Guest writer
Revd Chuauthuama
FAK TLÂK MI PATHUM
April 23, 2020 khân Vivian K. Lalremsánga (28, s/o Kenneth Lalṭhuamluaia, Model Véng (Aizáwl) chu Chennai-ah a thi hlauh mai a. Thih hun leh thihna hmun hi duh thlan theih ni lo mah se Vivian Lalremsánga thih hun leh thihna hmun chu a thlan nahawm loh kher mai. Tûnlai khawvél tuamtu hripui Covid-19 lèn laia hmun danga thih chu a thlan nahawm loh lehzual a; mahni in lum ngeia thi pawh ruang kawl rei theih a ni lo a, lènpuitu pawh mi 20 bák phal a ni lo.
Vivian Lalremsánga chu Chennai-a phûm loin Aizâwla a ruang thlenpui dàn tùr Chennai Mizo Welfare Association chuan an zawng a. Lockdown chhûnga zin chhuah hi khap a ni a; hmun ṭhenkhatah chuan phalna petu IAS officer meuh pawh suspend an ni. Phalna an neih theih nân Pu P. C. Làwmsánga IPS Rtd (Leitan South, Durtlâng), tûn hmaa Chennai-a lo awm tawh chuan tûna Greater Chennai Police Commissioner, Dr. A.K. Viswanathan IPS (ADGP) chu a zuk dàwr a; ani chuan phalna a lo hmuhsak a. Pu R. Lalvèna IAS, Chennai Mizo Welfare Association President-in zin kawng thui tak kal tlang phalna chu DRC Guwahati leh DRC Shillong, Govt. of Mizoram hnénah special permit a lo hmuhsak a. Mizorama inphurh luh phalna chu Mizoram sawrkar Home Department-in a lo pe bawk.
Vivian Lalremsánga ruang phurhna tùr ambulance motor ‘TN 22 AU 3506’ chu tih fel a nih hnûah a ruang zui tùr Mizo pakhat tal tel ve a ngaih avàngin a ṭhianpa Raphael AVL Malchhanhima (kum 23) chu a inpe a; a hming pumin ka’n ziak lâw lâw ang e: Raphael Aineh Vàn Lal Malchhanhima a ni. Amah hi fapa mal a ni lo a; a pa zâwk hi fapa mal a nih avàngin a pain fapa mal a nihna cháwiin ‘Mal’ tih hi a hmingah a phuah a ni. A pa Aineh Râlliansáng-te unau hi 3 an ni a; mahse a unaute chu an thi ve ve a. A naupan laiin natna khirh tak táwkin nikhaw hre loin rei tak a damlo a; a pa ṭawngṭai chuan Pathian hnénah a hlàn a, a lo dam chhuak leh ta a ni. Vàn Lalin Mal taka a Chhanhim tawh avàngin a fapa hmingah Raphael Aineh Van Lal Malchhanhima a sa a ni. ‘Ṭhian chhan thih ngam’ Mizo tlangvál Raphael-a pa hi Synod Mission Board hnuaia missionary, Hmâwngbu (Lawngtlai Dictrict)-a awm tawh, tûnah Tripura-a thawk mék a ni. A. Rálliansánga chuan, “Ka fapa hian min chhùn khawp mai a; kan blood group thlengin a inang,” a ti. ‘Raphaela’ tih awmzia chu ‘tidamtu Pathian/Pathianin a tidam’ tihna a ni.
Raphaelan a ṭhianpa ruang a rawn zui chungcháng hi Tétêa Hmàr chuan thiam tak leh ngaihnawm takin ‘Tlangvál tlàwmngai ka ngaihsàn chu’ tih thupuia hmangin facebook-ah a rawn ziak a; WhatsApp Group hrang hrangah vawrh darh a ni a; chu chuan mi thinlung a hneh hle. Tétêa Hmàr-in an lo kal dàn a ziah lai chuan Siliguri an la lût lo deuh a ni. An zin kawng chu thui tak kilometre 3,345 zet a ni; vawi khat mah an la kal ngaih lohna a ni lehnghâl! Chennai awmna Tamilnadu bákah States panga - Telengana, Odhisa, West Bengal, Assam leh Meghalaya rawn pal tlangin Mizoram an lo lût chauh a ni. An thlen chin hriat a nih tákah chuan kawng dunga Mizo awmten an lo hmuak zél a. Kolkata leh Siliguri-ah Mizoten an lo hmuak a; Assam rama Gossaigoan-ah 31st Bn SSB Camp-a Mizo nûhoin ei tùr an lo pe a. Guwahati Mizoram House-ah an rawn chàwl chho zawk bawk.
