AUGUST 14, 1990 KHA!

Vawiin August 19, 2017 hi Vànglaini-ah ‘Revd Chuauṭhuama Huang’ chhuah ṭan aṭanga kum 4 leh ni 2-na chiah a ni. ‘Revd Chuauṭhuama Huang’ tih min pêk hnua ka thu ziah hmasak ber kha ‘Bible aṭanga ram dang mi thlir dàn tûr’ tih a ni (17.8.2013). Kâr tin titih article pakhat, thumal 1200 chuang ziak ziah tûr chuan taihmáknain tlin mah se, thu ziah tûr hian a daih mawh angreng hle. Ningani zàna ziaha, Zirtâwpni zînga ennawna, dâr 8 hmaa thawn tûr chuan ngaihtuah ve fê a ngai a. Ningani zàna ziah tûr hriat loh avànga mutsan daiha, Zirtâwpni zîng dâr 4.30-a thawha ngaihtuah chawp chûk chûk châng a tam hle. Ziah tûr hriat loh avànga mahni huang dah awl ringawt lah chu tlâwmpa êksenah ka la ve khanglâng bawk si. Ka nau K.L.Liana anga lunglèn thu phuah chawp ringawta ‘R. Thangkânglova’ tihte nêna thu ziah han cheibàwl lah chu tih chi-ah kan ngai ve mang si lo!

Lunglèn thu han sawi tákah chuan Leitan South Kohhranin kum 2008 January 13 (Pathianni) zàna-a min thlah kha ka hre chhuak leh ṭhin. ATC aṭanga chhuak tûr mi 5 lai kan awm a; kei chu pension tawh ka ni a; Rev. Dr. H. Vànlalauva kha Moderator a nih avànga Mission Vênga pêm tûr a ni. Kan kohhran hruaituten thu sawi hmasa ber tûrin min ti a, kan lunglèn tûr thute ka han sawi ve khanglâng a. Pu Auva kha a lo fing fâl deuh a, sawi hnuhnun ber kha a lo hauh chu lo niin, a tâwpa a han sawi ve chuan, “Pu Chuaua-te meuh pawh an lunglèn chuan .......” a han ti a, ka thusawi kha a âwih lohzia nemngheh nân, “Keini lunglêng tak tak, Leitan South thlahlel chuan kan in hmun kan hralh a, he vênga awm dàn tûr kan ngaihtuah rum rum mai alâwm. Pu Chuaua-te pawh an lunglêng tak tak a nih chuan Ramhlun Vênga in hmun nei ṭheuh ṭheuh, hralh ve mai tûr alâwm...” a han ti vêl a. Pu Auva fiamthu thawh hmasak ber emaw tih mai tûrin inkhâwm zawng zawngin kan nuihpui ham ham mai! A ni lah tak a, tute pawh mai hian lunglêng ve thei lo hmuh hian min hmu ṭhin em maw ni teh rêng ni; mahse thinlungah hi chuan thil hlui ngaihtuaha lunglèn châng hi chu a awm ve teh meuh mai!

Kum 2013-ah khân article 19 ka ziak hman a, kum 2014-ah khân article 50 ka ziak a, kum 2015-ah khân 50 bawk ka ziak a, kum 2016-ah chuan article 51 ka ziak a; kuminah tûna mi nèn hian article 33 ka ziahna a ni ta! Vànglaini neituten Inrinni-a huang min pêk chhan chu “Sunday School zirlaite pawh ziah duh châng i nei ang a,” an tih vàng a ni. Kohhrana hun puma lo thawk tawh nih tákah chuan ka thu ziahah hian Pathian thu leh Kohhran lam thil a tam ber ang a; chumi bákah chuan ram leh hnam khawih thil leh social issues a ni leh deuh ber a. A châng chuan mahni duh loh zâwng chu sawrkar a ni emaw kohhran lam thil a ni emaw dimdâwihna nei mang loa han ṭim deuh sak sak châng a awm ṭhin; mi ṭhenkhat phei chuan ‘a pastor ṭawngkam lo’ tihte pawh an nei ang. Keia rilruah erawh chuan, “Mipui an hmuhmun fo thei lo,” tih hi ka inhnemna a ni. Kan thu ziah ṭhenkhat hi chu tuten emaw ziak tûra min ngente pawh a awm ve bawk.

Lunglên thu han sawi tákah chuan kum 27 dâwn lai kal ta, August 14, 1990-a ka nuna thil thleng kha ka’n thlîr lêt daih teh ang. Chutih lai chuan Sinai thlalêrah Israel-te sûlhnu kan fang a; zànah pawh thlalêr ram palailêngah ṭiau vaivût chung (open air hotel)-ah kan riak mai ṭhin. Min hruaituten lungpui bulah mu lo tûrin min hrilh a; a chhan chu zàn rehah lungpui hnuai aṭangin rûl a lo chhuak ang a, min chuk palh ang tih an hlauh vàng a ni. Sinai thlalêra kâr khat teh meuh han thang tákah chuan êk in awm ve hek lo, kan awmna aṭanga hmun fianrial deuh kan pan mai ṭhin a. Kan hotute thil min hrilh pawimawh tak chu daikalnaa mawng hrûkna toilet paper hâl ralna tûr nawhalh ken ziah tûr tih a ni. Kan êk kha chu ṭiau vaivutin kan hai khuh mai a; mawng hrûkna lehkha erawh chu hai vûr ve ringawt mah ila, thliin a chhêm chhuah hun a awm leh thei a; kan muthilh hlânin kan êk hrûkna lehkha khân kan hmaite pawh a rawn khuh hlup palh ang tih an hlau a ni!

