Guest writer
Revd Chuauthuama
RAM RORELNAA KOHHRAN LEH MIPUI MAWHPHURHNA
Ram rorèlna ṭha a awm theih nân Kohhranin mipui zirtîr tûr a ni. Kohhran chu a langchangin sawrkar-ah a inrawlh tûr tihna a ni lo a; kohhran leh sawrkar kal kawp thiam erawh a pawimawh hle thung.
Kohhran zâwlnei rawngbâwl hna
Kohhran hi kawng hrang hrangah zàwlnei rawngbàwl hna thawk tûr a ni. Zâwlnei rawngbâwl hna (prophetic ministry) tih hi hrilh lâwkna lam ni lo, huaisen taka thudik puan chhuah a ni zâwk. Kohhranin thil dik lo chu huaisen takin a do zêl ang. Thuthlung Hluiah kum zabi 8-ah khân Israel leh Judai ramah rorêlna dik loin bû a khuar hneh hle. Mipuiah inthliarna a nasa a, mi hausa leh rethei kâr a hla; mi retheiten dikna an chang lo. Israel ramah Hosea leh Amosa-ten thil dik lo chu nasa takin an do a, Isaia leh Mika-ten Judai ramah nasa takin an do bawk. Chutiang dik lohna do chu tûnlai hian kan tihtûr a ni a; Kohhran hi chutiang rawngbàwlna kalpuitu tûr chu a ni. Kan rama dik lohnate do tûrin Kohhranin huai taka zâwlnei rawngbâwl hna kalpui reng a ngai.
Party thil tum zir chian
Kohhran chuan political party leh an thil tumte zir chian a ngai; party tin manifesto-te chu chîk taka zir tûr a ni. Mipui bum nâna thu cheimawi satliah, tihpuitlin hleih theih loh nge, ram hnuk khawih, hmasâwnna thlen thei tih hriat ngei a ṭha. Sawrkar siam hnûah an manifesto chu an tipuitling ngei em tih zir chhunzawm tûr. Zir chiang tûrin mi thiam bîkte rawih a ngai ang; Kohhran tân sum sèn huam a ngai ang. Mizoram Synod-ah chuan Social Front Political Cell-in emaw Research & Evaluation Wing (REW)-in emaw mi thiam bîk an ruai thei bawk ang. Mi thiam bîk rawihte chu âwn bîk nei lo, Kohhran leh Pathian laka mi rinawm an nih a ṭûl. An thil hmuh chhuah chu ram mipui hnênah puanzâr ngam tûr a ni; chu chuan inthlan leh huna vote thlák dân kaihruai tûrin mipui zirtîr chhunzawm a ngai ang.
Mi rinawm thlan tûr
Kohhran inzirtîrnaah mi rinawm thlang tûra infuih tam a ngai hle. Inthlan hunah vote kan thlákin party ruihchilh loh a ṭha. Mizoten party ruihchilh kan chîng viau, “Uṭawk pawh candidate se, kan party mi a nih chuan ka vote tho tho ang,” an tihfiamthute hi a dik thui hlein a lang. “Kan party mi an nih loh chuan ka chhûngte pawh engah mah ka ti lo” tihte kha political speech chhe ber zînga mi a ni ang. Ram rorêltu atân - zu in mi, zu zawrh duh, mi hlemhlê, mi duhâm, mipat hmeichhiatna kawnga hmingchhia thlan ai chuan - zu in lo, zu zawrh duh lo, mi dik, mi hmingṭha, Pathian leh Kohhran laka rinawm ngei thlan a ṭha.
Mi taima thlan tûr
Kohhran chuan mi taima thlang tûrin mipui zirtîr tûr a ni. Mi ṭha tak anga lang hi an taima vek lêm lo. Ram hruaitute chu Nehemia anga taima rum rût ni se (cf. Neh 5.16). Kan biak Pathian hi Pathian taima a ni a; kan rin Isua pawh mi taima a ni. Isua’n, “Ka Pain tûn thlengin hna a thawk reng a, kei pawhin ka thawk ve a ni,” a ti (Jn 5.17). Pathian leh a Fapa Isua zia kan kai tûr a ni. Pathian hrin kan ni a, min hringtu Pathian zia kan chhûn tûr a ni. Ṭawngkam chauha taima, a taka thawk taima si lo chu thlan loh tûr. Ram tâna taima taka thawk thei thlang tûrin mipui zirtîr a pawimawh.
