Revd Chuauthuama

Guest writer

Revd Chuauthuama

LṬP REVOLUTION!

Tûnlai Mizoram titi ber pakhat chu Lunglei-a LṬP thil tih dàn hi a ni a; ngaih dàn thawh an tam tawh hle nachungin tlêm azâwng talin han tuihnih ve hrãm ila. Mi ṭhenkhat chuan LṬP thil tih vêl dàn hi uchuak an ti a, an sawisêl bawrh bawrh a; mi dang ve thung erawh chuan ti ṭha an ti ve hlauh thung. LṬP thil tih vêl dàn ka lo hriata ka rilrua lo lang hmasa ber chu kum 2013-a Rev. H. Sângvêla lehkhabu ziah, “Revolution kan hmabák..??” tih kha a ni. Kha lehkhabu kha phêk 150 chauh a ni a; kum 2013 chhûng khân vawi 3 an chhu nawn hman a, hralh a tla viau a nih a rinawm. A ziaktu kha Baptist Kohhran (BCM)-a hruaitu ber dinhmun pawh chelh thei, lehkha thiam tak (MA, BD) a ni a. Mi ṭhenkhat chuan a ziaktu kha BCM Pastor zîngah pawh mi huaisen, a langchanga thu sawi ṭhin, thu vuak thlák rum ve tak a ni an ti.

‘Revolution Kan Hmabák..??’ tihah khân Lunglei district lam vuivaina thu a chuang tam ber a. Bung V, No. 11 (phêk 105-109)-ah khân kohhran dang, a bîkin Mizoram Presbyterian Kohhran kha khêng kher lo phei sela chuan a thu ziah kha chuti taka han helh tûrah pawh ngaih loh tûr a ni ang. Khati taka Presbyterian Kohhran a beih avàng khân kha lehkhabu thlirna (review) kha Vànglaini-a ka huangah ka chhuah nghe nghe a. Lunglei leh Kolasib-a chanchinbu pakhat ve ve chuan min bei lêt nasa hle. Ka chhànna kha chhuah ve tak maw? Eng mah ka hre zui tawh lêm lo. An sahuat tak ka lo khawih a ni mah ná!

Tûn ṭuma kan sawi tum ber erawh chu chhim lamah sâwn hmasâwnna chungchângah lungàwi tâwk lohna lian tak a inphûm rei tawh tih a hriat theih; chu lungàwi lohna chu LṬP thiltihah hian a lo puak keh ṭan ta a ni. LṬP hi an che uchuak kan ti mai thei, an dinhmun aṭanga thlir chuan an thiam ve tho. Mizoramah hian hmasâwnna a kai rual lo êm êm a; British-in min awp tirh ata Lunglei chu Mizoram khawpui pahnihna (2nd captital) ni reng ṭhin a ni a; chuvàngin hmasâwnna nasa zâwk dawn hi an phû hliah hliah a ni. Lungleiah kum 3 ka awm tawh a; kum 2010 leh 2017-a ka va kal leh kha chuan tûn hma ngaihtuahin hma an sâwn ngei mai a. Amaherawhchu, hmasâwnna hmuh theih langsàr chu sawrkar thawh aiin mi mal hmasâwnna a ni mah zâwk.

Kum 2010-ah chuan Haulawng leh Pûkpui inkârah kan tlân a, a khûka a khûkzia chu sawiin a siak lo; hàwn lamah erawh chuan Dãwn leh Haulawng inkârah kan kal ta thung. Nikum October hapta hnuhung berah khân Siaha-ah ka kalin Pukpui lamah kal phal loh a ni tawh a; hàwn lamah erawh chuan kan driver-ten Pûkpui lam min panpui a; mahse Pûkpui daiah kal theih loh tiin min lo dang leh tho a, Dàwn lamah bawk kan kîr leh ta. Khatih laia kawng chhia, kal tlák loh kha tûn thlengin a la ṭha ta rih chuang lo a; LṬP tân chuan lungàwi ngaihna a awm lo ve bawk a ni. An chêt dàn - PWD SE office kal tûr an zilh hlak dànte chu firfiak ti an awm ang a; a ṭha hle alâwm ti an awm bawk ang. Mizoram hmun danga mite ngaih dàn an dâwn vek bîk lo ang; anmahniin ṭha an tih angin an ti a ni ve mai.

LṬP thil tih dàn aṭang hian Mizoram mipuiin zir tùr kan nei ang. Sawrkar hnathawk, a bîk takin officer liante pawhin inenfiah an mamawh khawp ang. Minister-te thleng pawhin thu ṭha, a tak pai si lo sawi ringawt a tâwk lo; a taka hnathawh a ngai tih inhmuh chhuahna tham a ni. Rev. H. Sângvêla lehkhabu hming “Revolution Kan Hmabâk” tih kha a tàwpa zawhna pahnih (??) dah kher loh khân a lo thleng dik ṭan a ni mai lâwm ni? A ṭhahnemngaihna kha LṬP hian a takin an lantîr ṭan taah ngai mai ila; Lunglei lam tân hmasâwnna chak zâwk a thlen phah phei chuan thil ṭha tak a ni mai ang chu! LṬP ṭang fan fan!

