BÛKPUI KAN KHAW KOHHRAN UPA LALRINAWMA

August 12 (Zirtàwpni) khân Kolasib Hmàrvêng Pastor Bial rawngbâwltu seminar neihpui tùrin ka zuk kal a. Pathianni (14.8.2022) zàn inkhâwm bànah chuan Pastor Quarters-ah Bial Standing Committee member-te nèn kan inkawm láiin hmeichhe pakhat hian min rawn phone a. Bûkpui Kohhran Upa Lalrinawma thih thut thû min rawn hrilh a. Chu thû chuan min ṭhâwng hle mai a, unau ang maia ka neih thi thut ta chu Thawhṭanni-a a vuinaah ka tel thei dâwn si lo. Zàn mut pawh a tui lo kher mai!

Thawhṭanni (15.8.2022)-ah chuan Hmàrvêng Bial Standing Committee-in car min hire-sak hmangin Aizâwl ka pan a; Bûkpuia va kãwi chu duh hle mah ila, ka kal dàn tùr min ruahmansak nèn a inrem ṭeuh si lo! August 16-ah chuan kan fapa H.Thangchungnunga sâwmin Bûkpuiah chuan a motor-in kan va kal ta hrãm a. Upa Lalrinawma thlàn nghah ni a ni a, Aizâwl aṭanga a unaute kal pawh an la awm ṭhap a.

Dár 12 hmâ deuhin Lalrinawma te in chu kan thleng a. In chhûng chauh ni loin pâwn lam kawt zâwl zawng zawngah pawh thlàn nghahpuitute an lo ṭhu khat ṭhup mai a. Kohhran programme an hmang zo chiah a lo ni a. Lalrinawma nau Chatuanthanga@RC Thanga IFS (Rtd) chuan min lo dawngsawng vat a. In chhûngah kan inzui lût ta a.

Zài a tui hle mai a; hla pakhat pawh vawi 5/6 vêl nawn a ni a. Khuangpui vawtu chuan Aizâwl lama ring tak taka an vuak dur dur anga vaw ve loin khuangte chhàwntu a nihzia hre thiam takin a vua a, hmeichhe buh dêng inthum rawn ang maia invuak kal vut vut a awm ve lo a; chu chuan zài a tihahdamthlák khawp mai. Hmun tam takah chuan biak in a ni emaw, khawhar in a ni emaw, khuangpui hi ring takin an vaw dum dum ta ṭhin a; lung natna nei tân phei chuan ngeih loh tham hial a ni ang!

Chawhnu lam dâr 12:35-ah chuan thu sawi tùrin ka ding ve ta hlawl a. Sawi tùr ka ngah lutuk a, ka sawi sêng lo a ni ber. Bûkpui Pastor, Rev. Benjamin Lalrinmâwia chu a damsam loh avàngin inah a awm tih ka hria a. An Pastor chu mi fel tak a nih thû leh rimâwi lam thiam a nih avangin KṬP pawhin an hman thiam chuan hmá an sâwn phah ka rin thû ka sawi nghe nghe.

Kan naupan lái chanchinte ka sawi kái zêl a. Ka ṭhiante pahnih Neihtama leh Thangpuia nèna sangha kan vuak ṭuma upa ber chan changa a semtûa ka ṭan thû te chu ka sawi a; ka mitthlaah khami ni-a kan sangha man kha a lo lang uar uar a. Thangpuia chuan mual min liamsan tawh a; Neihtama erawh chu a la dam ná a, a lo lang ve tlat lo!

Bûkpui dáia sahdàl thang kan kama rampàrva a lo awh chuan a thlà a lo khim bâr mai chu, “A áwk leh ngei dâwn e,” kan ti a, kan làwm ṭhinziate kha ka sawi a. Bûkpui dai vêla sava veh nawmziate kha âw; ka mumanga ka la hmuh zauh zauh thû pawh ka sawi tel bawk. Lung a va lêng deuh ve!

