CHHÙN MUMANG - TÛNLAI TITI!

Covid-19 hripui lêng avànga inkhuahkhirh lâi, khaw lum lutuk boruak chuan eng mah tih zái rêl hlei thei loin ka dawhkàn bulah min lo mutthlûktîr a. Chutih lâi chuan pa pakhat hian min rawn ti harh a; ka peih lo chung chung chu min titipui ta chiam a!

Inlêng: Hei inkhàrkhip boruak kârah ka lo lêng ringawt mai a. Tûnlai titîte hi i lo hre ve em? I pindanah hian i tawm ngut ngut mai zâwk em ni?

The Revd: Eng tûnlai titî maw? Kei pa taptawm hian ka hre ve lo a ni pek ang e!

Inlêng: A tam mai. ‘Lilith-i’ chungchângte hi. Adama nupui 2-na an ti a ni lo’m ni?

The Revd: Hre ve bawk e. Kei chuan nikum September 5-ah khân Vànglaini-a ka huangah ‘Rin tel dang neih loh tùr’ tihah khân a hmâwr bawk nân, “Lilith chungcháng hi chhui thui vak tlák pawh a ni lo! Bible zirtírna nèna inrem lo, Bible zirtírna kalh a ni... Hetiang sawia thu hril an awm a nih chuan Pastor leh Kohhran Upate pawhin khak ngam tùr a ni a; pulpit phei chu hetiang thu dukdak lo sawi nân phal miah loh tùr a ni,” tiin ka ziah daih tawh kha. Kâr hmasaah pawh Lilith-i chanchin ṭobul ‘The Alphabet of Ben Sira’ ka rawn ziah leh kha. Khati khawpa chianga ka ziah tawh pawha la pawm duh lotu chu âtna thlarauin a mawlh zo tawh a ni ang.

Inlêng: Bible-ah ‘lilith’ tih a awm rêng rêng em?

The Revd: Awm ve khanglâng e maw le! Isaia 34.14-ah khân Hebrai hawrawpin ‘lilith’ tih chu awm e; lehlin hrang hranga dah dàn erawh chu a inang lo. Edom ram chhiat hnûa luahtu tùr zînga lo lang tel ve, ramsa emaw sava emaw a nih loh chuan ramhuai chi khat a ni mahná! Juda-ten ramhuaiin khaw ram hi a luah duh riau an ti asin! A rei tawh si, Edom ram a hla bawk si; Mizoramah a lo kal peih lo ang!

Inlêng: Tûn hnãia chhim lam ram kàng hi vàn aṭanga Pathian mei rawn thlák an ti a, i âwih zâwng a ni em?

The Revd: Tû pa chhûn mumang emaw a ni lo maw? Ka âwih ther tê lo mai.

Inlêng: I va ti ho mai mai ve âw! Mi’n tih tak zetin an sawi sî a; a enga mah i âwih duh si lo. China sipai rawn sawi an ti a ni lo’m ni? Kei chuan ka lo âwih titih mai asin!

The Revd: Het sala! Hruai bona thlarau i chang ṭêp a nih chu. China sipai, James-a camping-naa lo lût an tih kha maw? Ṭawng an inhre tawn lo nge, dáwt an inhrilh tawn záwk le? Pathian mei rawn thlákah kei chuan ka ngâi lo. Eng vàngin chhim lam hmun 60 chuangah Pathianin mei a thlák ngawt bîk ang?An sual bîk hlei nêm! Anni ang bawk hi hmàr lamah pawh kan tam si!

Inlêng: Covid-19 pawh hi mihring hmasa ber Lilith-i siam a tih kha.

The Revd: Khaih khaih khaih! ‘Khawbung a ti tak deuh deuh’ tih ang a nih chu! ‘James’ tih hi ‘Jakoba’ tihna a ni a; ‘Jakoba’ chu ‘bumtua’ tihna in ti em ni kha? Thil a sawi tam zawh poh leh ‘bumna thu’ a tam dâwn a va ang ve! “A sawi leh tùr pawh dâwt bawk” tih mai a ngâi dâwn a nih chu!

Inlêng: Hmânah khân inti zàwlnei hmeichhe pakhat pawhin Covid-19 hi Pathianin mihringte min hremna a tih kha. Chu tal chu i âwih lo’m ni?

