KUM 7 KAL TA MARCH 16, 2015 KHA!

Tûn kâr Nilaini, March 16 kha khua a sáng hle mai a, ni a sa vawl vawl mai a nih kha. Pro Pastor ka nih lâia ‘A zuitu fel tak nih ka duh’ ti-a kum 3 zet ka lo zui tawh Revd C. Lianhmingthanga fapa John-a nupui neihnaa inkhâwm tùrin Mission Vêngthlang Biak In ka pan a. Biak In kawt ka thlen chuan dâr 1:10 chauh a la nih avàngin Pastor Quarters-ah ka lût hmasa ta a. Mission Vêngthlang Bialtu Pastor hi Rev. K. Lalthanliana, zâi thiam leh hla phuah thiama ni a; pa nun nêm leh dam thluam mai, ka tluk loh vâl a ni. Pro Pastor-ah kum 1990 Synod-ah khân lák rual kan ni a; kei chu ka pension-na pawh kum 14 a nih tawh lâiin ani erawh chuan Synod zêmpui a la zen ta reng mai si a; kan kâr a hla ta deuh mang e!

March 16, 2022 (Nilaini) khân zîng aṭangin ka boss Revd C. Lianhming­thanga (L) kha ka ngaihtuah neuh neuh reng a. Ama ṭawngkam takin kum thum chhûng Lunglei khawpui kan vêng dûn a; mi dum nihliah lianpui hawl chhuakin ni tin titih kan lêng chhuak a. Kan kohhran mite in khân daih hek lo le, Baptist kohhran mite in thlengin kan suartluan ta ṭhin kha a ni a. Kum thum chhûng khân Town Bus-a chuang miah loin Lunglei kha vawi eng emaw zât kan vêl chhuak ṭhin a nih kha.

Kan bial kha a zâu angreng khawp a; a kum khatnaah phei kha chuan Rawpui a rawn thleng hial a. Bial khua kan tlawh chângin in khata kan riah dun chuan, mut dâwnah hian, ‘Elsa-i pa, helicopter khalh leh vut vut mai ang âw!” a ti ṭhin a; a sawi zo hlawt a, a muhîl a, a hnâr nghâl bur bur mai ṭhin. Khatianga kum 3 chhûng kan inhrawn lâi khân thu inbah eih pawh nei loin kan thawk dùn a; kei âiin kum khat chauhin a upa zâwk a. Lungrual takin engkim kan ti dùn a; min ring êm êm a, min châwimâwi thiam êm êm bawk a; a ti lutuk mah mah hial ṭhin! Kan kohhran mite nêna inkawm hona kan neih châng hian, “Ka Pro Pastor hi in duh duh zâwt rawh u. Lei chung vàn hnuaia mi chu eng pawh a hrilh thei ang che u,” a han tih phei kha chuan ka lo îp ru châwih châwih ṭhin. Khatianga taka lungrual ka thawhpui, ka ‘boss’ fel tak khân mual min liamsan tawh a; kei erawh chu fapa John-a nupui neihna inkhâwma tel tùrin ka la dam ṭeng ṭeng a. Kum 7 kal ta March 16, 2015 (Thawhṭanni)-a ka thiltih kha theihnghilhtîr hmin dèrin ka awm chu lo niin. A zialo angreng khawp mai.

Zàn ka hun âwlah chuan chhûn lama WhatsApp-a thu lo thleng tam tak chu a nâwlpuiin ka paih duak duak a. Tû tûte emaw kut hlei hian WhatsApp group an siam hian min rawn khung ve ngawt ṭhin a, member-ho hming han en i la, mi thuhmun an lo ni ṭhûm deuh zêl a; chûngho hnên aṭang chuan thu ropui leh hriat zui tlák vak hi dawn a rinawm lêm loh avàngin ni hnih khat hnûah ngâwi rengin ka chhuahsan leh hmiah mai ṭhin a ni!

March 16 zàna WhatsApp thu lo thleng ka paih duak duak lâi chuan pakhat erawh chuan ka mit a la ta riau mai a; paih rêng ka tum phal ta lo. Kan ṭhenawmpa min rawn thawn a ni a, a thû erawh a tam lo; thlalák ropui vak lo min rawn thawn a. Chu chu March 16, 2015-a ka kawt tlâwm taka puan dum ka zàr thlalák kha a lo ni a. Eng vànga puan dum kha zâr nge ka nih?