Silchar Mission Compound-ah Administrative Secretary Rev. Rualthankhûma hoin 27.4.2020 zàn dâr 11 vél aṭangin an lo hmuak a; ni 28.4.2020 zíng lam dâr 3:30 thlengin an lo nghâk a. Ruang phur motor chu a engine a sat lutuk avàngin Umkiang bulah an chàwl ta rih a. Ruang lo thlen dáwnah Silchar Mission Compound-a lo hmuaktute chu an kal khâwm leh a; ni 28.4.2020 zíng dâr 5:15-ah Silchar Mission Compound an lo thleng a. Silchar Mission Compound-ah chuan inti fai leh thingpui ina an chawlh hnûah zíng dár 6:25-ah Aizâwl panin an lo chhuak leh a; Vairéngtê aṭang chuan kawng dung khaw hrang hrangah lo hmuak táwk an awm zél a. Lo hmuaktuten Vivian Lalremsánga tuamna puan bákah Raphael-a leh driver 2-te chu duhsakna thil pék an lo hlàn zél bawk a. May 24 zàn dár 12 véla Chennai aṭanga lo chhuak kha ni 28 chawhnu dâr 2-ah Vivian Lalremsánga ruang chu an in thlenpui a ni a; ni 4 leh zan 4 pumhlûm lo deuh, dârkâr 84 zet an lo thang a ni. Driver 2-te hian dârkâr 8 dan zélah motor an inkhalh chháwk a ni. Vivian K. Lalremsânga ruang chu an ina rei lo tê chawlhpui a nih hnûah Mission Véngthlang Pastor Bial vawngtu Rev. R. Laldintharan a vui liam ta a ni.
Vivian Lalremsânga ruang rawn phurhna ambulance khalhtu Tamil mi pahnih S. Chinnathambi (51 yrs), P. Jeyandhran (41 yrs) leh a ruang rawn zuitu Raphael AVL Malchhanhima-te chu an lo thlen chuan duhsakna thil pék lo hlàn an ni a. Mizoram Chief Minister Zoramthanga aiawhin Social Welfare Minister, Dr K. Beichhua chuan mi pathumte hnénah chuan Rs 2000 ṭheuh a pe a; Mizoram sawrkar aiawhin Additional Chief Secretary, J. C. Ramthangan ngaih sànna thu ziak ‘Letter of Appeciation’ a lo pe bawk a. Khatianga lo tih kha a àwm a, a máwi a, an phû bawk a; khawvél mit hmuha Mizo hming ṭhatna thlentu a ni. Driver pahnihte khân Mizorama lo kal kha hahthlák ti hle mah se, Mizo mipuiin anmahni ngaih sànna kan lo lantír kha an dam chhûngin an theihnghilh tawh lo ang a; theihnghilh ahnehin ha hípin an sawi kumkhua tawh záwk ang.
Chennai aṭanga Vivian Lalremsânga ruang rawn phurtu driver S. Chinnathambi leh P. Jeyanthiran-te hi mi ‘tlàwmngai’ zínga chhiar tùr chi an ni; anni chauh pawh ni loin ambulance TN 22 AU 3506 neitu pawh mi tlàwmngai a ni. Tûn ang hun harsa tak kára ambulance neituin Aizâwl thlenga kal a phal leh driver pahnihin kal an remti thei hi an inpékna a ropui a; sawi nép theih a ni lo. Pu Lalbuaian tûn hmáin MZP Chanchinbûah ‘Vai Ṭha’ tih a ziak tawh a; khatiang zíngah khân chhiar tel tùr chi an ni. ‘Tlàwmngaihna’ hi Mizo ta bîk a ni lo; khawvél hnam hrang hrang zíngah mi ‘tlàwmngai’ an awm ṭhin. Raphael AVL Malchhanhima, S. Chinnathambi leh P. Jeyandhran-te hi hmànlai Mizo nun ang kha chu la ni sela, chàwimàwina ‘NOPUI’ dawmtír ngei chi an ni.
S. Chinnathambi leh P. Jeyandhran tân chuan Chennai aṭanga Aizâwl zin kawng hi an dam chhûnga chhinchhiah tlák ber pakhat a tling ang. P. Jeyandhran chuan, “Chennai aṭangin kms 3,345 zet kan rawn tlân a. Kei chu motor khalhtu ka ni a; tawn hriat ka ngah tawh khawp mai. Héng thil hi mak ka ti hran lo. Kum tam tak chhûng damlo tam tak ka lo phur tawh ṭhin a; dik tak chuan kawng lakah mi tam tak an thi nghe nghe a; chûng zawng zawng chu ka lo hmu tawh ṭhin,” a ti. Mizoram an lo thlen china thil awm dàn erawh chu a danglam bík lutuk; Vairéngtê aṭanga Aizáwl thlengin khaw tinah an lo hmuak a, nasa taka kut béngin an lo làwm a. Jeyandhran chuan hetiang hian a sawi leh a, “Hetiang hi ka dam chhûngin ka la hmu ngai lo; tûn ṭum hi a vawi khatna a ni. Tûn hma chuan thil tam tak kan lo hmachhawn tawh; hlawh kan hmuh theih nân hmun tin hmun tangah min tlàntír ṭhin. Hetah hi chuan engkim a danglam vek; Mizoram Chief Minister meuhin pawisa leh thil pék min lo pe nia!” a ti.
