SERCHHIP BIAL LAM KA THLIR VE!

Sèrchhîp ka hmêlhriat ve tawh dàn hi chu kohhran lam thil deuh vek a ni a; sûlhnu hlui i han thlîr kîr mai mai teh ang! March 28, 1988 khân Rev. R. Lalthanmâwia nên Mobile Theol ogical School hawngin Bungtlângah kan kal a; Sèrchhîp pal tlanga ka zin chhuah hmasak ber a ni. Bungtlângah chuan Mobile Theological School chu ni 2 kan hawng a; a ni 2-naah chuan ruai an buatsaih a; kan tlai khawp mai.

Good Friday hmang tùrin Keiṭumah March 31 tlâiah kan phei a; khatih lai khân Keiṭumah kan kohhran 2 chauh a la awm a. Rev. R. Lalthanmâwia nèn Maundy Thursday zàn aṭangin April 1 (Good Friday) nilêngin kohhran 2-ah kan inkal chháwk zak zak a.

Inrinni (April 2)-ah Sèrchhîp Kàwn­puiah kan chho a; Pastor Vànlalfaka hnênah kan innghat a. Rev. Vànlafaka kha mi taima, duhtui leh zahawm tak, eng lâi pawha lu pial thãn reng mai a ni a. A nupui bulah ka sawisa ṭhin a, a nui hak hak a, kan hlim khawp mai. Khâng hunte kha hmànlai a chang ta!

Inrinni zàn khawchhe hnuaiah Dinthar Biak Inah thû ka va sawi a; inkhâwm bànah hun rei vak lo kan inkâwm ho a. Khatih lai khân Dinthar kohhran dinna a la rei lo bawk a; an la changtlung lo deuh a, biak in pawh an la nei ṭha vak lo.

April 3 (Easter Sunday) zîngah Sèrchhîp Kàwnpui Biak Ina thu sawi tùr ka ni a. Kàwnpui Kohhran chu kohhran hlun a nih bákah Mizorama Presbytery upa ber Chhimchhak Presbytery chhûnga kohhran pawimawh tak a ni a; Kohhran Upate pawh fêkfawn leh ‘Synod tak’ an ni. Upa Sèlluaia (L) kha a ngaihawm ta hle mai; ‘Synod tak’ an tih ṭhin pakhat a ni. Kum 1990-a ka kal leh ṭuma a thil sawi ka hriat reng pakhat chu a hun hmaa hmun danga sawn tùr an Pro Pastor chu, “Ani hian la inzir deuh a la mamawh asin âw; kohhran committee-ah pawh a la ṭhu tluan hlei thei si lo,” a tih kha a ni!

BD zir chhuak hlim ka ni a, thawm­hnâw ka nei lo hle a; kawrchung phei chu ka la nei zo lo. Kamis bân bul ka keng mai bawk a; neih loh napui chu zah nachâng pawh ka hre hran lo. Tûkṭhuan ei khamah ka thawmhnaw neih chhun nèn chuan ka’n induang ve at a; kamis bân bul leh necktie a ni mai! Rev. Vànlalfaka chuan, “Sèrchhîp Kàwnpui Kohhran Upate hian kawrchung ha lo leh kamis bàn bul nèna pulpit-a thu sawi hi an ti ngâi lo asin!” a ti ta khauh mai a. Kei chuan, “Chuti chu thû ka sawi lo mai ang e,” ka tih leh Rev. Vànlalfakan ni theiin a hre bawk si lo. Inthlahrung dai chungin thû ka sawi ta hrãm a. UTC-a BD kan zir lâia kan hotu pakhat Samson Prabhakar-a’n, “Bombay-ah kawrchung ha loin thu sawi ka tum a, an âwih loh avàngin ka sawi ta lo,” a tih kha ka hre chhuak uar uar mai!

Pathianni chawhnûah chuan Sèrchhîp Vêngchung Kohhran Biak Inah kawr bân bùl nèn bawk thû ka sawi leh a; chutah pawh chuan inthiam lo dui chungin ka sawi a ni ber. Vêngchung Kohhran pawh hi kohhran hlun, Kàwnpui Kohhran ang bawka duhtui leh fêkfawn an lo ni si a! Zànah khân Field Vêng Kohhranah ka sawi ta a ni àwm e!