August 14, 1990 chuan chhûn dâr 11.30 vêlah Sinai tlâng an tih ber Jebel Musa (Mosia tlâng) bulṭhuta awm St. Catherine Monastery chu kan thleng a; chawchhûn kan fâk hnûah tlai lam dâr 2 vêl aṭangin Sinai tlânga lâwn tûrin kan chhuak a. Chumi ni chuan ni a sa vawl vawl mai a, tui tam tâwk kan pai pawh chu rei lo tê-ah kan in zo thuai ta mai; mahse kawng dungah chuan tui zuar an lo awm zêl a, tui tlachham chuan kan awm lêm lo. Sinai tlâng lâwnna kawng dungah hian chawlhna hmun pali lai an siam a; chutiangah chuan châwlin Pathian thu chhiarin kan ṭawngṭai zêl a. Mi chak vak lo tân chuan tlâng bulṭhut aṭangin chawlhna pathumna thlengin sanghâwngsei chungah chuangin dollar 10 chawiin kal theih a ni; chumi bâk erawh chu kê-a kal a ngai. Chawlhna palina thlang lawkah chuan hmâna Israel lalnu Jezebeli hlaua tlânchhia Mosia bihrûkna an tih hmun a awm a; chu hmunah chuan tûm thei kûng (palm date)-te pawh a ding ve nual a; Mosia tawmna pûk an tih bulah chuan tui hna kang lo a awm bawk.

Chumi chhak lawkah chuan kan innghâk khâwm a, sabengtung chunga chuangte pawh an lo thleng a; Pathian thu chhiarin kan ṭawngṭai leh a. Chu hmun aṭanga kan chhuah leh chuan ‘mahni seh seh mual hranah’ tih ang deuhin Sinai tlâng chhîp thlen hma loh chuan a huhoa châwl tawh loin tlâng chhîp panin kan lâwn ṭâng ṭâng ta mai a ni. Keiniho chu mi 40 kan ni a; ni tla lam tûr chu a sat hian a sa vawl vawl mai si a; thlan pawh a dîrin a dîr zung zung a ni ber mai. Kan hotute sawi dànin chawlhna palina aṭang chuan tlâng chhîp thlengin step 700 a awm a, chûng step-te chu miin an sual sim (penance) entîr nâna an rem niin an sawi; step pângngai pawh a ni lo, lung lian pui pui, lâwn kai harsa khawpa lian a tam mai! Mi 40 zînga kei Mizo pa, kum 43 mi chuan Sinai tlâng lâwn chhuak hmasa ber nih ka tum ná a, ka tlin ta ngang lo a ni; 4-na ka ni ta chauh a ni. Tlâng chhîp thlen hma, step 100 vêl a la awmin American nu pakhatin min rawn lehpêl phei chu rilru a na ṭêp a ni!

August 14, 1990 (Thawhlehni) tlai dâr 5.50-ah chuan Sinai tlâng chu ka lâwn chhuak ve ta hlawl a; tlâng chhîp lungpui chung rem laiah chuan ka bawk thlawp mai a ni. Sinai tlâng chhîp chu a hmun a rualrem lo hle. A tlâng sâng lai ber hmun rem chinah chuan Muslim-hoin mosque te reuh tê an sa a; chumi thlang tlák lam hniam deuhah chuan Greek Orthodox kohhranin biak in (chapel) te reuh tê an sa ve bawk. Muslim-ho mosque hnuai chhim chhawngah chuan hmun zâwl zîm tê, choka hmun pawh tiat lo tûr a awm bawk. Indopui II-na lai khân Mizo zînga sipai

ṭhenkhat chu Sinai thlalêrah hian an kal tawh ngei mai a; mahse sipai duty an nih avàngin Sinai tlâng an làwn chhuah chiah leh chiah loh hriat a ni lo; chuvàngin fiamthu ti takin, “Mizo pa, leilung pian tirh ata Sinai tlâng lâwn chhuak hmasa ber,” ka inti ṭhin a. Kei aia lâwn chhuak hmasa an lo awm tawh a nih chuan rawn insawi sela, a lâwmawm ngawt ang.

Sinai tlâng (Jebel Musa - ft 7,498) bulah hian tlâng dang pahnih a awm a; chûngte chu Mount Catherine (ft 8,625) leh Mount Serbal (ft 6,791) a ni. Jebel Musa bulṭhutah hian phaizâwl zau angreng tak Wadi-er-deir leh Plain of el-Raha a awm a; ‘raha’ awmzia chu ‘châwl’ tihna a ni. He hmun hi Israel-ten Arona hoa rangkachak sebâwngno lem an biakna hmun kha niin an sawi a; chu hmun bul lawkah chuan ‘tomb of Sheikh Harun’ (Arona thlân) an tih pawh a awm. Khaw thim hnûah Sinai tlâng chhîp aṭangin St. Catherine Monstary panin kan chhuk leh ta a, hmehên te reuh tê ka keng a; ka ṭhianpa ber Revd Peter Chu (Chinese) nèn kan inkawp thla zêl a, chawlhna palina aṭang chuan kal lama kan chhohna ni lo, kawng dang, step 2,000 awm chu kan zawh a; chhuk lam na ná ná zawng a lo awlsam nangiang mai a; rei lutuk loah St. Catherine Monastery chu kan thleng thla ta mai a ni. Tûnah chuan kum 70 ràl ka lo kai ve ta bawk a; chuap chak lo bawk nèn, Sinai thlalèr hi tlawh leh pawh ni ila, tlâng chhîpah chuan ka lâwn ngam tawh lo ang. Keini ang chuap chak tâwk lo chu tlâng chhîp thlen hmain thawchhamin kan thi hman mai ang tih a hlauhawm; Sinai tlâng chhîp lâwn tûr chuan thisên sâng lo, chuap hrisêl deuh nih a ngai an ti!