Guest writer
Revd Chuauthuama
BJP HI HLAU LOIN DUH LOH NGAM TUR
Inthlan a hnai ta, party ṭhenkhatin candidate hming an puang tawh a; ṭhenkhatin an la puang lo a; hun rei lo tê-ah an puang vek ang. Tûnah chuan kohhranin inthlan thuchah siamin mi ṭha thlang tûra inzirtîrna a chak ták avàng hian political party hrang hrangte pawhin candidate an siamin a lang a paua zû leh sa leh mipat hmeichhiatna lama mi hmingchhe deuh chu an candidate duh lo tlângpui tawh a. Mizoram Presbyterian Kohhranin tam ber nihna a channa hmunah hei hi a dik lehzual deuh a; chutianga tam ber nihna a chan phák lohnaa candidate tûr erawh chuan zû in mi pawh an la candidate zauh zauh tho a. A tlângpuiin party hrang hrangin candidate an duhtui kan tih rual hian MLA zawng zawng erawh chu zû-ah an fihlim vek bîk lo a ni ang tih theih tûr an awm zeuh zeuh. Mizoram Assembly House-a zu chungchâng an sawi ṭuma ruling MLA pakhatin, “Kan ṭhianpa pakhat tih dàn takah mut tui nân, chaw ei tui nân, Pathian thu sawi tui nân te pawh hian a va ṭha dâwn êm!” ti-a a nuihpui ang deuh khân chaw ei dâwna zu in ṭhin chu an awm ngei ang tih hi rinhlelh rual a ni lo.
Tûn ṭum inthlanah hian a beidawng zâwnga ngaihtuah chuan tu nge kan thlan ang tiin rilruin âr bo a zawng ṭhin; mahse chutiang taka beidawn ṭhak chu a dik si lo. Kohhran duh loh thil tiluitu chu tute nge, eng party nge tih chu tlâng hriat a ni a; mahse chuti chung chuan an lama ṭang lui tlat tûr, ‘uṭawk pawh candiadate se ka vote ang’ tih ang hrima party-a nghet erawh an tam viau lawi si. Tûn hnaia Presbytery Inkhâwmpuiah khân inchhiarna thar a lo chhuak a. Presbytery tinah mitthi zât han en chuan hmeichhia aiin mipa an thi tam zâwk vek a. Thingtlâng lam Presbytery-ah chuan mipa leh hmeichhe thi ratio kha a inthlau lutuk lo a; khawpuiah erawh chuan mipa leh hmeichhe thi ratio chu inthlau tak a ni. Entîr nân - Pastor bial pakhatah chuuan kumin chhûngin mi 34 an thi tawh a; chûng zînga 29 chu mipa, 5 chu hmeichhia an ni. Tûn hnaiah hian Mizo mipa an hek mawlh mawlh hle. Mitthi thih chhan phêna a tam ber chu ‘ZU’ a ni. Rorêl lai party chuan zu zawrh hmaa zu chhia lo in tawhte kha an thi tiin sawi pial an tum a, a dikna chin chu a awm ang; mahse an thih zawih zawih chhan chu zu zawrh ták vàng a ni.
Hmàn deuh khân ka lu mehtîrnaah lu mettu chuan zu khap a duhzia a lo sawi mawlh mawlh a; ka lû a meh hun chu zîng dâr 7 a ni a, chutih lai pawh chuan zu rim a nam huam tawh. Lu mêttu chuan, “Zu an khap lai kha chuan duh ang in tùr kan hmu lo, tûnah chuan tlai lamah ṭhianten min rawn kensak a, duh zât zât in tûr kan hmu thei a, pawisa a hek duh êm mai, khap leh vat se,” a ti mawlh mawlh a. Tûk khat chu E&ND hotu pakhat motor-ah ka chuang a; E&ND-a thawk pakhat chuang ve chuan, “Inthlang ila, sawrkar thar chuan zû hi khap leh phawt mai teh se. Zu zawrh chu ninawm tak a ni; zu zawrhnaah duty a ngai a; tu mah kan dang thei tak tak si lo; card hi an rawn hum far zêl si a. Heti rêng rêng chu a retheihthlák êm mai,” a ti bawrh bawrh a. Ka rilru tê tê chuan E&ND-a thawkte pawhin hrehawm an lo tih phah hle a nih dâwn tak hi ka ti a. Tûn ṭum inthlanah hian tu nge thlana thlan loh tûr tihah ‘ZU’ zawrh hi rilru kaihhruaitu pakhat chu ni hrâm teh se.