Rev. H. Sângvêla lehkhabu ‘Revolution Kan Hmabák..??’ leh LṬP thiltih ka ngaihtuah hian kum 1989-a Romania rama thil thleng kha ka ngaihtuah lêt a. Khatih lai khán Europe khawmualpuiah poli­tics boruak a inlumlet nasa hle mai a. US President Ronald Reagan-an June 12, 1987-ah khân West Berlin a tlawh ṭumin, East Berlin nên inkal pawhna awm chhun Brandenburg Gate-ah thu sawiin, USSR President Mikhail Gorbachev hnênah, “Gorbachev, Tear Down this Wall” tiin a hrilh a nih kha. Kum hnih hnu lek 1989 November 12-ah chuan Berlin daidanna bang chu tihchim a ni ta!

Khatih lai khân Romania-ah dictator Nicolae Ceausescu-an rãwng takin ro a rêl a. Tamis County khawpui Timisoara-ah chuan Hungarian Reformed Church Pastor langsàr lêm lo tak Rev. Laszlo Tokes (born 1952) chu a awm a; ani chuan Romania ram inawp dàn ṭha lo tak chu huai takin a sawisêl ṭhin. December 15, 1989-ah Romania sawrkarin Tokes-a chu a kohhran aṭangin an paih a, Timisoara-a a chênna in aṭangin hnawh chhuah tûr an ti. Amaherawhchu, chumi zànah chuan Timisoara khuaa miten Tokes-a in chu an hual a, tam tak chu a kohhran member-te an ni; sawrkarin Tokes-a an hnawh chhuah chu an duh lohna an lantîr a. A tûkah chuan mi tam zâwk an lo pung khâwm zêl a; Romania rama revolution hlawhtling tak chu a lo thleng ta a. Romania dictator Nicolae Ceausescu paih thlákah a ṭang ta záwk a. Ani chu an man a, a chungchâng rèl hnûah a nupui Elena nèn December 25, 1989-ah khân an kâp hlum ta a ni. Thla khat pawh tling loah Romania mipui chakna (people power) chuan an ram dictator nunrâwng tak mai Nicolae Ceausescu an paih thla ta a ni. Laszlo Tokes-a erawh chu tûn thlengin a la dam a, kum 2007 aṭang khân European Parliament-ah member (MP) a ni.

LṬP thil tih dàn hi a firfiak deuh a nih pawhin Mizoram mipuiten eng emaw tal zir chhuah phah nân hman thiam a ṭha ang. Mipui chakna (people power) hi Mizoten kan la hmang thiam tâwk lo deuh a ni ang; tûn chinah chuan hmang thiam tawlh tawlh ila. Mi dik lote chu sawisêlin hnualsuat ngam ila; Minister an ni emaw, officer lian an ni emaw an dik lohnaah chuan hmachhawn ngam ila. An dik lohnate chu pho chhuah ngam a ngai a; anmahni chu endawng ngam bawk ila. Chutianga kan tih ngam loh chuan mi duhâm leh hlemhlêten an duh thâlin min ching rethei reng mai dâwn tihna a ni. December 24, 2014-ah khân Ukrainian MP pakhat Vitaly Zhuravsky chu, Kiev khawpuia Parliament House-a a lût tûr mipui thinrimin bawlhhlawh bâwmah an paih lût a nih kha; tûn thlengin youtube-ah tûn hmuh theih a la ni.

Mizoramah hian silai chelek kher lo ‘revolution’ eng emaw tak hi chu kan hmabâk dâwn chauh a ni mai thei. Kumina MLA inthlanna lo awm tûrah hian ram hmasâwnna tak tak thlen lo tùr, hmui chauha ram hmangaih, anmahni leh an chhûngten pheichham hmu ang maia an len phah, sawrkar hnathawk mi dik tâwk lote chunga eng mah ti ngam lo tûr, hmeithai siamna khâwl ‘zu’ zawrh duh chi kan thlang zui a nih ngat chuan nasa zâwkin kan tuar leh rih dâwn tihna a ni ang. Kan intawng harhna tûrin kan phu tâwk, min ching rethei chhunzawm tûr, rorêltu ṭha lo bawk kan nei zui leh rih dâwn tihna a ni mai. Kan intawng harh hun a lo thlen meuh erawh chuan na deuh hleka chêt a ngai tawh ang; chutiang atân chuan tûna LṬP thil tih dàn hi hmahruaitu a ni zèn mah ná! Mipui tha chakna (people movement/ people power) hman thiam a ngai ta hle. Sawrkar ben harh nân Lungleiah chauh ni loin LṬP ang deuh people movement kalpui a ṭûl tawh a ni lo maw? Mizoram hi chhan tlák a la awm a; chhantu tûr erawh kan la hmu rih si lo!