KA FANU BIRTHDAY KA’N THEIHNGHILH CHU!

A mak angreng mang e! Hmân ni lawk kha chuan May 5 hi ka fanu Birthday a ni tih ka hre reng a. Mahse, May 5 tûkah chuan ka theihnghilh hmin dèr thung! Tûkṭhuan ei khamah ani chuan min rawn bia a; Kolasib-a kan kal dàn tùr kan sawi dùn a. India President lo zin avàngin a buai thû leh Zirtàwpni, May 6-ah Lêngpui aṭanga lo chhoh a tum tih min hrilh a. Inrinni-ah Kolasib-ah KṬP Inkhâwmpui Lian hmang tùrin kan chhuk dùn ang chu tiin kan inbe fel thlap a. A hnû lawkah ka fanu chuan min rawn be nawn leh a, “Ka birthday in theihnghilh!” a rawn ti a. Ka harh zawk mai! Kan inbe zo chauh a, WhatsApp-ah, “Happy Birthday Mâtê. Dam ṭha takin awm zêl ang che,” tih ka thawn a; ani pawh chuan, “Ka lâwm e,” a rawn ti ve leh nghâl thlap a. Chu chauh chu ka tih theih tâwk, ka fanu birthday ka lawmpuina awm chhun chu a ni!

Engtin nge ka fanu birthday chu ka theihnghilh theih? A mak angreng a, a mak lêm lo angreng tho bawk! KṬP Inkhâwmpui Lian vawi 59-naah thupui thlan sá ‘Tûnlai thil awmzia’ sawi tùrin CKṬP hruaituten min hnawn thlû a. He thupui lãr tak mai hi mi tam takin kohhran inkhâwmpui hrang hrangah ngaihnawm tak leh ropui takin an sawi tawh ṭhin a. Kei ve hian engtin nge ka sawi ang tiin ka inkhâp thlu deuh reng mai a ni. Ka sawi dàn tùr chu ka han ziak ṭhin, ka ziak ṭha leh ṭhin; thu tàwp ka siam hlei thei lo a ni ber mai!

Kei hi miten ‘thu sawi thiam’ an tih ang chi hi ka ni ve lo tih ka inhria. KṬP member, ṭhalai rual zînga thu han sawi tùr chuan ka lo upa ta deuh nèn, mahni vànglai pawha ṭhianpa Rev. C. Rosiama ṭawngkam takin ‘zei lo mi’ nih nák alâiin, tar alama KṬP Inkhâwmpui Liana thu han hril chu ka inhmeh thlãwt loin ka inhria a. Inkhâwm chhûng a rei ṭhin avàngin rawn inkhâwmte nin loh táwka sàwi tàwi thiam ngâi tùr chu a huphurhawm zual lâi ber a ni. Sawi ahmâa min lo huphurhpui ru tâwk lah bo lo! Mi ṭhenkhat lahin, “Engtin tak sawi ang maw?” tiin min lo chãng láwk khiau bawk si!

Kum 2016 Synod Inkhâwmpui, Durtlâng Biak Inah khân Thlarau lam thupui ‘Kohhran Inpumkhatna’ tih hmangin thû ka hril tawh kha a ni a. Khami ṭum kha ka ngaihtuah lêt a; palai tam tak khán, ‘Engtin tak sawi ang maw?” tiin min lo chãng ṭhup mai a. Inrinni chhûna thingpui in chawlhahte khân min hmu apiangin min nuih tet tet chungin, “Zànin chu!” an han ti vêl ṭhin. Kha thlarau lam thupui ‘Kohhran Inpumkhatna’ tih kha ka sawi àwmah an ngâi lo a; ka sawi dàn an hre chák láwk vêl a ni ber mai. Ka’n sawi tak tak kha chu tû mah kha mutthlûk zâi rêl rêng an awm lo; sangha rêp ang maiin an meng de kar vek mai a nih kha. A châng leh an han nui leh hak ṭhin a!