Thawhṭanni (April 4)-ah Chhiah­tlângah Mobile Theological School hawng tùrin kan insuan phei a. Upa min Dârzâpa te nèn kan han inhmu a; ani pawh kha Upa thãwm nei ve tak leh duhtui tak niin ka hria. Chhimchhak Presbytery Upate kha fêkfawn leh duhtui tak an ni deuh vek hlawm àwm e.

Sèrchhîp ka kal vawi hnihna chu October 1990-ah khân a ni. Synod Social Front-in Political Education a neih hmasak ber kha Sèrchhîp Kàwnpui Kohhranah hian nghah a ni a. A tîr aṭanga kal ve tùr rêng ka ni lo. Paper pakhat ziaktu Rev. R. Lalthan­mâwia (Dàwrpui Bial Pastor) a kal theih loh avàngin a paper ziah sâ chhiar tùrin Rev. Lalchhuanliana’n ngam tlâkah min sâwm a, ka kal ve a ni.

Hemi ṭumah hi chuan ka tlângnêl ta deuh; kawrchung leh kawr bân tlâwn pawh ka nei ve ta! Jerusalem aṭanga lo hâw hlim ka nih avàngin inkawm honaah Israel ram chanchin min sawitîr a. Isua hlîng lukhum hlîng leh a tehkhin thûa anṭam chi, Bethani-a Lazara huan pal hungnaa mi ka hawn chu ka keng a; inkawmnaa lo kalte chu ka entîr vêl a, an hlimpui hle!

Seminar paper pakhat ziaktu Upa Dr H. Vànlalhluna chuan Sèrchhîpa kan inkawm hona kha a sawi uar leh ta lutuk ṭhin a, “A iptê aṭangin hlîng zum êm êm mai hi a rawn phawrh a, ‘Hei hi Isua hlîng lukhum hlîng a nih hi’ a ti a. Pulpit-ah a kê a rawn hlâng chhuak a, ‘Hei hi Sinai tlâng ka rahna pheikhawk a nih hi’ a ti bawk a,” tiin a sawi ṭhin a; dâwt muhlûm ni chiah si lo chu huat hleih theih pawh a ni lo!

Sèrchhîp Bialah hian ka kal ve ta fo mai. Kum 1996-ah khân Kàwnpui Bial KṬP Half Year Meet (Vêngchung)-ah thu sawi tùrin min rawn sâwm a; tûna Rev. Malsàwmtluanga leh Rev. Malsàwmdawngliana te hian min rawn hruai a. Pathianni chawhnu inkhâwm bânah inkawmna an buatsaih a. Isua tehkhin thûa anṭam chi a sawi kha ATC-ah ka kui ṭiak a, a pâr tawh tih thû ka sawi chu ûmzuiin nula pahnihin a ṭang chu a phun nun theih dah lâw maw tiin an rawn thliak nghe nghe a nih kha! An phun nung ta bîk lo a ni ang!

Kum 1996 bawkah khân Sèrchhîp Vêngchung Kohhran KṬP-in an biak in sak nâna sum tuak an duh a; lehkhabu ziahsak tùrin min rawn ngên a. Kei chuan, “A hrang a hrãia lehkhabu han ziah mai chu a harsa deuh a. Krismas-a ka sermon lâk khâwm hi chhuah ula,” ka lo ti a. “Bethlehem lam i thlîr ang” tiin an chhuah ta a; chu lehkhabu chu ennawna sermon leh thu dang belhin, ‘Bethlehem tlâng i thlîr ang’ tiin a hnûah ka chhuah leh ta a ni.

Sèrchhîp Bialah chuan ka kal ve ta fo mai. Kum 2000-ah khân Sèrchhîp Kâwnpuiah Pastor J. Lalremsiama kha ka han dah nghet a. Hmân kumah ‘Land Ceiling’ chungchâng seminar neiin Synod hruaitute nên a huhoin kan han kal bawk a. Synod Worship Committee-in district khawpuia worship seminar a buatsaihah Synod hruaituten nên bawk kan han kal a; lehlânga kal tum kan ni a, mahse ‘tu emaw tal châm rawh u’ an tih avàngin min phurtu Rev. Dr C. Lalhlîra nèn Pathianni-a châm awm chhun kan ni a. Sèrchhîp cable TV neituten Pathianni chhùn âwlah min interview min nghe nghe a ni.