Driver pakhat záwk S. Chinnathambi chuan a kalna tùr hi a chhûngte pawh a hrilh ngam lo. Hetiang hian a sawi, “Tirunelveli-a kal tùr angin dáwt ka hrilh a. Tûn ang hripui léng boruak hlauhawm kárah ka kalna tùr chu an hre thiam dáwn lo tih ka hria a. Ka tân erawh chuan chhûngkaw pakhatin an fapa an phùm theihna tùra tihsak ka duh ber a ni,” a ti.
Bible-ah vàntirhkoh pahnih Mikaela leh Gabriela chauh an lang a. Juda-te erawh chun vàntirhkoh chungnung 7, chawlhkár khata ni 7 enkawltu bík awmin an ring; chûngte chu - Michael-a (Chawlhni), Gabriel-a (Thawhṭanni), Raphael-a (Thawhlehni), Uriel-a (Nilaini), Saraqael-a (Ningani), Raguel-a (Zirtàwpni) leh Remiel-a (Inrinni) te an ni. Vàntirhkoh chungnung pakhat hming cháwi RAPHAEL-an a ṭhianpa Vivian Lalremsánga ruang chu May 28, 2020 THAWHLEHNI-ah Aizáwl a rawn thlenpui a; a ṭhianpa chhûngte tân rilru DAMNA a thlen a; a hming awmzia ‘Pathianin a tidam/Tidamtu Pathian’ tih chu a pu dik hle a ni.
Thil innang fuh mak ve angreng tak dang pakhat chu Vivian Lalremsânga ruangin Mizoram a thlen theihna tùra buaipuitute zíngah hian Juda-ten vàntirhkoh chungnung 7 an tih zínga a hmasa pathum hming cháwia sak mi pathum zuk tel vek a! P. C. MICHAEL Lalrinkima, Chennai Mizo Welfare Association General Secretary, Chennai-a kutkê bera ṭang, P. C. GABRIEL Lalliansânga, ruang phurtu ambulance-in Chennai aṭanga Aizâwl a lo thlen hma loh zawng an kal sual loh nâna kháwl thluak nei hmanga rawn chhui zéltu leh ruang rawn zuitu RAPHAEL Malchhanhima an ni. Vàntihkoh chungnung pathumte hming awmzia chu: Michael=Pathian ang tu nge ni? Gabriel=Ka chakna chu Pathian a ni; Raphael=Tidamtu Pathian tihna a ni. Mikaela hming awmzia angin anmahni hruaitu Pathian ang hi pathuan dang tu mah an awm lo a; Gabriela hming angin kms 3,345 an kal chhûng zawnga chakna petu a ni a; Raphaela hming angin dam taka Aizâwl rawn thlentírtu chu Pathian a ni.
Chennai aṭanga Aizáwl thlenga Vivian K. Lalremsânga ruang rawn phurh thlen dàn chanchin hi India rama chanchinbu lãr leh darh zau tak tak panga - The Hindu, Deccan Herald, Indian Express, Hindutan Times leh Times of India-te chuan sei táwk takin an chhuah chuai chuai a. TV lamah pawh NDTV chuan ‘No Journey Too Long To Bring Coffin Home’ tih thupuia hmangin uar takin an puang a; chu aia maha uar lehzual chuan News 18 Tamil.com-in minutes 4 lai a puang bawk.
Vivian K. Lalremsángan hun lo taka chatuan ram a pan ta mai hi a vànduaithlák tak zet a; a kalsan ták a chhûngte tuarnaah Pathianin thlamuan sela tih hi duhsakna kan hlan theih awm chhun a ni. Kawng lehlam ngaihtuah chuan Vivian K. Lalremsánga vànduaina tawh aleiah Mizote chu khawvél hriatah chàwimàwi leh fak hlawhin kan awm ta hlauh a ni.
RAPHAELA, CHINNATHAMBI leh JEYANDHRAN-te pathum tlàwmngaihna leh inpékna hi a ropui a, fak leh cháwimáwi tlák an ni.
Hnam dang hmusit mai lovin,
Ṭhian a’n i sâwm ang u;
Chutin kan hming than
màwina chuan,
Khuavél a déng chhuak ang.
(Rokûnga)