RT-PCR POLITICS

Mihring hi thiam záwng leh hriat lam inang hek lo, keinin JEDP leh Deuteronomistic History (DH) tihte chu hre bel ém émin a thlun chhuak ang par para kan sak zuah zuah theih láiin ‘RT-PCR’ tih angreng chu kan man fuh hlei thei lo a; a lam pum lek phei chu chai fé thamah kan ngái hial a. Mahse tûnlai titi lian tak pakhat chu ‘RT-PCR politics’ a ni tlat lawi si! 

Covid-19 hripui léng hian eng thlí thlí emaw hi a rawn chhém lút a. Hetiang hripui lèn lai na ná ná hi chuan politicsa inbeih pawh bànsan rih ang tih ngái khawpin min nghawng a; chutih lái vék erawh chuan politics-a han inbeih deuh hrãm remchànna lái te pawh a lo awm ṭhin a ni ang, inbeih loh chu kan thiam mang lo achhá a ni berin a lang. Eng party pawh sawrkar se, kan mit tlung táwk chu an awm hlei thei lo ang a; tû pawh Chief Minister ni se, sawisèl kái lo tak tak chu an awm bawk hek lo ang!

Tûnlaia Covid-19 hripui hrin chhuah inhnialna langsàr ber mai chu ‘RT-PCR politics’ hi a ni ang. Covid-9 hripui lèn tirh kha chuan a hrik enna kháwl neih harsatzia kha hrilh fák a tling a; khatih lái kha chuan a harsat dàn an sawi kha dáwt a ni tlat si lo. Mizorama mite endik tùr pawh Guwahati emaw, Kolkata emawah thawn daih a ni a; thlawhtheihna a thlawh loh hnûah Silchar-ah motor-a thawn leh a ni a. Khatih lai khán Covid-19 hrik enna kháwl kha India ram pumah 100 pawh a la awm lo; Indian Council of Medical Research (ICMR) an tih hian a kháwl neih theih dàn kawngah khirhkhàn angreng takin dàn a zam a ni àwm e. Internet-a RT-PCR kháwl awmna han en pawhin 75 vél emaw chauh hmuh theih a ni rih a; North East India-ah chuan Guwahati, Imphal, Silchar leh Dibrugarhah a awm hrãm a ni. Tûnah erawh chuan India ram pumah 1,000 áia tam mah a awm tawh a ni àwm e.

Khatiang taka kháwl neih harsa a ni chung khán zirna in lamah chuan kan hriat lohin an lo nei tlat lawi a. Central Agriculture University, (CAU, Selesih), PUC leh MZU lamahte chuan khatiang kháwl kha an lo kawl tlat lawi a. Héng zirna in sángahte hi chuan awm tùr rêngah pawh ngaih theih a ni; a chhan chu thiamna sâng zirten an zirna atân a pawimawh tlat ang chu. Nakin zélah phei chuan CAU, MZU, PUC leh RIPANS-ah te kháwl changtlung takin an neih zui zél a rinawm a; anniho chuan zirtîrtu mi thiam tak tak an kawl fur dáwn a; an tán kháwl neih ngei chu tihmákmawh a ni ang. 

Kan rama medical college ve chu a dinna a la rei lo a; a hming pawh MIMER nge ZMC tihah kan la inhnial buai deuh laih laih rih a ni a; chuvàng chuan kháwl changkáng leh man to takte chu neih hman pawh a la ni rih lo hi thil àwm tak a ni tho. Eng emawti tiin ZMC-ah RT-PCR chu hawh kháwmin an han bun ta rãwih a; endikna kalpui tùrin Silchar-ah mi thiam 4 tirh thlák an ni a. A kháwl hman hrim hrim chu microbiologist leh doctor tán chuan zir thiam a harsa lutuk lo a ni ang; kár hnih êm pawh tling loah thiamna paw chhuakin an lo hâw ve leh mai a. Kan vànnei tak zet a ni. Kháwl hawh chawp hmang chuan Covid-19 hrik pai leh pai loh chu en theih a lo ni ta; hmun danga thawn vek a ngai ta lo. A bîk thilah erawh chuan nemnghehpui tùra thawn zeuh ngai chu a la awm a ni àwm e. 

Chutiang taka kháwl ṭangkái a nih avàng chuan mi hausa inhawng kan tawng ta hlauh a; Pu Thantluanga (Hauva & Sons) chuan kháwl pakhat man tùr an rawn tum a. Rei lo tê-ah kháwl thar chu chah thlen a ni a; an han bun fel chuan hman nghál mawlh mawlh a ni ta a. Kháwl man to tak pawh mi malin sum an thawh tákah chuan harsa lutuk loin kan nei ve ta mai a ni. Chutiang boruak kárah chuan Pu Lalduhoman kháwl lei a duh thû Mizoram sawrkarah a lo thlen tawh a ni àwm e; sawrkar lam aṭangin ‘aw’ tihna chiang tak a hmu lo a ni ang, a zûzî ta ni ngei tùr a ni. 