The Revd: Âwih ther tê lo mai! Chu pawh chu thu vuvûk, thu satel lû a nih chu! Pathian hian a pâwng a puiin mihring hi a hrem chák ngawt lo ang. Khawngaihnaa khat ‘Hmangaihna Pathian’ a ni si.

Inlêng: James-a hian paradis leh hremhmun hi vawi 20 chuang kal tawhin a insawi asin! A kal zât chiah chu a sawi thei lo lehnghâl a...

The Revd: Khaih khaih khaih! A paradis leh hremhmun sawi chu a dang deuh a ni ang. Pathian hian paradis leh hremhmun lo tlawh láwk fo chu a phal lo tawp ang. Hmân kumah khân Churachandpur nuthlãwi lo chhuk khân hremhmun leh vànram kha a fang chhên tawh bawkin a insawi kha; vànrama pa lian ber chu ft 6.2 a tih kha! Thu âwihawm deuh tal hi phuah chawp thiam se!

Inlêng: A nih leh James-a hian kum 1999 hma lamah khân Pastor hlawh âiin a hlawh Rs 20000-in a tlêm a; chumi hnûah erawh chuan Pastor hlawh âiin a hlawh chu Rs 20000-in a tam ta záwk a tih hi i âwih em?

The Revd: A ‘chiahpuam’ a va hlawhlting àwm ve! Kum 1999 vêlah khân Pastor zînga chîng 20,000 hlawh pha an la awm ka ring lo a; James-a chuan hlawh a la nei lo tihna a nih záwk dâwn chu!

Inlêng: A nih leh James-a hian Pathian hnênah chêng nuai 300 vawi 4 dîl hlawhtlingin a insawi a....

The Revd: E he hê! Khehpuam a va ang sáwt ve! Tuirial ram compensation âi pawhin a hláwk daih záwk a nih chu! A va hausa dâwn ve! Chêng nuai 1,200 a nei a nih chu. ‘Multi-millionaires zuk ni ngawt a! A hming awmzia ‘James’ tih kan sawi kha a va pu dik dâwn ve le!

Inlêng: Inlàrnaa an hmuh te an ti a; zàwlnei intite sawi hi i sawi ho vek zêl a, kawm man pawh i awm lo!

The Revd: Inlàrna a tam zawh poh leh thu dik lo a tam a ni mai! Zàwlnei inti an tam zawh poh leh thu puan dukdak lo a pung tihna a ni mai bawk. Zàwlnei nih te hi an chák lutuk a ni ang. Amosa kha chuan, “Zàwlnei ka ni lo a; zàwlnei fapa pawh ka ni lo,” a tih daih kha (Amos 7.14)! Mipui lah hian tûin emaw thil eng emaw a han sawi dêk dêk a, ‘zàwlnei chu mi, kha mi’ in ti thla zen zêl! A ninawm zozâi lutuk!

Inlêng: Pastor Chhàwna inlàrnate hi i ring na nge?

The Revd: Pastor Chhàwna inlàrna an tih hi amah ti hming hliautu berah ka ngâi asin. Hrilh fiah dàn a tam êm mai a; political party apiangin anmahni pâwl dinhmun ṭhatna lam tùr zêlin an hrilh fiah a. A tak ram eng mah a thleng thei si lo. Tezpur Jail-a kan tàn lai khân Kàwnpui khua, MNF Capt. Zalàwma kha tûk tin varanda-ah kal kualin, “Pu Dênga’n a ri rêt rêt kan hre tawh a ti,” tiin a âu ṭhin a. Ri rêt rêt a tih chu independent a ni; vawiin thlengin kan la independent si lo.

Inlêng: Pathian thu sawitu ṭhenkhat hian min sawi ṭhaih chiam zêl a....! James-a pawh hi a ni ve tho lo maw?

The Revd: Chu tak chu alâwm, Chanchin Ṭha hril tùr hian ‘chanchin chhia’ an hril tam záwk ṭhin a; hlauhnain an thu ngaithlatute man beh an tum a. Insawi ṭhaihnain an thluak an sûksak ṭhin a; an thluak sûksak tawh laklawh chu Upa pawh, Kohhran Hmeichhia leh KṬP/KPP hruaitu pawh ni se, an lamah an ṭang tlat mai ṭhin. Hei hi ṭhiat a har tawh a; a buaithlâk khawp mai.