Kum 7 kal ta March 16, 2015 kha Congress sawrkarin ‘ZÛ’ a zawrh ṭan nî tak kha a ni a; zu zawrh ka duh lohzia entîr nân Dàwrpui phei, Saron Vêng pan chhukna kawng sîra puan dum pan tê, metre 1 lek ka lei chu ka kawt lung rem chungah chuan kâr khat chhûng ka zâr a; a bulah chuan zu ṭhat lohzia thu 12, Bible aṭanga ka lâk chhuah chu ka târ tel bawk a ni. Kum 7 kal taa tû khàw khàin min hriatpui êm êm loha Zu dona puan dum ka zàr kha ṭhenawmpa chuan ka hriat lohin a thla a lo la a nih chu! Chu thlalák chu min rawn thawn hlauh mai a lo ni. Ka thiltih tlâwm tê min rawn hriat chhuahtîr avàngin a chungah ka lâwm hle. Kha puan dum pan tê kha a hnûah ka su fâi a; tûn thleng hian ka la dah ṭha khiau nghe nghe a. Ram ṭhenkhat ang chu ni se tuten emaw man to taka min leisak an duh pawh a ni mahná! Keini ram riang têah erawh hi chuan chutianga leia min rawn dawn chhin eih pawh eng tikah mah an awm lo ang!

Ka puan dum zàr bula Bible aṭanga zu ṭhat lohzia ziak ka lâk chhuah thu chi hrang 12-te chu hêngte hi a ni:-

1. Zûin mi a ti-uang a; rakzûin buaina a tichhuak; zu rui mi fing an awm ngâi lo (Thuf 20.1)

2. Uain in hnam chu an ã zo (Jer 51.7)

3. Zu hehho leh uain heho chu ṭap vak tak tùr leh chiau vawng vawng tùr an ni (Joel 1.5)

4. Zu in reng mai chu rûl tûr neiin a chuk ang an ni (Thuf 30.23)

5. Zu no lian pui pui dawmtute chan tùr chu a râpthlák (Amos 6.6)

6. Zu in chèna, “I eiin i in ang u” tite chu Pathianin a ngâidam dâwn lo (Isa 22.13)

7. Zû hian mi a bum ṭhin a; a duhàmzia chu Seol anga zâu a ni a; thihna angin chin lêm a nei lo (Hab 2.5)

8. Zû chu inhauh bûng bûngna thlentu a ni (Thuf 21.1)

9. Zû nèna ri bûng bûng ṭhinten LALPA thiltih an en ṭha duh ṭhin lo (Isa 5.12)

10. Uain chu nunràwnna thlentu a ni (Thuf 4.17)

11. Uain ruih chu chhiatna bul a ni (Eph 5.18)

12. Lalin uain a in tùr a ni lo, rorêltuten zû an lam chhên tùr a ni lo. Zû an in chuan dàn an theihnghilh ang a, mi dik chan tùr an ngaihthah ṭhin (Thuf 31.4,6).

Mi tam takin Bible tlawh chhanin zû an sawi mawi ṭhin a. Ka lekhabu pakhat, “Bible, Zû leh Mizote” tihah khân Bible-a uain leh zû lanna zawng zawng bung leh châng chu a thû nèn chiang takin tàr chhuah vek a ni a. Israel hnam nunah uain hian hmun pawimawh tak a luah tih chu kan hai bîk lo. Juda-ten an chaw rinpui ber an sawi chu thil chi thum - chhang leh hriak leh uain a ni. Chhang chu hriak nèn hmeh pawlhin an kang a, an ei lâiin uain an in ṭhin. Uain an in khân ruih nân an in lo a, antui kan hâwp ang deuha in an ni thung.

Khatianga Mizoram sawrkarin zû a zawrhtîr tâkah khân biak in leh sikul bul hnãi tak takah pawh an zuar ta zêl a. Ka làwina biak in aṭanga metre 20 pawh tling lo, kawngpui dung inah te, Zàrkawt Biak In aṭanga ka pên 80 leka hla Zalàwma in hnuaiah te pawh an zuar ta zêl a nih kha. Zu zawrhna dàwr hrang hrang chu ka tlawh ve ṭhin a; zu lei tùr intlar ṭhiap ṭhuap lâi thlate chu ka la bawk a. Khatih lâi kha chuan Millennium Centre aṭanga nula leh tlangvâl leh tleirãwl hnung puak ipte puar tak aka lo chhuak kha chu zui lei hlim an ni zêl!

Sawrkar berin zû a zawrhtîr tákah chuan ṭhalai an thi phak phak reng ta mai a; thi zîngah chuan Mizoram police pawh an tam hle. Khatih lâia Home Minister leh Excise Minister nih kawp R. Lalzirliana khân Mizoram Assembly House-ah pawh kum 2015–2018 chhûngin police 435 an thi tih a sawi nghe nghe kha.