Bûkpui Middle School-a ka kal lái, Class V ka zir lái aṭanga engineer, BE nih ka tum dàn te, ram buai avànga Tezpur Jail-a kum thum ka tàn thû te ka sawi bákah Tezpur Jail-a ka tàn lái, kum 1968-ah khân ka chhuah hunah chuan BE ka zir theih ka rin loh avànga a rem hun hunah Pathian thû ka zir záwk tùr thute ka han sawi chuan Bûkpui, kan khuaa mite tân chuan thu thar tak a ni ang. Ram buaiin kan chhûngkua min khawih chhiat nasat êm avànga Pathian thû pawh ka zir lawk theih loh chhante sawiin, kum 37 ka nihin BD zir tùra kan kal ve chauh thû te, kum 43 ka niha Pro Pastor-a ka luh thû te, Synod hnuaiah kum 17 chauh ka thawh hman thû te ka sawi.

Beisei loh lam aṭang daihin nikum 2021 December 4-ah Serampore College (University) aṭanga DD degree ka dawn ve nawlh thû ka sawi bawk a. Tûnah hian Mizo Bible Revised Version tùr buatsaihnaa Chief Translator ka nih thû, Rev. Zairema hnung zuitu ka nih dàn te sawiin Bûkpui, kan khaw Kohhran chu min lo ṭawngṭaipui ṭhin tùrin ka ngèn bawk.

Kum 1963-a Bûkpui ka chhuahsan hnûa ka tlawh khãtzia, mi ka hriat tawh lohziate ka sawi bawk. Rawngbàwlna ka luhchilh hnûa Bûkpui ka tlawh chhunte chu- (1) Upa Vànlalkûngan kum 1997(?) vêla Puitling Sunday School zirlai training neihpui tùra min sàwm ṭuma kan chhûngkuaa kan va kal te, (2) Upa Vànlalkûnga thih ni leh a lung phun ni-a kan kal te, (3) Bûkpui Pastor Bial Inkhâwmpui Diamond Jubilee (2008)-a thu sawi tùra ka kal te kha a ni mai.

Ka thusawi tàwp lamah chuan ‘thlamuanna thuchah’ tãwi tê, Philippi 3.21 thû, “Ani chuan a thawhin engkim amâ thû thûin a awmtîr thei, chumi thawhzia ang zêlin kan tlàwm lái taksa hi amâ taksa ropui anga awm tùrin a siam ṭha leh ang,” tih hmangin taksa thawhlehna chungchâng sawiin ṭawngṭaiin hun ka khãr ta a ni.

Bûkpui, kan khua sawi tawh hi chuan a serh zînga a mei ang mai, sawi loh theih loh, sawi zawh hleih theih bawk loh chu kan ‘SAKHITHEI’ a ni. Bûkpui Pastor apiang ka hrilh ṭhin, ka rawngbàwlpuite an va kal pawha an va en ngei ṭhin, kan sakhithei hi ka chhuang a. Kan naupan lái khân kum 25 emaw a ni tawhin ka ring a, tûnah kei kum 75 ka ni tawh a, kan sakhithei chu kum 100 vêl a nih tawh ka rin thû te, min lo duatsak hliau hliau tùra ngennate chu ka sawi vêl mai mai bawk a. Kan sakhithei saw ka chhuang tak zet a; tûnah chuan a lo lian zual ta hle mai nghe nghe a, buk mâwi tak a la ni!

Upa Lalrinawma, ka kal chhan ber chanchin lamah lût dâwn ila. Lalrinawma kha kei âiin kum 2-in a upa zâwk a, a nau RC Thanga hi kei âiin kum 2-in a naupang thung bawk. Kei âia upa záwk a nih avàngin naupan lâi chuan inkâwm ve ṭhin mah ila, ka û, min chhangtu chiah Chuaukûnga, nikum November 8-a boral ta nèn an inkàwm záwk a; Bukpuiah chuan ka û ṭhian ṭha ber a ni.