Inlêng: Hmân kumah khân Dârlàwnah, tûnah chuan Sailutàrah vàntirhkoh tla chum chum an hmu an ti a...

The Revd: Há há há! Vûr leh rial a tla ṭhin a; tla ṭhin zînga hlauhawm deuh ber chu ṭêk hi a ni! Vàntirhkoh tla chum chum an awm chuan vàn aṭanga paih thlák an ni em maw ni dâwn le? Lucifer-a kha vàn aṭangin paih thlák a ni tawh a; a lo han lâwn leh ang a, an rawn paih thla nawn em maw ni dâwn le? Vàntirhkohte chu Pathianin a koha a tirh ṭhin an ni a; leia an lo kal chuan hmêl inlanin thû an sawi ṭhin. Sawi tùr hre lo vàntirhkoh, vàntirhkoh ngâwichàwi em maw ni dâwn le?

Inlêng: Êng de sep septe pawh an hmu asin! Chu pawh chu i âwih lo leh pek ang a!

The Revd: A lo ni maw? Dumdê thláwk hi a êng de sep sep ṭhin a; thing thlavàr pawh hi zànah a êng mawi angreng khawp mai. Mizoin ‘ṭau meichher chhi’ pawh kan sawi ṭhin tak kha. Chutiangte chu a lo ni zèn ang à!

Inlêng: Isua inlâr pawh an hmu an tih kha?

The Revd: Kha kha maw? Hmuh tuma an veh dên dên video clip kha ka lo hmu ve asin! Tho leh Isua kha chu keimahni ang bawka ruangâm pângngai nei a nih kha; boruak lang mang loa biru ṭhin a ni miah lo ang. A rêng rêng thûah Isuan, “In tân hmun siamin ka kal dâwn hi; in tân hmun ka han siam chuan ka lo kîr leh ang a, ka hnênah ka la ang che u,” a tih kha (Jn 14.3). Hmun a siam zawha a lo kal leh hunah chuan a taksa ngei hmuh theihin, ropui takin, vàntirhkoh chungnung ber âw nèn vàn aṭangin a lo chhuk dâwn alâwm (Tirh 1.11; 1 Thes 4.16–17). Zàn thima electric êng kâra veh dên dên a ngâi lo ang!

Inlêng: Hmun thianghlimte pawh a awm an tih kha!

The Revd: Há há há! Jerusalem-a kan zir lai khân kan ṭhianten, “Hmun thianghlim a insawn ṭhin!” tih hla an phuah tak asin. Kohhran hrang hrangin mi hîp nàn ‘hmun thianghlim’ an siam chawp ṭhin a; chutiang bawk chuan Mizoramah pawh ‘hmung thianghlim’ siam chawp an chîng ṭan a ni ang!

Inlêng: Ngâwi teh, hmàn nîa Aizâwl Post-a ‘Sailutàr Scandal’ tih ziaktu khân James-a ‘Synod vulh len’ tiiin a ziakin ka hria. In lo vulh lian rêng em maw ni le?

The Revd: Khatianga puh duh tân chuan puh mai a awl ngawt tak ang a! A lehkhabu tlângzarh ṭum khat Chairman kha Ex Moderator a ni a; a tâwp khârnaa ṭawngtaia ṭîntu pawh kha Ex Moderator bawk a ni. Lehkhabu hlântu kha Presbyterian Pastor a ni a; lehkhabu tlângzarhtu pahnih kha Presbyterian Kohhran Upa ve ve an ni bawk. A duh apiang thu sawi huna thu sawitu 2 kha Presbyterian Kohhran Upa 2 an nih bawk kha! James-a pawhin hman ni lawk khân a thusawiah “Synod zêma chhum hmin” tiin a inchhâl a; ama lamṭang a sawite zînga 2 kha a lehkhabu tlângzarhnaa tel Ex Moderator 2 kha an ni tak asin!

Inlêng: A nih leh Bermuda Triangle leh Lilith-i kha i ring ve em?

The Revd: Bermuda Triangle leh Lilith bu tlângzarhtu khân “A duhin âwiha a duh loin âwih loh tùr” a ti bawk a; ka âwih chák lêm lo mai!

