COVID-19 KÂRA LÊNG KAN NI!

Kum 2019 Deecmber 31-ah China rama Wuhan-ah Covid-19 hri kâi an awm tih hmuh chhuah a ni a; kum 2020 January 27-ah chuan India ram Kerala state a lo thleng dêr tawh a. Mizoram pawh February 2020 aṭangin Covid-19 lakah hian a invêng ṭan a nih kha. Kum 2020 chhûng khân Vànglaini-ah hian Covid-19 lam hawi thu 6 lâi ka ziak a; chu bâkah chuan Zonet-a sawi honaah vawi khat ka tel ve bawk.

Tûn hnûa ka ngaihtuah lêt hian Zonet-a kan sawi honaa ka thusawite kha âtthlák satliah mai ni loin thil ka hriat táwk lohzia a chiang hle a. Khatih lâi kha chuan Italy-ah khân Covid-19 hri vei kha an thi zawih zawih mai a; kum 65 chung lamin an tuar nasa zual a. Europe ram vâwta miten Covid-19 hri kha an buan hneh lo deuhah ka ngâi deuh roh pek a nih chu!

Covid-19 hrik hi India a lo luh ve hunah chuan khaw lum avàngin a hrik tuamtu thau chu a tui ral thuai ang a; ram dang âi chuan India ram lum takah chuan Covid-19 hrik chu dam rei thei lo tùrah ka lo ngâi mãwl ve deuh tawp mai a. Ka ngaih dàn átthlák tak ang kha a lo ni rêng rêng lo; hun rei lo têah India chu khawvêla Covid-19 vei tam ber dawttu ram a ni ta thuai a. Tûnah pawh USA dawttu niin mi nuai nga dâwn laiin an thihpui tawh a. Hriat lohna hi chu ã tak a ni!

Ka màwlzia ka hriat chhuah ták avàng chuan June 26, 2021-a ka ziakah June 16 thlenga Aizâwla Presbyterian Kohhran 75-in Covid-19 avànga an sum sèn zât Rs 223,83,375 tih ka târ lang zeuh tih loh kha chu ka ziak ta rih lo! (November 2021 thlenga Presbyterian tualchhûng kohhran hrang hrangin Covid-19 avànga sum an sèn zât chu Rs 11,22,45,254 a ni).

Kum 2021 chhûnga ka ngawih ták chhan chu ka màwlzia ka puang nawn leh palh ang tih ka hlãu alâwm! Keimah ang deuh bawk hi mi dang pawh an awm ve nualin ka ring. Hriat lohna avànga mak tak taka Covid-19 chungchâng âr mit ṭet khuanpui ve mai mai hi eng zát tak awm ve hlawm ang maw? Kan mãwl haih haih hlawm khawp mai zawng a nih hi!

Covid-19 chuan kohhran leh khawtlâng nun pawh a khawih danglam nasa hle mai a; hei hi chu mit leh benga kan hriat, a taka kan hmuh a ni thung. Kohhran inkhâwmpui ni se, a hun taka neih theih a ni lo a; palai kal dàn pângngai lah kan zàwm thei hek lo. Mi tlêm tê-in ro kan rèl a; inkhâwmpui a hautak lo sawt! “Inkhâwmpui a hautak,” kan tih ṭhin kha Covid-19 reh hnûah a ngai tê bawkin kan kalpui leh tho ang em?

Chhiat ni leh ṭhat ni hman dàn chungchângah Covid-19 hian min khawih danglam nasa hle. Kan duh rêng vàng ni loin, Covid-19 laka kan him theihna tùra sawrkar SOP zawm ṭùl vàng a ni ber. Sawrkar thû zàwm ta lo ila, man kan pumpelh a nih pawhin hri kan kài nasat lehzual phah maithei si; chumi laka fihlìm chu tûte pawhin kan duh vek ang.

Mizote hi khawvêlah mitthi buaipui nasa ber hnam kan nih loh pawhin pahnihna chu kan ni bîk hauh lo ang! An thih hun azirin tlaivàrpui a ngâi fo a; nula leh tlangvâl tlaivâr tùr lo kal hmâin nû leh pa valâi deuhte chu mitthi inah an lo lêng hmasa a. Tûnlai tak phei hi chuan nula leh tlangvâl hi dâr 9/10 hmáin mitthi inah an kal ngâi ta mang lo emaw ni, nû leh pa tân pawh lo awm rei deuh a ngâi ṭhin.

Zînga nula leh tlangvâl tlaivâr ṭìn hnûah nu leh pa an lo lût khâwm ve leh a. Mitthi vui hun ni se, dâr 12 hmâ chuan kan vui mang lo. An thih hun azirin, tlai, zàn, zîng leh chhûna vui hunah, ni khat thil thûah pawh mitthi inah chuan vawi 2/3 kal a ngâi a; chutianga kal loh chuan dem hlawh mai a hlauhawm deuh roh si! Mitthi vui hnûah pawh thlàn nghah nî bákah ni eng emawti chhûng chu khawhar lènpui hi kan tih dàn mâwi taka kan ngaih a ni a; mitthi tân hian hun kan sêng hnem êm êm mai a ni. Hetiang taka mitthi buaipui nasa hnam hi ram dangah awm ve tak ang maw?

Hmànlai chuan Israel-ten mitthi hi thih ni là láin an phûm deuh zêl; Isua pawh a thih niin a hmá thei ang bera phùm a nih kha. A chhan chu mitthi khawih kha bawlhhlawhna thlentu a nih avàngin a rang thei ang bera phùm vat an duh a ni. Chu bákah chuan ram luma chêng an ni a, mitthi chu an rimchhe hmâ bîk a; phùm vat a chawh a ni.Tûn thlengin anni chu an la invûi hma ṭhin a ni ang.