Kum 2018 MLA inthlan hun a lo thleng dâwn a. MNF party chuan an sawrkar leh phawt chuan tûn hmâa an thil tih dik lohte chu bànsana, “Simin ka lo kal e, âw Lalpa” tih hla sa ni àwm takin zu zawrh khap an tum thu an puang ngam a. Chuti taka sim hming pu tlák ni àwm taka an intiam tákah chuan kohhran mipuite pawhin an sualnate an sim tak taka ngâiin an lo tihsual tawhte chu ngaihdamsakin an thlang tling ta mai a. An sawrkar aṭanga rei lo tê-ah zu zawrh tihtàwp a nih thû chu Chief Minister-in a puang ta rêng a nih kha.

Tih tak arpa tuihàla khap an nih leh nih loh erawh chu hunin a rawn hril ta. Tûnah chuan inthlana tlin an duh avàng chauha zu khap ve chê chê an ni ta mai em ni chu âw tih tùr an ni ta. Zu khap hlawhtling tùr hian ‘political will’ hi an nei tak tak lo niin a lang. An mi leh sá duhsak zâwngte contract hna thawh tùr ngaihtuahsak an phûr ang hian zu khap hi bawh zui chak se chuan tûn âi chauh hi chuan an khap hnehn a rinawm. Synod Executive Committee member-te nèna Synod House JM Lloyd Hall-a MLA tharte nèna inkawm ṭum pawh khân Mizoram Synod chuan sawrkar thar laka a beisei a lo thlen zîngah zu khap hi a tel ngei mai. An lehkhaah pawh hming hmerh faka Ràngvamual, Phunchawng leh Tuirial Airfield vêng vêla zu zawrh tih bo an duh thû thlen tel a nih kha. Amaherawhchu, tûn thlengin hêng hmunahte hian boruak thianghlim hmuh tùr a la awm si lo; Ràngvamual leh Phunchawng tlàn pèl hian feh chhuak zing hle mah se, ‘pip e, pup e’ an ti duh dèr si lo! Chu vàng chuan tûna Mizoram sawrkar hian vote hmuh nân chauh zu khap hi an lo sawi mawi em ni tih mai palh a awl ta hle!

Tûnlâia titi lãr angreng tak pakhat chu Champhai leh Hnahlàn uain chungchâng a ni. Thil mak ka tih ve mai mai chu Hnahlàn grape hmuh chhuah hlim khân a ṭha ber chi ang khân chanchinbûah rawn sawi a ni a. Hun a lo kal deuh a, a rah ei chi loh, uain siamna atân báka hman tlák loh tih a lo ni leh ta thung a!

Tûn hnâiah “MLP Rules Drafting Study Committee-in MLP Rules-ah wine siam phalna telh loh ni se,” tih thãwm a awm avàngin Champhâi leh Hnahlàn uain chungchângah titi a tam leh ta hle a; mi ṭhenkhatin zû an rawn sawi mawi phah leh ta. Zu sawi mawitute lah kohhran nêk deuh salha ṭawng hreh lêm lo a ni. Internet aṭanga kan hmuh ve chinah chuan beer-ah hian alcohol chu 5% vêl a ni a. Beer chi hrang hrang alcohol pài zât kan hmuh ṭhenkhat chu hetiang hi a ni:

Amstel Light 3.50%

Heineken Light 3.50%

Modelo Chelada 3.50%

Michelob Ultra Pure Gold 3.80%

Champhâi leh Hnahlàn uain-ah hian alcohol hi 11% ái maha sâng, 14% vêl a ni àwm e. Champhâi leh Hnahlàn-a uain siamtuten an duh ber chu an uain siamah alcohol 14% tal ni se tih hi a ni a; chutiang chu a nih loh chuan hralh a tla lo dâwn tih an hriat avàngin MLP Rules Drating Committee thû pawh kha an helh ni àwm tak a ni. MLP Rules draft chungchânga MKHC-in ngawih a chuh tlat pawh kha a dik chiah em? Lum leh lum a, vawh leh vawh làw làw-na chi a ni lo’m ni? Champhâi leh Hnahlàn uain hmanga min hrài ruih hi phal tùr chi em ni dâwn? ‘Âr talh dàn chi khat chauh a awm lo’ tih changchàwia zu zawrh dàn chi dang a ni dâwn tlat! CYMA-in an duh loh thû an sawi ngam kha an fakawm; ding tlang zêl teh se. Champhâi leh Hnahlàn uain chungchâng hi politics-a inbeih nân hman loh a ṭha ang.