Inlêng: Bermuda Triang leh Litith tlângzarhtu khân thlawhna bo, kum 37 hnûa lo kîr leh, a mi chuangte pawh upa chuang miah lo a tih kha i âwih zâwng a ni em? Khatiang kha tak tak a ni ang em?

The Revd: Âwih lêm nãng! Internet-ah thu dik lo a ni tih ka hmu. Hetiang hian an ziak a: “The The story of an American plane reappearing after 37 years is a myth” tiin. Youtube-a thusawi nazawng te, google leh wikepedia-a thu ziah nazawngte hi a dik vek ngâi lo âw. Thu dik leh dik lo hi finfiah zêl phawt a ngâi ṭhin asin. Youtube-ahte hian lem chan thû a tam teh a nia! Lo âwih thuai thuai suh ang che.

Inlêng: A nih leh khatiang lehkhabu Synod Conference Centre-a tlângzarh a ni ta mai kha eng nge i ngaih dàn?

The Revd: Synod Conference Centre hman dàn hi ennawn a ngâi niin ka hria. Hmân kumah (1992?) khân Mizo Juda inti, Elizabeth Zodingliani leh Dr Samra te khân Synod Conference Centre kawtah Juda kût emaw ni kha an entîr tawh bawk a. Eng thil nge an tih dâwn tih hi hriat hmasak a ṭha ang a; hman man pe thei nazawng hmantîr loh a ṭhat ka ring.

Inlêng: James Lalramliana khian Pastor pakhat a bei chiam mai a; Lêngpui Bial mipuite pawh warning a pe láwk an ti a ni lo’m ni?

The Revd: A ni tak mâw kha! A thusawi khân kha Pastor kha a chawimawi mah zâwk lo maw? Lêngpui KṬP kha chuan, “Kan Pastor tùr chu a ṭha dâwn mang e! Zirtîrna dik lo do ngam kan nei dâwn a; kan va vànnei dâwn êm! Lãwm takin kan lo dawng ang,” an tih hlauh zâwk si kha!

Inlêng: Kha Pastor kha i hriat mi a ni em?

The Revd: Hre teh rêng e a! Kan zirtîr chhuah alâwm. Pa lian tâwk tak, inchai lamah pawh kal se, mi tam tak hneh thei tùr, a vawi khat hnek pawh mi ṭhenkhat chauhpui tham tùr a ni asin! Pastor ṭha tak, thil chîk mi, inzir peih tak a ni a; rawngbâwltu hlawhtling tak a ni zêl ang.

Inlêng: A nih leh khatianga pulpit-a thu sawi kha eng nge i ngaih dàn?

The Revd: A ṭha lo a ni tawp mai! Pastor pahnih entawn ka nei. Pakhat chu Ramhlun Bialtu lo ni tawh Revd Lalbiaktluanga (L) kha a ni; ani kha chuan, “Pathian thu sawi tùr i hriat loh chuan lo chhuk rawh,” a tih mai ka ring. Pakhat dang chu Revd Saiaithanga (L) a ni. Ani khân Vênghluiah thu sawitu duhawm vak lo an ruai tih a hriatin Pathianni chhûnah a zuk kal a; inkhâwm a hruai a, “Vawiin chawhnu hian keima’n thû ka sawi ang a, zànah pawh keimah bawkin thû ka sawi leh ang,” a ti e, an tih kha. Kohhran hruaitu huaisen kan mamawh a nih hi.

Pulpit hi Pathian thutak puan chhuahna hmun tùr a ni a; Pathian thutak ni lo, mahni insawi mawina, invauna leh mi sawi ṭhaihna thute sawina hmun tùr a ni lo. Kum 2000 Synod Inkhâwmpui khân, ‘Pulpit leh maichàm hman dàn leh humhalh dàn’ a pass tawh a; Kohhran hruaitute chuan kha kha an kengkawh tlat tùr a ni.

Inlêng: I duh táwk tawh rih teh ang. I chau palh ang e.

The Revd: Nih leh le! Hun dangah kan la inkâwm leh dâwn nia. I fel e. (Ka tukverh chu thlîin a rawn nam ri ṭhuai a; ka harh zawk mai a. Ka chhûn mumang a lo ni reng a!)