an hmang kawp ngai lo. Hei hi thil chhinchhiah tlâk tak a ni. LALPA (Yahweh) aiah Pathian (Elohim) nèn hlîr “fapa” tih hi hman a nih avàng hian, a hmanna apianga Pathian lo lang hi Abrahama te, Isaaka te, Jakoba te Pathian kha a ni lohna hmun a awm. Gen 6.1-4-ah pawh hian “elohim” hi leia mi an ni a, LALPA (Yahweh), Pathian Engkimtitheia sawina a ni lo.

Hmànlaia Aramaik ṭawnga Thuthlung Hlui an lehlin Targum Onkelos-ah chuan “Pathian fapate” tih hi “mi ṭha fapate” (sons of nobles) tiin an dah a. Hei hian Juda-te ngaih dàn a lantîr thawkhatah a ngaih theih ang. Grik ṭawnga Thuthlung Hlui lehlin pakhat (Symmachus Translation, kum zabi hnihna laia mi)-ah pawh “lal/hotute fapate” (the sons of the kings or lords) tih a ni bawk. Heta ṭang hian Hebrai Bible aṭanga Bible lehlin hmasa pahnihte chuan “ Pathian fapate” tih hi mihring kâwkin an lo ngai tih kan hmu a ni.

A hma lamah pawh kan sawi thuak tawh angin “Pathian/ Pathiante (Heb. elohim) hi Bible-ah hian rorêltu (magistrates/ judges) sawi nân an hmang ṭhin. Exodus 21.6 pawh hi tùnlai lehlin dàn pakhatah chuan “A pu chuan rorêltute hnênah a rawn hruai ang a,” tih a ni a (cf. NIV Bible, NRSV margin). Juda mi thiamte Bible lehlin thar “The Holy Scriptures : The Jerusalem Bible” (1998)-ah pawh he chângah hian Pathian ti loin rorêltute an ti zâwk.

Ancient Near East ram vêla thil hlui an hmuh chhuah aṭangin an lalte leh hotute hmingah Pathian hming rawng kai an hmang nasa hle tih hriat belh zêl a ni a. Aigupta leh Mesopotamia ramahte chuan an lalte chu Pathian anga biak

ṭhin an ni a; an fate pawh Pathian fate tih an ni ve mai bawk. Gen 6.1-4-a “Pathian fapate” tih pawh hian Aigupta leh Mesopotamia ram lama he ṭawngkam an hman dàn hi a persan vakin a rinawm lo a ni.

Gen 6.4-a ‘mi lianho’ tih hi hetah leh Num 13.3-ah chauh kan hmu a; Num 13.33-ah chuan Anaka thlahte tiin sawi fiah belh a ni a. A ṭawng bul lam (Heb. nephalim) awmzia chu “tlu” (fall) tihna a ni. Gen 6.4-ah hian mi lianho (nephilim) te chu mi chak, mi hmingthangte (Heb. gibborim) tih a ni zui nghâl bawk a. Gen 10.8-ah chuan Sinar lal Nimrod-a chu mi chak (gibbor) tih a ni. He ṭawngkam pahnih (Heb. nephilim/ gibbor) awmzia hi taksa lian hrim hrim (giants) lam aiin lal te, rorêltu te, mi ropui te sawina ṭawngkam niin a lang mah mah zâwk. Chuvàngin John Walton-a leh Victor Matthews-an, “Nephilim tih hi taksa lama lian tihnaah ngaih ngawt tùr a ni lo; he ṭawngkam hian mi huaisen, tùnlaia pasalṭha (knights) kan tih ang hi a kâwk zâwk ang” an lo ti a ni.

Tlângkawmna:

Hêng ngaih dàn pathum zîngah hian a eng pawh hi sawi mawi duhtu tân chuan sawi mawi theih vek a ni ang. Setha thlahte leh Kaina thlahte inneih pawlh anga sawi fiahna hi pawm harsa ber a ni àwm e. Bible-ah ṭanpuitu tùr a nei lo; khawi laiah mah Setha thlahte hi “Pathian fapate” tih bîkna a awm lo. Vàn lam mi leh lei lam mi inneih pawlh anga sawi fiahna pawh hi pawm theih chi a ni lo. Bible khawi laiah mah vàntirhkoh leh mihring inneih pawlh thu hmuh tùr a awm lo. Vàntirhkohte hi nupui pasal inneia inthlah pung ve chi an nih thu Bible-ah a lang lo bawk.

Gen 6.1-4 thu hi mihring inrèlbàwlna lo danglamin a rawn hrin chhuah, rorêltute lo awmin chûng mite chuan an khua leh tuite chungah inluling takin an duh duh chu nupuiah an nei ta a. An thlah aṭang chuan mi thil tithei tak tak, mi chak an tihte pawh an lo chhuak a. Mahse chûng thilte chuan Pathian duh loh zâwngah a hruai lût ta zêl a, hrema tihchimih an nih ngawt loh chuan khawvêl a buarchuar zo dâwn tihna a ni ber ang. “Lal ngai lo lal a ná, an lal a kha” tih kha hetih lai hun aṭang hian a lo thleng dik ṭan tawh a ni.