Covid-19 hripui lêng kârah chuan tûn hmâa kan tih ṭhin tam tak kha Covid-19 natna avànga thi lakah chuan tih theih a ni lo chauh pawh ni loin tih ngam a ni ta lo. Covid-19 vànga thi ni kher lo pawh kàng kâi zêlin, a rang thei ang berin kan invûi ta zung zung mai a; tûn hmâ âi chuan mitthi laka kan hun sèn pawh a tlêm ta deuh hret àwm e.

Hetianga mitthi buaipui dàn thar hian Covid-19 hri lêng reh hunah a ṭha zâwngin nghawng a nei zui thei ang em? Mizote hi chhiat ni leh ṭhat ni-ah hun kan sèn hnem êm avàngin sawrkar hnathawkte thlengin office an chhuahsan tam phah a. Covid-19 avànga mitthi buaipui dàn, hun heh lo deuh zâwka kan tih dàn ang hi tûn hnûah pawh kan kalpui zêl ngam ang em? Nge - tûn hmâa hun heh tak angah bawk khân kan lêt leh kher zâwk ang?

Mitthi avànga hun kan sèn tam ang bawkin ṭhat ni, inneihnaah pawh hun kan hmang tam a. Mi ṭhenkhatin, “Covid-19 hri lêng chu thih nân a ṭha lo a; inneih nân erawh chuan a ṭha,” an ti fiamthu mathlàwn loin Covid-19 hripui lêng hnuaiah chuan inneih a hautak lo deuh sawt a. Mi tam takin, “Biak in hawnga inneih chu a hautak,” an tih ṭhin chu tûnah chuan chhuanlam tùr awm thei lo lêka awlsam zâwkin inneih theih a ni ta! Hetiang hi Covid-19 reh hunah kan chhunzawm ngam ang em?

Covid-19 avàngin Pathian biak inkhâwm pawh kan nei hlei thei lo; inkhâwm kan neih theih loh avànga phun thãwm hi a ring angreng viau. Phun zîngah Kohhran Upa leh Pastor pawh an bãng chuang lo! ‘Phunchhiar bâwm’ kan hûng thluah a ni ber e! Inkhâwm kan châk tawh avàngin sawrkar SOP chu kan sawisêl a; sawrkar pawh kan dem titih hial a. Inkhâwm kan châk chhan ber chu ‘zaia làm mup mup’ a ni ber a; hei hi thlarau mî nihna thûk ber a ni ta emaw kan ti a! Rev. Thansiama (L) kha la ta dam se, zaia làm mup mup hi, “Kan hlimpui nge kan ṭhatpui?” tiin a zâwt ngei ang le!

Sawrkarin inkhâwm hun a han hawng a, zai erawh chu a khap rih a; chu pawh chu kan hre thiam lo a, kan phun sup sup a. Hmun ṭhenkhatah an zâi lui a; Covid-19 hri an kâi nghâl lêm lo a ni mahná. “Zai avàngin Covid-19 hri a darh chuang lo,” an ti a!

Zàn curfew kan sawisêl bawk a, “Zànah Covid-19 hri a lêng nasa bîk em ni?” te kan ti a. Zàn curfew hi awm lo ta chiah se, khawi lo-ah vâk vêlin kan inhàwr khâwm lêt lêt ang a; chutianga kan awm khâwmna lamah chuan Covid-19 kan kâi lo ang tih tu nge sawi thei?

Krismas kan han hmang a; kohhran tam takah chuan ruai kan ṭheh lo. Kohhran ṭhenkhat erawh chuan ruai an ṭheh thung a. Thingtlângah phei chuan ruai ṭheh bákah zaikhâwm leh làm mup mupin a zui a; hun rei tak inkhâwm tawh kha Covid-19 hri kai hlau loin an zaikhâwmin an lâm mup mup a ni ang.

Krismas hnû rei vak lo aṭangin thingtlângah pawh Covid-19 hri a darh ṭan a; khaw chengker takah pawh Covid-19 hri vei hmuh chhuah a ni ta hial. Thingtlâng lama hâwng ṭhenkhat chu Aizâwlah an lo kîr leh tawh a; Aizâwlah pawh Covid-19 hri vei an pung leh ta thûr thûr mai! Tûnah phei chuan sîng chuang kan ni leh ta! Covid-19 hri vei leh vei lo test an tam zawh poh leh a vei hmuh chhuah an tam mai dâwn tihna a ni àwm e!

Hêng zawng zawng ngaihtuah hian Covid-19 hri laka him tùr chuan invèn uluk reng a la ngâi rih tihna a ni. Hmai tuam ṭhat hle te, kut sil fai ngun te hi a la ṭûl reng. Fimkhurah fimkhur luat a awm lo a nih ber hi. Natna benvawn nei tân phei chuan Covid-19 hi a hlauhawm bîk an ti si a; kan fimkhur lehzual a ngâi hlê a ni.

Hetiang boruak kârah hian mipui hian eng nge kan zir tur? Covid-19 hri lêng avànga sawrkarin inkhuahkhirhna chi hrang hrang a siamte hi zàwm tùrin thu âwih kan zir a ngâi a ni. Invènah invèn luat a awm thei lo ang a; invêng tak chung pawhin “a tlák tlák vànduai,” tih ang deuhin hri hi kâi nawlh theih a ni. Covid-19 hi kan hlau lutuk lo a nih pawhin mi dang ngaihtuah tel zêlin kan fimkhur reng a pawimawh a. Sawrkar thuchhuak pawh kan zawm tlàn dial dial a ṭûl zui zêl ang.