Revd Chuauthuama

Guest writer

Revd Chuauthuama

MENE, MENE, TEKEL UPHARSIN

MLA inthlan results a lo chhuak ta a; Congress chu a tla chiang hle. Inthlan dâwna Congress ‘star campaigner’ pakhat­in “MNF chu seat 5 an neih chhun pawh kan chhuhsak dâwn” a tih kha dâwtah a chang a, anmahni zâwkin MLA 5 an nei ṭáwk chauh a ni. Eng vàngin nge heti taka Congress an tlák chhiat? Kum 10 an lal chhûng khân an lal a na leh lutuk a; mipui sawrkar ni loa ‘Congress sawrkar’ chauh an din avàngin mipuiin an chhang kham ta a ni ber. An hotupa ber lahin, “Congress an nih loh chuan ka chhûngte pawh engah mah ka ngai lo,” a ti hial a. ZU an zuar lui tlat hian an dinhmun a pawt chhe bawk. Kohhran duh loh zû an zuar lui a, “Kan ṭawngṭai chhànna chu zu zawrh hi a ni,” min tih khum kha Kohhran ṭawngṭai chhànna dik tak chu a lo lang ta a ni.

A tla chu an tla ta! A tling hian engtin nge ram an hruai ang tih hi tûnah chuan kan thlìr tùr a ni ta. MNF-in sawrkar an siam thei hi an làwmpuiawm hle. An chak chhan ni-a an hotupain a sawi chu SEDP a ni a; hei hi thingtlâng dinhmun ngaihtuah chuan a dikna chin a awm ang. Zu zawrh tihtàwp an tum thu an puang ngam kha an tlin chhan bulpui a ni thui khawp ang. Mipui hian zu zawrh hi kan kham ta êm a ni. Kohhran phal loh chungin Congress sawrkarin zû a zuar lui a; Assembly House-ah zû sawimawina thu huatthlala tak tak an chhák chhuak a. Pathian leh Kohhran an zah lo nasa hle a nih kha. Zu zawrh nghawng an chhui chiannaa an hmuh chhuah ber chu ‘a zuartute leh nawhchizuar an hláwk ber’ tih a nih kha. Kha khân zu zawrh ṭhat lohzia chu a tichiang tâwk hle. An tlák phah ta a, MNF-in an tlin phah kan ti thei ang.

MNF hruaitu lu ber chu a ngai tho kha rin tûr a ni a; chutih rualin mi thar ṭha tak tak an lo lang a. Hênghote hian tha tharin Mizoram chu an enkawl dâwn chu a ni a. Hruaituin a zir chuan term khat (kum 5) chhûng hian ram a danglam hman ngei tûr a ni. Kan thlang lawkah Bihar-a thil thleng, kum 2006 hnûa Nitish Kumar-an Bihar State a tihdanglam dàn kan hria. “Kan lo tidik lo a ni, min ngaidam rawh u,” ti khawpa inphah hniamte kha tûnah chuan an sawrkar leh dâwn chu a ni a; tûn hma ang khân thil tisual nawn tawh suh se. Mizoram hi chhan tlák a la awm a; kum 5 chhûngin mi pângngai Chief Minister tân chuan chhan chhuah theih dinhmunah a la ding a ni.

Tûnah chuan Mizoram sawrkar thar kan thlîr rawn tawh dâwn. Sawrkar hruaitu ṭawng tam aiin thil ti thei, hna thawk thiam kan mamawh. “Talk Less - Act More” sawrkar kan duh. Sawrkar thar hi sawrkar chak leh ṭha a nih leh nih loh chu ni 100 chhûngin a lang hman tûr a ni. Sawrkar ṭha chuan ni 100 chhûngin awmze neiin thil a ti hman ṭhin. Mipuiin eng nge kan lo beisei dâwn? A hmasa berah ni 100 chhûngin zû khapna ‘Ordinance’ tichhuak rawh se. He hmeithai siamna khâwl, Congress sawrkarin a bun hian Mizo mipuite hnuk a chhat hnem ta lutuk; he khâwl hi hluihlãwnin bungraw chhe bâwmah khung nghâl rawh se.

Zu khap a nih rual chiaha ngaihtuah tel ngei ngei tûr chu Ràngvamual leh Phunchawnga zu zawrhna tihbo hlen dàn tùr zawn a ni. Mizoram Synod (2018:17)-ah chuan Hunthar Pastor Biala Ràngvamual leh Phunchawng-a zu leh ruihhlo zuarte puala beihpui thlák rawtna chu pass-in SEC kuta dah a ni. Thlarau lam beihpui thlák chu Kohhranin a ti thei; zu leh ruihhlo zuarte tihtàwpsaka eizawnna kawng dang zawnsak erawh chu sawrkar chêt a ngai a ni. SEDP hi Ràngvamual leh Phunchawnga mite lakah hian hman hmasak ber ni teh se.

Ràngvamual leh Phunchawng vêla zu zuar tam ber ṭhin kha Ṭiau râl aṭanga lo kalte an ni ṭhin; Myanmar-ah sawrkar thar a din tawh avàngin an zînga tam zâwk chu an chho leh tawh ang. Aizâwl khawpui luh leh chhuahna ber kawngpui dunga zu zuar awm reng hi a ṭha lo. Phai lam zu lák luh tihbo kan duh ang chiahin tualchhûng zû tihbo nghál kan duh. Mizoramah hian khawvêl hmun dang zawng aiin zu khap a awl záwk ang; a chhan chu Kohhran leh NGOs lamṭangah an siam theih. Enforcement tihchak hi sawrkar tih tùr ber chu a ni. MNF sawrkar thar hian zu zawrh tihtàwp an tum hi ni 100 chhûng ngeiin titàwp nghâl hmak rawh se.