Mi remhria thlan tûr
Ram hruaitute chu mi remhria leh hma thlîr (vision) nei thui tak ni se. Ram khat hotu ah mi taima leh remhria, hma thlìr nei ṭha an pawimawh zual bîk. Mizote hian hmathlir kan nei thui lo hle; politician zîngah pawh hmathlîr nei thui an awm mang lo hi kan ramin a tuar nasat phah hle. Chuvàngin ram hruai tùrin hmathlîr a nei thui ṭha tâwk em tih kan zir chian hmasak a ngai. Ram hruai kawnga hmathlìr nei mûmal lo, a tlachawpa thil ti mai mai kan nei rei ta lutuk hi kan ramin a tuarin a hnufual phah hle.
Mipui hi lei theih loh nih tûr
Mipui hi lei theiha awm lo tûrin nasa taka kan zirtîr a ngai. Kohhran mite chu mipui zînga tel kan ni a, inthlan hunah lei theiha awm loh tûr. Kan ram inthlanna hi thianghlim tak angin a lang a; chhûngrilah erawh chuan a bawlhhlawh hle. Candidate-ten pawisa an chelek nasa tih hi hai rual a ni lo; candidate ṭhenkhatin chêng nuai za chuang an sêng. Tûn ṭum inthlan lo awm tûrah pawh hian phai lama zawmpui neite chu an puten sum leh pai an rawn pe tam hle ang. Mipui fîmkhur a ngai tak meuh; lei theihin awm loh tûr. Punjab MLA-in an rama ui suat nân Mizorama thawn a rawt haw hle si, ui sa leina tûr pawisa pêka lungawi tâwk tlangvâl leh patling an la awm rengte hi a zahthlâk. Sum tam tak sênga thlan tlinten an sèn ral zât hmuh lêt tumin thil tih an hnial ngai lo. Mi chutiang chu thlan loh ngam a pawimawh; tu mah lei theiha awm loh tûr a ni.
Sawrkar zar buai loh
Kohhran chuan mipuite chu sawrkar zar buai lo tûra zirtîr tam a ngai. Mizorama harsatna pakhat chu chhûngkaw malin sawrkarah beisei kan ngah a, kan zar buai lutuk ṭhin hi a ni. Minister leh sawrkar officer liante lakah thil kan beisei tam a; an tâna tih mawi lo thlengin tihtîr tum tâwk an tam. Chhûngkaw mal hamṭhatna aiin ram hmasâwnna dah pawimawh zâwk tûr. Ramin hma a sâwn phawt chuan mipui nâwlpuiin hma kan sâwn ve mai. Ram hmasâwnna dah pawimawh hmasa ila, chhûngkaw mal mal pawhin hma kan sâwn chhawm zêl tho ang.
Sawrkar hmalákna ṭha chu thlâwp tûr
Sawrkar hmalâkna ṭha thlâwp tûrin mipui zirtîr tam a pawimawh. Ram hmasâwnna tûrin sawrkar ringawtin thil a ti thei vek lo, a thil ruahman tihpuitlin nân mipuiin tih tûr kan nei thei; kan theih ang tâwkin sawrkar ṭanpui ṭhin tûr a ni. Kan thil neih - in hmun lo ram thlengin pêk a ṭûl pawhin zângnadawmna phût lo emaw, phût sâng lutuk lo emawa pêk a ngaih hun a awm ang. Hmasâwnna thil tam tak kal ṭhat theih loh chhan chu zângnadawmna beisei a sân lutuk ṭhin vâng a ni. Zângnadawmna hmuh tam theihna tûr a nih phawt chuan dâwta ram neihna lehkha siam chawp kan duh ṭhin hi sim tûr a ni.
Rorèlna dik tundin ngam
Kristianten kan tum ber chu rorèlna dik tundin ni zêl rawh se. Rorêltute chu - kan chhûngkhat laina hnai, kan party mi ngei pawh ni se, dik lo taka thil an tih chuan do tlat ila. Dik leh dik lo tehna chu party mit aṭang ni loin Pathian thu leh Kohhran zirtîrna aṭangin ni ber rawh se. Pathian thu leh Kohhranin a zirtîr dàn kalha tû pawhin thil an tih chuan kohhranin a do ngam tùr a ni. Pathian leh a Kohhran duh dàn tungding zêl tûrin kan huai tùr a ni. Tû lakah nge kan rinawm? Pathian leh a Kohhranah nge party-ah? Pathian leh kohhrana rinawm tûrin kan mite zirtîr tam a pawimawh hle. Pathian leh kohhran tân kan rinawm phawt chuan khawvêl thilah kan retheih phah a nih pawhin thlarau lamah tal kan hausak phah zâwk ang!