Tûn ṭuma ka thu hril tùr pawh hi chutiang deuha min chãng chu an awm furin ka hria a. Sawi ták vêkah vawi 5 tal hun min pe se, duh táwkin han inchhâk da làw làw ila, a ziaawm deuh tùr a nia! Vawi 3 thuhrilah chuan ka inchhák da zo hman kher lo maithei a ni! Chu tak chu ka buaina a ni ta! Ka han ziak ṭhin, a dang deuhin ka ziak leh ṭhin; ka puntîr zêl a, a sei ta lutuk ṭhin. Ka chhawk ṭhen a; ka ui leh a, ka belh leh ṭhin. Chutih lâi chuan Pastor pension pakhat, mahni tâwka thil chîk ve tak ṭhin chuan min duhsak ni àwm takin WhatsApp-ah thû min rawn thawn rû a. Vaivakàwn Field-a ṬKP Inkhâwmpuia thusawitu khân minutes 20 vêl chauh zêl a sawi thû min rawn hrilh ngawt pek! Ka hming ṭhat min duhpuiin sawi rei lo se min ti a ni ve ngei ang! Hai re hai! Bàb re bàb! Ka zâwm nge zàwm lo tih chu zànin (May 7) aṭangin in lo hre mai dâwn alâwm! Lo helhhawlh viau teh suh u! Mai mai! In thû lo!

Engati nge ‘thusawi’ ti loa ‘thuhril’ tih ka hman leh ṭhin tih hi in lo hmu ru khiau em? A chhan chu thupui thlan sá sawi tùr ni mah i la, Pathian thû ka hril dâwn tlat alâwm! ‘Thuhriltu’ tih áia ‘Thusawitu’ tih hi ka ngaina ve lo. Pathian thû kan sawi hian sawi satliah kan ni lo a, thû kan hril a ni záwk. Kan kohhran ṭawngkam dik tak zâwk chu ‘Thusawitu’ tih ni loin ‘Thuhriltu’ tih hi a ni a; Pathian Biak Inkhâwm Hruaina Bû-ah pawh chutiang chuan dah zêl a ni. Programme bîk eng emaw-ah erawh chuan ‘Thuchah sawitu’ tih chu hman a ni ve e!

KṬP Inkhâwmpui Lian a ni emaw, Kohhran Hmeichhe Inkhâwmpui Lian a ni emaw, beihpui thlák (crusade/camping/campaign)-ah emaw thuhriltu chu ‘Speaker’ tiin kan sawi ṭhin a; Sâp ṭawng a nih avàng hian a ropui sawtah kan ngâi emaw ni? Synod Executive Committee chuan kum 2019 Synod thû angin ‘Mizo ṭawng hman uar, humhalh, hman dik leh ziah dik chungchâng zir hona’ lehkhabu a buatsaih tawh a. ‘Mizo ṭawng hman uar’ kan tih hian Sâp ṭawng emaw ṭawng dang emaw, kan ṭawng ang maia kan lo hman ṭhan tawh tih-Mizo vek tum kher erawh chu ka ngaih dàn a ni bîk lo.

Amaherawhchu, ‘General Conference’ tih âiah kei chuan ‘Inkhâwmpui Lian’ tih ka’n hmang lui hrãm hrãm a. ‘Speaker’ tih áiah ‘Thuhriltu’ tih ka hmang lui tlat bawk a. Ka rilrûah a chiang zâwk bawk. ‘Thuhriltu’ tih ka hman chhan tak chu Pathian thû hi sawi satliah kan ni lo a; hrila puang chhuak kan ni. Chutianga ‘puang chhuak’ sawina ṭawngkam chu ‘thuhril’ tih hi a ni a; hei hi a Bible thû (biblical) êm êm a ni. Chuvàngin ka lawina kohhranah hi chuan ‘Thusawitu’ ti ve loin ‘Thuhriltu’ tih hlîrin kan hmang thlap tawh. Engah nge KṬP Inkhâwmpui Lian a nih avànga ‘Thuhriltu’ ka nih loh bîk ang? Pathian thû ka puang chhuak dâwn a, Thû ka hril dâwn tlat; ka thu hril erawh chu ka sa lo ang a, a sawiin ka sawi ang!