Lalrinawma pû Hàngpuia leh a pa Upa Vànlalkûnga kha pa lian tak an ni a; anni unau pawh hi an lian tlâng thawkhat hle a; anmahni tâwkah an chak hlawm viau bawk. Lalrinawma û Rohlûa hi Govt Mizo High School-a kan kal lái khán mâu tlâwn zuanah pakhatna ni ta-in ka hria? Ft 9 lái a zuan khûm ta a ni àwm e!

Lalrinawma pû Hàngpuia kha pa chaka sawi a ni a, kan naupan lâia an sawi dàn tak phei chuan, “Sâi bung a pu zo,” an ti tain ka hria! Chak àwm hem hem mang tak e! Lalrinawma pa Upa Vànlalkûnga pawh kha pa chaka sawi a ni a; kan naupan lâia an sawi dàn chuan, “A chakna chhuak zo khawpa tha thawhna tùr a hmu zo lo,” an ti ṭhin! Pui hem hem tak a ni!

Ka pa (Tawna) leh pa Vànlalkûnga kha Bûkpui Primary School zirtîrtu an ni dùn a; ka pa khân senior chan a chang. Upa Vànlalkûnga kha sikula hla min zirtîrtu a ni a; a duh táwka hla a’n lák tawh hi chuan sáng vau vau tak a ni. Hmânlái zirtîrtute kha chu an inunau bîk a, an fate pawh kan inunau bîk bawk. Chu vàng tak chuan Upa Lalrinawma thi pawh hian min khawih nasa hle a ni.

Upa Vànlalkûnga kha Gospel Centenary hman dâwn hnaih khân a cancer ve hlauh mai a; mahse, Gospel Centenary hman hmâ chuan thih a tum bau lo. Amah leh amah kha thih a inkhap hmiah mai nia! A tum ruhna avàngin a thi ta lo rêng a! Synod Executive Commitee-ah pawh thingtlâng Upaah chuan thãwm nei pâwl tak a ni pha ang! Pui ve tak chu a ni!

Upa Lalrinawma chanchin lamah tak tak âw! Naupan láiin vawi khat chuSunday School bànah Bûkpui Field chhim lam, thlang deuha sèrṭawk kûngah mipa naupang sâwm dâwn lâi kan awm a; Lalrinawma chu kan zînga upa fâl ber a ni. Keiniho chu a duh duh min tihtîr vêl a, kan hnial ngam dèr si lo! Ngaihzâwng min thlantîr ta mai a le! Ngaihzâwng chu kan thlang ta diat diat a; kan thlan zawhah chuan, “Nang, thlang ve tawh rawh,” kan ti a. Ani chu a fing deuh a, kan dem zui loh nân, “Thingtum” a ti ta bîk a! Ngeiawm tak a ni!

Chutia ngaihzâwng kan thlante chu min dem zui ta a; keimahni lah kan indem zui bawk! A hnûah phei chuan kan indem ngâizâwng titih ta hlawm a. Inhmu chák deuh si, inhmu ṭha ngam si lo hian kan awm ta hlawm a nih àwm kha maw! Inhmuh dâwn pawhin chak tak takin kan inpêl thuak thuak hlawm a ni ta ve ang!

Lalrinawma hi Bukpui kohhranah Tual Upa kum 10 zet a nih hnûah kum 1999 khân Kohhran Upa ah thlan a ni a. Bial, Presbytery leh Synod-ah nihna hrang hrang a chelh tawh a. Kum 2007-2013 chhûng khân, a pa Upa Vànlalkûnga hnung zuiin SEC Member a ni nghe nghe.

Khawtlâng rawngbàwlna lamah pawh Bûkpui Branch YMA-ah Vice President kum 6, Group YMA-ah Treasurer term hnih, Bûkpui Village Coyncil-ah term 3 member niin, term khat chu President a ni bawk. Hêng bákah hian MUP leh VDP-ah pawh a inhmang bawk a ni.