Sawrkar thiltih dik lo do ngam
Rorèlna ṭha chuan mipui a châwi kâng rual ṭhin a; rorêlna ṭha lo erawh chuan mipuiah inthlauhna kak zau tak a siam thung. Rorèlna ṭha lo, dàn ṭha lo, inkaihhruaina ṭha lo leh mipui tam zâwk tâna him lo sawrkarin a siam chuan kohhranin dodàl ngam tûr. Khawvêl hmun dangah kohhran hruaituten sawrkar thil tih dik lo an do ngam a; communist ram leh dictator rorêlna ramah pawh huai takin sawrkar an do a; a tâwpah zalènna an nei ṭhin. Sawrkâr pawh sawisèl a ngaih chuan sawisêl ngama, do a ngaih pawhin do ngam tûr a ni.
Mipui dik a pawimawh
Mipui siamtu chu mi mal mal awm khâwm hi a ni a; mi mal mal hi kan dik a pawimawh. Mi mal kan dik loh chuan mipui a dik ngawt theih loh. Mizote hi kan rilru put hmang a dik tâwk lo fo. Sawrkar kan beisei dân a dik tâwk lo; mi mal hlâwkna atân hman kan tum lutuk ṭhin. Sawrkar siamtu mipui kan dik loh chuan sawrkar siam tûrin mi dik kan thlang chhuak thei ngai lo ang; mi dik kan thlan chhuah loh chuan sawrkar ṭha kan beisei thei lo bawk ang. Mahni hmasial ringawt loin ram hmasâwnna tûr ngai pawimawh ber ṭheuh ila, sawrkar ṭha kan nei thei ang. Mi dik leh fel thlang tûrin mipui kan dik a ngai.
Ram neitu rilru kan put a ngai
Mahni ram ngei pawh hi mi ta anga en mai a awl ṭhin. Sawrkar ṭha nei tûrin kan ram hi neitu rilru pu taka kan en a ngai. Kan ram kalphung a dik loh chuan ka tân a pawi tih hi ngaihtuah ṭhin ila. Kan ram tichhe thei thil eng pawh kan do ngam a pawimawh. Sawrkar hma lakna ṭha tak anga lang, ṭha tak tak tling zo lo, tute emaw hamṭhatna bîk thlen thei ringawtte pawh thil awm thei a ni. Chutiang thilah chuan mipui kan harh (alert) tâwk tûr a ni. Neitu rilru kan put loh chuan kan ram hian ral lam kan pan thuai ang.
Corruption do
Corruption do hi ngai pawimawh kan ang viau, ‘a zung chawpa pho ro’ tih pawh an sawi ṭhin; eng zât nge an pho ro tawh sawi tûr alawi a awm si lo. Rev. Zaireman, “Kan sawrkar department zawng zawng hi an inṭàmsiak emaw ni sawrkar sum ei hek thiamah an inel emaw tih tûr a ni. A neitua kan ngaihho lah min ei zawh khalh ang tih hlau ni àwmin an che a. Mipui lah kan hlâwkna tûrah chuan dâwt kan hreh lo. A ṭhen pulpit-ah leh chanchinbûah ṭang ila, a ṭhen ṭawngṭai ila, a taima deuhin taima deuhin chhui ila, FIR te, PIL te theh lût ila, a rêltuten huai takin dàn ang thlapin rêl thuai se, kan phêk ṭan a ngai ta a nih hi,” tiin a lo ziak (Rev. Zairema, ‘Mizo Zînga Corruption’ Thukhawchâng Mi Pêkte Hi, 2009:378). Heti hian a ziak bawk, “Sawrkar hruaitu corrupt leh corrupt lo hotu-a neih thûah mipuite hian mawh kan phur thui êm êm a ni. Kan vote-a tling leh tling lo thei an nih miau avàngin sawrkar corrupt chu hmanraw ṭha lo hmang loin kan thlák thei tih hriat a ṭûl hle,” tiin (Rev. Zairema, ‘Corruption : Sawrkar leh Mipuiah’ Thukhawchâng Mi Pêkte Hi, 2009:381). Mi tinin corruption tawh phawt chu do ngam tûr a ni.
Tlângkawmna
Ṭawngka chauha dika inchhâl ni lo, a taka mi dik, mi huaisen, ram hmangaihtu dik tak, hma thlir nei thui tak leh tihlawhtling tûra thawk thiam kan mamawh. Ram rorèlna ṭha neih leh neih loh hi Kohhran leh mipui kutah a innghat thui hle tih hria ila. Kristian ram ti-a chhàl theih Mizoramah hian Kohhran mipui kan dik loh chuan eng tikah mah ram rorêlna ṭha kan nei ngai lo ang.