Guest writer
Revd Chuauthuama
CADC BORUAK - MLA INTHLAN DÂRTHLALANG?
Chakma Autonomous District Council (CADC) member inthlanna zawh a ni a; results a lo chhuah chuan Congress - 6, MNF - 8, BJP - 5 an ni a; bial khat erawh chu High Court thu avàngin a la chiang lo. Tlâng rin aiin MNF an chak zâwk ni àwm tak a ni a; Congress erawh chu inthlan hmaa sawrkar siamtu ni si, seat 6 chauh a chang ta chu tla hniam hle-ah ngaih a ni thung. CADC inthlana Congress aṭanga mawh phurtu ber Thorâng Bial MLA, Zodintluanga tân chuan mualphona chi khat a tling thei hial ang a; social media ṭhenkhatah phei chuan MLA inthlan hunah a tlák phah mai àwm mang e an ti hial. A chhan chu a bial (Thorâng Constituency)-ah hian Chakma vote 4,000 lai awmin an sawi. Thorâng bial mipuite hi chanchinbu hrang hranga thu chhuah tawh ṭhin aṭanga a lan dànin an MLA lakah hian an vui hle tih tùr a ni a; amaherawhchu, politics hi zawng a kawng a dang êm a, mipui vui hle-na bialah pawh inthlan a lo thlen meuh chuan thil a kal nek nek a; sum leh pai nei na nâ ná chu ṭan tak têin an ṭang a, an invawrh tling leh nge nge ṭhin. Kum 5 chhûng vui leh vaina aiin inthlan dâwna sum tlêm tê avànga lungàwina hian result a tidanglam dâwrh thei!
CADC inthlanah BJP-in member 5 lai an nei ta mai hi a mak hran lo. Chakma-te hi tûnlai Mizoram dinhmunah chuan kan buaipui ber pakhat an ni a. Chakma zînga India khua leh tui ni sa rêngte hi chu sawi thû a chêng lo a; mahse Bangladesh aṭanga dàn loa lo lût rû leh Arunachal State-a awm, anni pawhin an duh loh, a rûka Mizoram lama lo kal, CADC hnuaia hnathawk eng emaw zât an awm tawh. Tûnlai chhanah keini aia mãwl zâwka kan ngaih Chakma-te hi Mizo nula leh tlangvâlte hian tluk lohna thûk tak an nei ta hial. Lehkha zir lamah nasa takin ṭan an la a; India ram hmun hla zâwka zirna in ṭhaah an inzirtîr a; taima taka an zir na ná ná chuan an thiam lo thei lo. Kan sawi tawh ṭhin angin Chakma zîngah IAS hial an awm tawh a; nakin lawkah chuan All India Services hrang hrangah hian an la inphûm fer fur ang a, IFS, IAS, IPS leh Central Services hrang hrangah Chakma nula leh tlangvâl an la inphûm fer fur ang. Chutih hunah chuan eng emaw zât chuan Mizoram chu awmna tùr cadre-ah an thlang ang a. Mizoram sawrkar departments hotu-ah an la ṭang ang a; function pawimawhah Chief Guest leh Guest of Honour-ah an la ṭhu vîng vêng hlawm ang a; chutih hunah chuan Mizo nulaten Chakma pachal chu pâr ṭhi an la awrhtîr ngei dâwn tih a lang reng mai.
Tûn ṭuma CADC inthlanah pawh BJP chuan member 5 an nei ta pang a; Mizoram BJP hotupa ber làwmah a tla tih chu a hriat reng a. CADC member atâna thlan thar 3-te chu Aizâwlah an lo kal a; an hmêlin puak ti lo hle mah se lawm an hlawh lo thei lo. Hotel Regency kawtah chuan Mizo hmeichia (nula?) ngeiin pangpâr an lo hlàn ta pang a nih hi! Mizo zirlaiten Technical Entrance Exam-ah Chakma-te chu Category I-ah telh remti lo mah se, dan hleih theih loh khawpin Mizoram political party-ten Chakma-te hi an intlawnsiak lo ang tih tu nge sawi thei? Tûnah pawh CADC-ah BJP-in member 5 emaw an han nei dêk dêk a, sawrkarna siamna kawngah mei zang hlaptu ber an ni ta pang mai a nih hi. Mizoram BJP hotupa lahin CADC-ah hian BJP member chu a tlêm ber pawh ni mah se, CEM nihtîr ngei tumin a bei ṭãng ṭãng a. Mizoram kil khata sawrkarna siam theih chu a tân chuan Delhi lama marks hmuh ṭhatna tûr a ni tih a hai lo.