Inkhâwmpui thupui thlan sá a nih avàngin ‘Thusawitu’ tih emaw ‘Speaker’ tih bîk kher hi ka ngaina ve lo! Tawl mai a! Pastor Bial, Presbytery, Synod leh General Assembly Inkhâwmpuiah ‘Thlarau lam thupui’ kan nei ṭhin a. Chumi sawi tùr kan ziah dàn ‘Thlarau lam thupui’ tih hnuaiah ‘Thusawitu’ emaw ‘Thupui sawitu’ emaw tih a ni. Hei hi kei chuan “Thuhriltu engah nge kan tih loh ang?” ka ti a ni!

Hmân ni lawk khân Pastor WhatsApp Group-ah, “Engati nge 2020 & 2021 Synod Minutes-ah ‘Thlarau lam thupui’ sawi tùr kha ‘Thuhriltu’ tih a nih ták bîk?” tiin an rawn záwt a. Kei pawh chuan ka lo en chîk lêm hlei lo chu a lo ni a! Ka han en chian tákah chuan ‘Thusawitu’ ti loin ‘Thuhriltu’ tih a lo ni tak tak a; ka lâwm ru veng veng zâwk a. Kei pek chuan, “Thlarau lam thupui sawi ni mah se, Pathian thû a puang chhuak a, thû a hril dâwn a, chuvàngin ‘Thuhriltu’ tih chu a dik zâwk alâwm,” ka’n ti thâwr mai a; an sawi zui rei ta vak lo! Hmin hlawm tak maw? Synod Minutes ka’n en lêt a; kum 2011, 2013 Synod Minutes-ah pawh khân ‘Thuhriltu’ tih a lo ni tawh a. Khâng kum 4 chhûnga Synod Minutes ziaktute kha Pathian Thlarauin a lo pâwl fuh bîk a ni ang! Nakinah tûte emaw chuan kan tih ṭhin dàn pângngâi ‘Thusawitu’ tih hman zui zêl an rawn rawt leh ngei ang a; kei erawh chuan ‘Thuhriltu’ tih hi a kohhran ṭawngkam bákah a Pathian thû (biblical) zâwk tih chu ka ṭanna tûr a ni ang. Ka hnial hneh leh hneh loh chu thu dang ni se!

Thuthlung Thara Tirhkohte thu sawi rêng rêng kha sàwi satliah a nih loh avàngin ‘thuhril’ tih ṭawngkam (Gr. kêrusso) hman zêl a ni a Chuta ṭang chuan ‘Apostolic Preaching’ an tih ták mai ‘Kerygma’ a lo chhuak a. Apostol-te thuhril phei kha chuan thil 7 fûn tel ngei ngei a nei ṭhin. Chûngte chu British mi, Thuthlung Thar mi thiam, Charles H. Dodd-a lehkhabu, ‘The Apostolic Preaching and Its Developments’ (Hodder & Stoughton, 1944)-ah chiang taka ziah a ni.

Chuvàngin Mizoram Synod Inkhâwmpuia Thlarau lam thupui sawi tùr chauh ni loin Pastor Bial, Presbytery leh PCI Inkhâwmpui Lian thlengin ‘Thlarau lam thupui’ thlan sâ sawi tùr chu ‘Thusawitu’ emaw ‘Speaker’ emaw ti tawh loin ‘Thuhriltu’ emaw ‘Preacher’ emaw tih ni zêl tawh se, tih hi kei lâi sen lungmãwl ngaih dàn zuk nia!