New Sèrchhîp lamah pawh Bial KṬP Conference (2011)-ah thu sawiin min rawn sâwm tawh bawk a. ‘Isua lo kal lehna’ kha kan thupui a ni a; an beisei ang chuan ka sawi hnãi lutuk lo maithei! Sèrchhîp hi chu kohhran thilah chuan ka tlawh zing ve viau a; Dinthar, Sèrchhîp Kàwnpui, Sèrchhîp Vêngchung, Field Vêng, Hmàr Vêng, Chhim Vêng, Bazar Vêng, Bethel, New Sèrchhîp, New Sèrchhîp North-ah te thû ka sawi vek tawh a; vawi khat mai ni loa vawi hnih vawi thum thû ka sawi tawhna kohhran a awm nual ang.

Sèrchhîpa ka kal hnuhnun ber chu Sèrchhîp Hmàr Vêng Kohhran­in ‘Rawngbâwltu nihna leh mawh­phurhna’ seminar (January 18, 2017) nei tùra min sàwm ṭum kha a ni. Ramhlun Vêngchhak Kohhran Upa Prof. C. Lalremruatan a motor-in min kalpui a; ama sènso vek a ni a, ka va’n lâwm teh lul êm! Kan seminar neih ni tùr tak Inrinni-ah mitthi an nei hlauh mai a; kan seminar neih hun pawh kan tawlh khawtlai ta hret a. Thil hlimawm tak pakhat chu ka thlen inte fapa(?) indang tawhin savawm sa thâu deuh a lei a, nam deuh phelh phawlh hian, “Savawm sâ i ei ve duh em?” min rawn ti chhên mai kha a ni! Sèrchhîp leh a chheh vêl kohhranah hian ka mikhual lêm lo a; Mizoram khuaah chuan ka kal zin berna a ni hial ang.

Thênzâwl ve thung hi chu Lungleia Pro Pastor ka nih lai khân Buarpuiah kohhran din tùrin kan kal a; kan hâw lam chu Thênzâwl Pastor Quarters-ah tûkṭhuan kan ei a; chu chu ka tlawh hmasak ber a ni. Buarpuia kohhran din kan tum chu a tlawlh tâk avangin Pastor S. Lalmuana chu lo zuk ûmzui tùrin kan chah a; ani lah chuan, “Kan thiam ve lo!” a tih deuh nghauh avàngin kan inhauh deuh ták nghe nghe kha!

Thênzâwl ka tlawh leh chu Pastor Ramnghînglova awm lâi (2001/2002?) khân Kristian chhungkaw campaign nei tùrin min rawn sâwm a. Pathianni-ah chuan kohhran hrang hrang 3-ah thû ka sawi a; inkhâwm bànah inkawm khâwmna kan nei ziah bawk. Pathianni-a Pastor leh Pro Pastor Rammawipuia nèn inkhâwm tùra kan kal vêl kha kan tê lêm lo tlâng deuh bawk a, thlìr zui kan hlawh angreng hle.

Khami ṭum khân Thênzâwla mistiri pakhat, Pachuau lung lian ve bawk nèna kan thubuai chu ka va ching fel nghâl a! Kum 1999 khân tûna kan in hnuai sak zawh hlim chu mi pakhat, Mizo film buatsaih lama officer (Deputy Director) nia inchhâl, nupa rek kan luahtîr a; an ṭhutthlêng sei (set) chu Thênzâwl mistiri siam, a bâa an lâk a lo ni a. Kan in luahtu nupa rek chuan luah man min pe thei ta hauh lo mai a; kum chanve hnûah kan chhuahtîr ta a. An chhuah dâwn chuan in luah man âiah an ṭhutthlèng sei chu kan hrêng a. Hun a lo kal zêl a, kan in luahtu nupa rek chu an awmna chin kan hre ta si lo, an ṭhutthlêng sei chu Rs 12,000-in kan hralh ta a!