MNF ve thung chuan CADC inthlanah member 8 lai an nei dâwrh mai a; hei hi Congress tân chuan phût zâwkna tham a ni hial ang. Inthlan results lo chhuah hlima MNF - 8, Congress - 6, BJP - 5 tih a nih kha chuan Central lamah Congress leh BJP chu ui leh kèl thlun pawlh an sawi ai pawha nasa zâwka inngeih lo, intihchhiat hlen dêr duh khawpa inhal kumhlun an nih avàngin MNF tân chuan BJP chu sawrkar siam tûra thawhpui mai theih tûr niin a lang a; chutiang chuan boruak pawh chak takin a lêng hman a. Amaherawhchu, politics hi chu politics ngang a ni a, an ti nek nek a, boruak thar mak tak a lo chhuak ta nawlh mai a; Congress leh BJP-in CADC-ah sawrkar an siam dâwn tih a ni ta daih mai. MNF tân chuan heh a hil duh hle ang; politics-a inbumna râpthlák tih hial tlák a ni àwm e.
CADC politics vir vêlah hian Mizoram BJP hotupa chu lâwmin a khah a rinawm; a làwm lutukna lamah a mut hleih theih loh phah zâwk mai thei a ni. Tûnah chuan ‘lal siamtu’ (king maker) dinhmunah a ding a ni ringawt tawh alâwm! A khawngaihna (mercy) lantîrna lam lamin sawrkar an siam dâwn ni àwm tak a ni. CADC-ah member 5 lai an nei ta si a; chu chu a thiam ang tâwka hman dàn a ngaihtuah a. Congress emaw MNF emaw, a eng zâwk zâwk nên pawh sawrkar inṭâwm an siam a nih chuan hotu ber CEM chu BJP tân a hauh ta tlat mai! Sawrkarna siam châk ve ve Congress leh MNF hi Mizoram BJP hotupa thang kamah an awh ngei a ngai dâwn tlat.
CADC-ah BJP chuan eng party nèn pawh sawrkar siam se, nghet tak a nih zui a rinawm lêm loh; politics-a hamṭhat duhna hian CADC member-te chu a bawh lo ang tih sawi theih a ni lo. Nakin lawkah chuan Congress member emaw MNF member emaw-te chu Chakma politics hian a bum burh vek mai thei a ni. Politics-ah chuan ‘hmêlma hlun’ a awm theih loh an tih hi a dik thui hle a. Tûnah chuan India rama BJP hotute tân chuan CADC inthlana thil awm dàn hi enin thâwk huaina tham a ni ang. Mizoram - Kristian rama inchhâl nasa ber ramah BJP-in kil khata sawrkar siamna tûrah a ki pawimawh a luah ta tlat si a. Anni chuan kum tâwp lama MLA inthlan lo awm tûr chu phûr lehzualin an thlîr phah thei tawh ang.
Meghalaya leh Nagaland-a MLA inthlan results a lo chhuah khân national newspaper-ah chuan BJP tâna hmuh nuam takin, “BJP overcomes ‘church veto’ in Nagaland and Meghalaya” tiin chhuah a ni a. Nagaland chu India ramah Kristian percentage sànna ber (90%) a ni a; Maghalaya pawh Kristian tamna state (83.3%) a ni bawk. Chûng states pahnihahte chuan Kristian politician-ten BJP an thlauh thla phal tawh bîk lo tih han hriat hian lung a zîng mup thei. Kumin kum tâwp lamah Mizoram pawhin MLA kan thlang ve ngei dâwn a; Nagaland leh Meghalaya ang êm chuan BJP chu a chak loh pawhin tlinga mual mual an awm chuan sawrkar siam duh eng party pawhin an rîm lo thei lo ang a, a tlêm zâwk thu hnuaiah an kûn ràn mai ang. Chutih hunah chuan Mizo politician-te nihna dik tak chu a lo lang chhuak ngei ang.
CADC inthlan results aṭanga thil lo la thleng zêl tûr hi eng ang tak nge ni ang tih kan hre lâwk vek thei lo. Eng thil pawh lo thleng se, MLA inthlan huna Mizoram politics lumleh dàn tûr dârthlalang a ni thei ang. Mizoram BJP hian MLA 2/3 emaw chauh pawh nei hlauh a nih chuan Congress emaw MNF emaw chawh zãn nân an hmang thei dâwn tlat a; chu tak chu Mizoram BJP hotupa ‘game’ pawimawh tak a ni ang. Hetiang taka CADC inthlan results boruak a chîrî tákah chuan Congress leh MNF hian an dinhmun siam ṭhat duh avàngin Mizo zirlaite phal loh thleng thlengin an thil tiam duh mai ta ve ang tih pawh a hlauhawm titih ta hial a; zirlaite pawhin beng chhit reng a ngai ang. Chakma politics game hian Mizoram politics a thunun loh nân ṭan lák a ngai hle a nih hi.