Mizoram kawngpui chhe lutuk hmêl pawh hi ni 100 chhûng chuan eng emaw chen a danglam hman tûr a ni. Ruahtui tlák loh lai takin sawrkarna an ṭan chiah dâwn a. Inthlan tlin làwma hun khawhral mai mai loin tûnah chêt nghál a ngai. Sawi rawtui ngai zawng zawng chu inthlan dâwnah an sawi zo tawh. Ṭawng bànsan a hun; tha thawh kan hmu duh nghâl. Mizoram kawng chhiatzia chu hotupa berin “ICU-ah a awm” a tih kha. Hmâna rûlngân vun ang maia hnûm hlurha siam min tiamtute kha an ni a; tûn

ṭum chu a tak tak min thlenpui hrãm tawh teh se. Mizoram dung leh vãng hi kawngpui ṭhain chhun tlang chek chuk sela; boruak ṭha lo eng emaw a awm palh pawhin harsa lutuk loin kan awm thei ang. Ramri humhalh nân kawngpui ṭha a pawimawh a; mipuiin ramri hrûla awm kan hreh loh nân kawngpui ṭha nèna thlun zawm hi tih-mák-mawh a ni.

Cachar nèna ramri buai hi chin fel mai theih a ni lo ang; mahse thil kalpui dàn fel záwk duan chhuah vat a ṭha. Boundary Commission din tùrin Central sawrkarah thlen ni sela. MZP-in Zophaia ‘Chawlhbûk’ sak a tum boruakin a hrin chhuah ‘ramri issue’ lo tho chhuak thar leh hi a chak thei ang berin ûm zui a ngai. Dâwih zâwk leh duap kai zâwkah kan ṭang tûr a ni lo. Ramri bulah Mizoram Police/IR-te pawh tam tham deuh dah a ṭûl ang; Chakma leh Tuikuk awmna lamah police tam tâwk dah a hun. Chakma leh Tuikuk issue hi vawi leh khata chin fel theih a ni dâwn lo; mahse he thil hi tihnun thar reng a ṭûl ang. Mizoram mi ni tawh sate chu kan lamṭanga siam thiam an pawimawh ang a; a bák zawng - Mizorama awm hmun rawn khuar thar tumte hi nasa taka dodàl a ngai a. Chumi atân chuan Assam sawrkarin NCR an tih ang hi tih ve ngei a ngai ang; tha thlah loin theih tâwp chhuah tûrin kan beisei a ni.

Tûn ṭum inthlan results-a thil làwmawm tak chu BJP an che chhe hle hi a ni. Chakma leh Bru zîngah vote an hmu tam ve deuh a. Chhimtuipui district-ah inthlan hma lawka BJP zawmten vote an hmu ṭha ve deuh bawk a; mahse an vote hmuh kha BJP nihna aiin an mi mal chakna vàng a nih a rinawm. Kan sawi ṭhin, kan sawi leh bawk ang, BJP hi kan hlau ni loin an thil tum thuk phûm chu HINDUTVA a nih avàngin kan duh lo a ni. Mizo mipui nâwlpui hi Kristian kan nih avàngin, kan ṭha emaw ṭha lo emaw, BJP nih nèn hian a inrem lo hrim hrim a ni.

Hindu BJP an ni emaw Buddhist BJP an ni emaw BJP nih hrim hrim hi a duhawm lo; Mizote hian tha thlah hauh loa kan do reng a ngai. Kan sakhuana tiderthãwng thei, sum hmanga min bual ã thei, vàn kalna kawng min botîr thei a nih avàng hian mar pâta do reng tûr a ni. Mizoram khawthlang lama a lian zêl tûr pawh hi kan do tlat a pawimawh reng ang. BJP MLA pakhat a han awm ve hrim hrim pawh hi a duhawm lo a; chutih lai erawh chuan Nagaland leh Meghalaya anga kan awm lo thei hi thil làwmawm tak a ni. Dik tak chuan MNF ngei pawh hi “chumite pawh chu NEDA-ah an tel” ti-a puh kual mai mai loin NEDA aṭang hian chhuak sela, regional party ruhkawl dik tak ni ngam rawh se. BJP nèna rual lo taka nghâwngkawl bah dun hi a ṭha lo a, rual taka bah dun phei chu a ṭha lo lehzual.

Central-ah eng party pawh sawrkar sela, sum leh paiah min dang chat thei tak tak lo. State tin chanpual tûr hi awmze nei taka sem vek a ni a; kan ram hruaituten an chuh thiam phei chuan belte phai thei lo thàl tûr a awm reng záwk ang. Dik taka sawi chuan Mizoram sawrkar hruaitute hian central sum - sekibuhchhuak hai chhuah dàn hi an la thiam táwk lo zâwk a ni. Sate sawrkar hi dik tak leh zahawm taka a kala hruaituten an zir phawt chuan keimahni’n revenue ngah lêlû lo mah ila, Mizoram zîm tê tihhmasâwnna tham hi chu New Delhi-ah khuan sum hai chhuah tûr a tam. A hai chhuah dàn erawh thiam a ngai a; chu ai mah chuan hai chhuah sa chu ram tihhmasâwn nâna hman ṭangkai dàn thiam a pawimawh. Muang leia sawrkar siamin ram tihhmasâwn dàn an thiam loh chuan inthlan leh hunah paih thlák leh tûr an ni mai. Hmasâwnna dika min hruai thei sawrkar kan mamawh a; chuti ang tak chu ‘Tlumtêa thlîr takin’ mipuiin kan thlîr reng a ni.