Ka fanu birthday ka’n theihnghilh tlat pek chhan chu KṬP Inkhâwmpui Lian-a ka thu hril tùr ka buaipui vàng a ni ber. Chutia amah ngeiin, “Ka pa, ka birthday in theihnghilh!” a rawn tih tákah chuan kum 1984 May 5 kha ka ngaihtuah lêt vang vang a. Bangalore-a Bowring Hospital-ah H.T.Sângliana IPS vâl chhuanvàwr puihnain, mi pahnih awm theihna semi-cabin-ah chuan nû ber chu a mu ve ràn a; kâr khat dâwn lâi a awm chhûng chuan R. Lianhnûni (tûnah Rev. Dr. R. Lianhnûni), MTh (OT) zir lái chuan a riahpui ṭhin a; a va tilàwmawm tak êm! Chuvàngin chi leh kuangah inhnaihna nei hran lo mah ila, kan fanu man ‘Ni âr’ kan eitîr ták kha.

H.T. Sângliana IPS vâl chu, Bangalore-ah chuan a hre lo an awm lo ang tih tùr a ni; ani chuan a hun takah min ṭanpui ṭhin kha tûn thleng hian kan la lâwm veng veng a ni. Chawhnu dâr 3 vêlah kan fanu chu a lo piang a; pian ṭha pângngâi ni-a lang kha, rei lo tê-ah a thâwk a tâwp ta! Bowring Hospital bathlàra kei awm reng chu min rawn hrilh ta lo chuan H.T. Sângliana chu an lo va hrilh teh daih a! Ani chu a rang a rangin a lo thleng phei a; a lo thlena min han hrilh chuan ka hre ve chauh a ni. H.T.Sângliana lo thlen chuan kan fanu chu thâwk pângngâiin a lo thaw leh tawh a. H.T.Sângliana pawh hi Pathian thû ka zir lâia nasa taka min puitu a nih avàngin làwm thu sawi hnuhnawh nân kan fanu man ‘Palal’ kan entîr a ni. Kan fanu chhartu Dr. Nagalaksmi leh Dr. Premalila te kha la dam tak maw? Lung an va tiléng deuh ve!

Kan fanu hi kan neih chhun ni mah se, mite angin kan duat ve thei lo. A naupan lâi khân a birthday kan lawmsak pawh ka hre ta hauh lo mai! A lo leikâng ve zêl a; Jamshedpur-a MBBS a zir lâi erawh kha chuan a birthday-ah a ṭhiante nèn thingpui dàwr changkàng deuha ei leh in an intuituah vena tùr tiin kan neih ang tâwk pawisa chu kan thawn ve hrãm ṭhin. Tûnah chuan amah leh amah a intum chawp ve thei ta a; keini chuan thû-a lawmpui bák chu tih theih kan la nei chuang lo!

Tûnah chuan KṬP Inkhâwmpui Lianah min hruai ve thei ta a; min ngaihsak thei fanu ka nei hi ka lâwm hle mai. Thu dang zep ṭeuh mah ila, hei hi ka fanu ‘Birthday Lawmpuina’ ni pah fãwma ka ziah a ni. Kum 1995 khân ka pa Tawna (L), kum 7 chhûng Zirtîrtu nih tawhna, kan khua anga ka chhàl ve mai ṭhin Lungdár (E)-ah Bible-a mi biru entawn tlák (1) Barnaba, (2) Luka leh (3) Marka chanchin kha zîng kârah ṭum 3 ka lo sawi tawh a. Kum 27 hnûah, kan khua Kolasib-ah thupui thlan sâ ‘Tûnlai thil awmzia’ (Rom 13.11) hmangin Pathian thû vawi 3 ka hril dáwn thung a ni. ‘Pathian thil rèl dàn chu, a va mak êm!’ Pathian ṭanpuinain ka chanvo ka hlen chhuah theih ngei ka beisei.