WhatsApp group hrang hranga sawi honaah hian mi ṭhenkhat chuan ZPM hi sawrkar ta se, ZU zawrh a khap ngam ang em tiin zawhna an siam ṭhin. Mi ṭhenkhat chuan ZPM-ah hian zu zawrh sawimawi tlat ṭhin mi langsàr tak tak pathum pali lai awm hi an ngaihtuahna tibuaitu a ni deuh a; mi ṭhenkhat chuan anniho pathum pali hi awm mah se, khap duh tûr an tam zâwk ang an ti thung a. MNF hian sawrkar siam ta se, Zu zawrh khap chu an tum ni âwm takin an lang deuh roh a; chutih laiin an party MLA langsàr tak thusawi pakhatah kha chuan ‘MLPC Act kan ennawn ang’ ti lam hawi deuh chauhin a sawi a; nakinah hnâr hnuaiah phatna a bo lo tih zawng zawng hi an neih palh mai ang em tih zawhna a awm thei ang.
Zu zawrh hi chu Mizote hian kan chhiat phah tak zet a ni. Mitthi an awm hian board-a an thih chhan tàr chhuah phènah hian a tam záwkah chuan zû a awm zêl mai. Hmeithai an pung nasa a; school naupang zîngah fahrah an tam tual tual. Ka ti lehpek ṭhin ang, Mizorama hmeithai siamna khâwl lian ber chu ‘zu zawrh’ hi a ni. Tu nge i vote dâwn? Zu zuar zêl tur nge zu zawrh tum lo tih hian ngaihtuahna lo luah tak tak teh se. “Kei leh ka chhûngte erawh hi zawngin zu zawrh duh chu kan vote dâwn lo” ti ngam chhûngkua eng zât tak awm ang maw? Inthlan result-ah a lo lang tûrah ngai ang.
Tûn ṭum inthlanah hian BJP factor hi tûn hma aiin a lian dâwn. Nimin piah maiah BJP President Amit Shah-an ‘Krismas chu BJP sawrkar nèn kan hmang dâwn’ tih lam hawiin thu a sawi a; a dik chiah rinawm lo mah se, a ṭawng huai pâng pâng khawp mai. Mualpui lama an pun khâwmnaah chuan sîng têl an tleh thla a. Kum 2001-a Mualpui in pakhat parda-a Isua lem an hmu tih entute zât zet kha an nih hmèl e! A tam ber an nih êm loh pawhin Chakma leh Tuikuk-ho an rawn inphur lût nasa niin an sawi a. Chakma leh Tuikuk issua len lai taka heti taka anniho BJP lama an phusa hi thil àwm lo pawh a ni bîk lo. Congress sawrkara MLA leh Minister lo ni ṭhin pawh Congress aṭangin a bâng ta hial a. Tûn ṭum inthlanah chuan ‘BJP leh Chakma factor’ hi a lian thawkhat dâwn a ni.
Politics-ah hmêlma hlun a awm theih loh kan tih tawh dikzia chu CADC sawrkar siam tûra BJP leh Congress han inmawng zawm tlat dànah khân a chiang khawp mai. ZPM chuan BJP nêna thawh ho an tum loh thu an puang chiang ta a. MNF hi North East India-ah BJP nèna inzawmna nei an nih avàngin thlauh thlák fihlìm ṭhak chu an ngam lo mai thei. NGO ṭangrualin political party hrang hrangte chu Chakma area-ah candidate siam lo tûrin an ngèn a; party ṭhenkhatin an ngenna chu ngai pawimawhin candidate an siam lo. BJP erawh hi chuan candidate a siam lo phal dâwn dèr si lo; a chakna bial tûrah a ngai nghâl hmiah dâwn si. BJP MLA hi pahnih khat chu an awm dâwn a ni mai thei. Tûn ṭum inthlanah hian chak bîk tak party an awm loh phei chuan BJP MLA awm ta se, ‘king maker’ dinhmunah an ding thei mai dâwn niin a lang a; chutih hunah chuan eng party mah hian an thlauh thla phal lo mai ang tih a rinawm. BJP party hruaitute hmai chu a uang teh ang chu!
BJP campaign au hla ber chu ‘hmasâwnna’ (development) a ni. Prime Minister Modi hi Gujarat state CM a nih chhûng khân hmasâwnnaah an ṭhang nasa tih chu hriat a ni. Mahse Modi lo pawhin ram a tihhmasâwn theih tho tih chu ṭhenawm Tripura-a Manik Sarkar-a sawrkar leh Bihar-a Nitish Kumar hnathawh aṭang hian a hriat theih. BJP hi hmasâwnna a ni ringawt chuang lo. PM Modi hnuaiah hmasâwnna a kal chak tih hi tûnlai au hla pakhat a ni; chutih laiin PM Modi sawrkar hnûah India ramah harsatna tam tak a thleng tih hi hriat ve tûr a ni. BJP hi propaganda theh darh thiam an ni; tûnah phei chuan Central-a sawrkar lai an nih avàngin hmanrua an ngah. Sum leh pai an hmatheh nasa tih pawh hriat a ni. Amit Shah lo kal ni khân WhatsApp-a ka thu dawn pakhatah chuan khaw pakhatah KṬP hruaitu hlui chu BJP-in Block President-ah an thlêm thlu ta nge nge; Block Preisident chin chuan Bolero motor an hlawh vek dâwn an ti. Vawiinah pawh SUMO-in Central BJP President Amit Shah lo kal làwm tûrin an lo chhuk dâwn tih thu a ni. A sawi zawng zawng chu a dik vek lo a nih pawhin BJP hian sum chu an hmatheh nasa hle ang; Congress nèn an danglam chuang bîk lo ang tih a rinawm.