Ṭhutthlêng sei siamtu chuan a man a lo dawng bîk îkhâw si lo; kan in luahtu kha ṭhîng ta lo chuan kei chu min rawn ṭhîng ta hlauh zâwk a! Pachuau lung lian tih takah lehkha rum zet zet hi a rawn thawn fo mai a; FIR theh luhah te min vau ta vêl a! Kei lahin ka hlau hran lêm si lo.

Thênzâwla kal tákah chuan ka thlen ni tlâiah Pastor Ramnghînglova chu mistiri hnêna min kalpui tûrin ka sâwm a. A hnên kan zuk thlen chuan an khawsak dàn àwm chu ka hmu thiam mai a. Kei chuan ṭha takin, “Ngâwi teh, hei Pachuau leh Pachuau kan indàwr a. Keinin in luah man chêng khat pawh kan dawng lo a; nangin ṭhutthlèng man i dawng lo bawk a. I dinhmun ka hriat thiampui che a; zât leh zâtin insiam rem mai ang,” ka ti a. Rs 6,000 ka pe a; a lungâwi chiah lo nâ a, chuta ṭang chuan a reh hlen ta a.

Thênzâwla ka kal hnuhnun ber chu kum 2018-ah Bialtu Pastor thar Rev. H.S. Remmâwia ka va dah ngheh kha a ni. Khami ṭum khân keia zin chhuak ve ang lo takin zuitu ka nei ve nual tlat mai; hla sak tui deuha lâm mai thei Hualngohmun nula hmêl ṭha sâng zeih zawih (CTh First Class Topper), WhatsApp group ‘The Cantab’ member pawh a lo tel ve!

Kohhran lama Sèrchhîp leh Thênzâwl ka hriat dàn ka sawi ta nual a. Sèrchhîp MLA Constituency-a tel Buangpui leh Neihloh erawh hi chu ka la tlawh miah lo. Sèrchhîp leh Thênzâwl chu ‘ram lai’ tih a ni. Sèrchhîp chu Political Education neih hmasakna ber kha a ni bawk a; a hlawhtlinna ber pawh a ni àwm e, inthlanah vote a tla ṭha ṭhin hle. Bial puitling tak a ni tih chu tûn ṭuma inthlana vote an thlák dànah hian a hriat mai a; ‘dik chu dik’, ‘dik lo chu dik lo’ an ti ngam. Mizoram pum pui tân entawn tlák an tling tak zet a ni.

Inrinni-a ka bazar chuan Sèrchhîp anṭam ka hmuh chuan ka lei ngei ngei ṭhin a; a zawr ṭha a, a hâng a tui bawk a, hrawk a fah ṭha hle ṭhin. Sum chang thlaiah chuan Sèrchhîp hi Aizâwl châwmtu a ni thei ang. Thil pawi tak erawh chu a hmuna an khàrna a sàn lêm loh nên Aizâwlah a man a to leh tlat a; keini ang duang chuan duh táwk kan lei ve ngam lo.

Thênzâwl pawh sum chang thlai chîn nân Sèrchhîp ang bawk a ni thei ang. Thênzâwl hi tûnah chuan puan taha eizawnna hmunpui a ni a; Mizoram hmeichhe chei mâwitu an ni. A khaw chheh vêl a rem bawk a; sawrkar hmun pawimawh pawh a la din belh zêl ang tih a rinawm.

April 17 MLA bye election neih dâwn khân Vànglaini-ah thlìrna hrang hrang târ langin a tlâng kawmna kha, “Candidate zîngah tû hi nge tling se, Assembly House boruak ti ngaihnawm ber ang a, ngaithlatute mit leh beng ti tlai ber ang a, sawrkar ngam loh, hlauh ber leh khalh ngîl thei ber tùr ni ang?” tih a nih kha.

Lalduhoma a tling leh hian Assembly ṭhut khâwm leh hun a ti nghahlelhawm a. Pa ã ni ta lo chu a tlin leh vànga a pâwng a taka inluling tùr chi a ni lo. Sawrkar khalh ngîl tùrin theih tâwp a chhuah leh ang a; Sèrchhîp bial tân chauh ni loin Mizoram tân malsàwmna thlentu a nih ngei i beisei ang u.