Amah kha pa lian táwk tak, muang ruih mai a ni a. Naupan lái aṭanga nungchang ṭha, mi pawi sawi lo, a hming ang chiaha mi rinawm a ni. Mizo zîngah hian mahni hming ang pu zo hi kan tlêm hle ang, Lalrinawma hming pû nazawng an rinawm kher lo! Ani erawh chu Pathian lakah leh a chhûng te, ṭhen leh rual lakah a hming Lalrinawma a nih ang chiahin a rinawm vêl vek kha a chhuanawm zualna lái tak a ni. Mi khatiang kha an vâng hle ang.Ka ngaih sàn zualna pakhat chu ka û Chuaukûnga, a ṭhianpa kha a chan chhiat ber lâi pawha dãwm kângtu a nihna kha a ni.

A pû leh a pa ang bawka ramvachal deuh a lo ni ve a. A pû, sâi bung pu zo kan tih pawh khân sâi a kâp a ni ngei ang! Lalrinawma pawh hian ṭum khatah savawm sûm 6 pahnih zuk kâp a! Ka tluk loh vâl a lo ni. Kei chuan vawi khat chu sakuh ka chãng ve a, ka chãng chhuak lo lehnghâl. Chãng chhuak teh rêng pawh ni ila, ka kâp ṭhelh khut ngei ang le! A naupan lâi pawhin keimah ang bawka thangthlèng kam hrãt kha a ni a; thinglèr sáng tak takah nâu paw chungin thangthlèng a kam ṭhin. Ramvachal mai ni loin thingvachal a ni tel a nih chu!

Chu chang a ni hlei nêm! Anmahni avànga ka tum zawng zawng tlawlh zo ta, jail rûn thim ka zût phah, MNF-ah khân a lo ṭang ve chu niin, Bîlkhawthlîr bula sipai lambunnaah pawh khân a lo tel ve reng a; a chanchin an ziahnaah chuan silai, sana leh râllâk sum a la ve ngat an tih chu! Thuthlung Hluia ‘rállák sum an lák’ ṭhin kha ka hre chhuak zawk!

Upa Lalrinawma thlàn nghah ni-a ka va kal hrãm thei chu ka lãwm hle. Bialtu Pastor, Rev. Banjamin Lalrinmâwia pawh damsam lo a nih avàngin an Quarters-ah kan han tlawh zawk a. A nupui Lalsângpuiin thingpui tui tak min lo lumsak nghe nghe a; anni nupa hi Kawrthah Biala an awm lái khân rawngbàwlin ka zuk thlenchilh tawh a ni.

Kan hàwn dâwnah kan SAKHITHEI kan va tlawh leh hrãm a. Kan en chian chuan kan naupan lái ái kha chuan sáng tak a lo ni tawh a. A bulah chuan a chhia a chhiain thla ka’n lák ve leh ták hrãm bawk kha! Ka Sakhithei hi chu ka chhuang tak zet asin. A buk a mâwi a, a rah a thlum tui a, a kûng bula a hnâi, hnapkhir tiat lek lek kha a thlum tui hle bawk. Tûn ṭum chu a rah loh lâi a ni a, a hnâi pawh ka zawng hman ta lo. Ani ái chuan ka thi hmá záwk ngei ang le! Ṭékin a déng khut te a nih loh chuan!

Hàwn pahin Diphûl Vênga ka ṭhianpa la dam záwk Neihtama mu lái ka kài tho chawp a; phak zetin, mit êk nuai thla chawt chawt chungin a lo tho a. Páwnah thla ka’n lákpui hrãm a; Thangpuia te nèn thla kan lák ho lái kha chu hmànlái a chang zo ta. Neihtama hi alâwm, VCP a nih láia ka va kal khân, “Ṭhianpa, lehkha chhe tê han ziak teh, i duh lái ber ram ka han pe teh ang che,” min titu kha! Kei lah pek chuan Nehemian, “Ram rêng rêng pawh ka lei lo,” (Neh 5.16b) a tih dungthùlin, “Ram ka mamawh lo,” ka tihsan a nih kha!