Amit Shah chuan “Next Christmas with BJP government in Mizoram” a ti tluk a ni; chutiang êm chu a thleng lo tûrah ngai ila. Mahse tûn hma ai chuan BJP hian kua a rawn hreuh thûk tawh zâwk a, Chakma leh Tuikuk zîngah a thûk lehzual ang. Mizo ṭhalai zîngah kua a hreuh thawkhat ni àwmin an sawi; a chhan chu sawrkar hna kan beisei ber a, hnathawhna siam tam lam hi an zuar nasa thiam si a, chu chu hîptu chi khat a ni ang. Mizote tân hian BJP hi a hlauhawm em? Mizoram CM-in “Buddhist BJP chu an hlauhawm lo” a tih kha. Mizorama BJP hruaitu lo kalten an sawi ṭhin langsàr tak chu khawi lai laiah emaw BJP zîngah Kristian an lo awm ve leh phauh ṭhin chu hlauh loh tûr an nihzia sawi nân an hmang. Mahse an thu hi pawm ngawt chi a ni lo. BJP hi hlauh vàng ni loin duh loh ngam tûr a ni. Eng vàngin maw? India ram hi Hindu rama siam tumtu ruhkawl an ni tlat. BJP chakna hnâr ber chu RSS, VHP, Bajrang Dal, etc., tihte an ni. Anni hi Hindu firfiak, India ram pum pui hi Hindu ram - Hindutwa-a chantîr tumtu an ni. An policy hi Kristiante tân chuan duh chi a ni lo. Engati nge Mizo Kristiante hian thil kan hriat thiam theih loh. Isua Krista kan rinna hi Hindutwa duhtute lakah kan hralh mai dâwn em ni?
Sawrkar chu a chelhtuin a zir chuan hmasâwnna hi chu a kal hrim hrim; an zir vak loh pawhin a ngai rengah chuan a ding bîk lo, tlêm tala hmasâwnna chu a awm ve tho. Central-ah BJP sawrkar avànga State lamah BJP sawrkar ve kher a ṭûlna a awm lo. Central sawrkar hian state sawrkar chan tûr sum hi a hrêk ngawt thei bîk lo tih hi hriat tûr a ni. State tin hian ‘share’ an nei vek; chumi hmang thiam apiang state chuan hma an sâwn thei a ni mai. Tûnah hian Central-ah BJP a sawrkar avàng hian chak pur purah kan ngai mai thei. India ram pum pui thlìr erawh chuan an chak dàn hi chuti teh ual a ni bîk lo. Internet-a BJP dinhmun bih chianna hi kan hriat ve a ṭha ang.
PM Modi chuan May 27-ah khân Cuttack-ah States 20-ah BJP sawrkar angin a sawi a; a nihna takah chuan State 10-ah majority an ni chauh zâwk a ni. BJP-in sawrkar an siamna States erawh chu mipui tamna Indian hmàr lam a ni deuh vek a. MLA an neih dàn chu - Uttar Pradesh-ah 312/403; Haryana 47/90; Madhya Pradesh 165/230; Chhatisgarh 49/90; Rajasthan 163/200; Gujarat 99/182; Uttarakhand 56/70; Himachal Padesh 44/68 te a ni. North East India-ah chuan Tripura-ah 35/60; Arunachal hi kum 2014 inthlanah MLA 11 chauh an nei a; mahse defection avàngin tûnah chuan BJP-in sawrkarna a chang. State danga BJP MLA dinhmun chu - Maharastra 122/288; Assam 60/126; Bihar 53/243; Jharkhand 35/81; Goa 13/40; Jammu & Kashmir 25/89; Meghalaya 2/60; Nagaland 12/60. Hêng state ṭhenkhatah erawh chuan state level party-te nèn inremin sawrkar an siam ve tho.
State dang tam takah chuan chuti takin an chak bîk lo. Kerala 0/140; Punjab 3/117; West Bengal 3/295; Telangana 5/119; Andhra Pradesh 4/175; Delhi 3/70; Odisha 10/147; Karnataka 104/222. Tamil Nadu, Sikkim leh Puducherry-ah BJP MLA an la nei lo. India ram puma MLA 4139-ah BJP-in MLA 1516 chauh a la nei; hêng zîngah hian 965 chu States paruk - Uttar Pradesh, Madhya Pradesh, Rajasthan, Maharastra, Karnataka leh Gujarat a ni. India ram pum pui ngaihtuahin BJP hian a la luah thûk lutuk lo tih i hria ang u. Tûn ṭum inthlanah hian khawi lamah nge kan ṭan dâwn? Pathian leh Kohhran lamah kan ṭang dâwn nge kan phatsan zâwk dâwn? Tute pawh bûkin kan awm dâwn si.