Chutah Thoráng bial MLA-in Lunglei Civil Hospital-a dah tùrin RT-PRC kháwl lei a duh thû a lo thang leh a; sawrkar lam erawh chuan ‘âw’ a ti chiah lo ni àwm tak a ni a. Sawrkarin ‘âw’ tih chiah lo mah se, mi chak ta na ná ná chuan hriat loh kárin RT-PCR kháwl chu a lo chah thleng ta rup mai a; a lo thlen ni la láin Aizáwlah chàm khawmuanpui loin Lunglei lamah chuan phurh phei a ni a. Lunglei DC-in a dawng phawt a, CivilHospital-ah dah phei a ni a; Civil Hospital lam hotute an fîmkhur thar thut a, sawrkar thu hmu lo chuan an dawng ngam mai bîk lo a ni ang, DC hnénah bawk a kîr leh rih a. Samuela hun láia Philistia-hoin thuthlung báwm an man kawl ngam loa an thawn kual sek ang deuh kha a ni ber àwm e!

Chu boruak chuan titî a siam nasa ta hle a. A ṭhenin sawrkar an mawh a; a ṭhenin a kháwl lo lei ve ngawttu chu an mawh ve thung a. RT-PCR politics buai tak chu a lo irh chhuak ta a ni. A lehlamah party politics thil angin a kal hlei thei tawh lo a. Lunglei chu British hun lái ata Mizoram khawpui pahnihna ni reng ṭhin a ni a; anni lamah chuan rorêl lái party mi leh sá pawhin an khawpui tihchangtlunna chu an duh bawk si nèn, a boruak a lian angreng ta hle a. Kawng ṭhenkhat ngaihtuah chuan kháwl leitupa hian RT-PCR politics hi a ṭheh fuh mang e tih mai tùr a ni. Inthlan leh hun thlír ràn chunga ti a nih pawhin politics thilah chuan a thiamawm tho ang! 

Politics chang ni loin kohhran thilah pawh hian Lunglei lam boruak hi a awm ve deuh ṭhin. Keini kohhranah pawh Durtlánga Synod Hospital chu duhthusàma kan enkawl hleih theih loh láiin Lungleia hospital din duhna boruak chak takin a lo kal a; a kawng zawngtu SEC-in din loh rawtna Synod-a a thlen láiin inkháwmpui palai rilru sá erawh chuan din ngei a ti ta tlat a, John Williams Hospital a lo ding ta a ni. Chutiang chuan chhim lam záwnga boruak a kal hian a lian sam riau; tûnah chuan khawchhak lam Champhaia kohhran hospital din duhna boruak hi a ri leh rét rét ṭan tawh a ni. Politics-ah phei chuan hei hi pumpelh hleih theih a ni lo ang.

Nakinah chuan RT-PCR chungchángah hian khawchhak lama Champháiin boruak rawn siam ve ta pawh ni sela, thil tih àwm tak a ni leh mai thei a, dan hleih theih a ni kher lo ang. Hun lo kal zélah phei chuan district khawpui tin hian Aizáwla awm ang apiang neih ve zél duhnaa boruak a la awm ang a, “Aizáwlah chauh engah nge a awm bík?” tihna boruak hian min la nuái nasa tawlh tawlhin a rinawm. A chhan pakhat chu khawpui pakhata thil báwk hnem lutuk leh ram leh hnam hmsáwnna hian khawpui bák a thleng chak lo lutuk hi hmun danga miten an tuar ve tlat bawk a ni. Kan ram hmasáwnna hian thingtláng lam a hawi táwk lo a; thingtláng boruak lum hi kan la tawng baw dáwn chauh pawh a ni maithei! 

Sawrkar thilah chauh ni loin kohhran thilah pawh hian thingtláng lam hawi hi a ngái tawh hle a ni; ramthar kan vei hlé lái hian kan ram thingtláng kilkhãwra kohhran khài chhuah ngái lam kan hawi tel a ṭûl ve bawk a ni. Khawpuia mite hian thingtláng chan tùr kan chan khalh nasa ém mai! 

Keini ang aduang chuan RT-PCR din hautakzia kan hre pha ve lo; buaina erawh hi chuan thil ṭha záwk a her chhuahpui cháwk a nih hi. RT-PCR neih harsat thû an sawi ṭhin pawh kha a dik ang; chutih rual erawh chuan Covid-19 hripuiin heti taka a ram pum huapa min suasam tákah chuan a neih theih dàn chungchánga thu neitu ber ICMR pawh a inhawng zau zél a ni ang, tûnah chuan India ramah he kháwl hi an bun tam ta ém mai. An la bun belh zélin a rinawm. 

Chutianga RT-PCR politics buai ru tak a lèn lái chuan July 2 zàna chanchin thar puanah kháwl hnawng titih tawh chu Lunglei Civil Hospital-a dah tùrin Mizoram Chief Secretary-in sawrkar thupék a chhuah thû kan lo hria a; tháwk huaina tham a tlling. RT-PCR politics avànga inbeite pawhin inbeih an bànsan nghál tùrah ngái ila. Nakinah chuan chhim lam hla lehzuala awmte hman tùrin Siahaah pawh RT-PCR kháwl an la bun lo ang tih sawi theih a ni lo; hmun dang dangah pawh an la bun belh zél mahná!

Kháwl neih mai chu thil harsa luluk pawh a lo nih loh hi! Mahni sum pawha lei thei mai tùr pawhin mahni sum bil hmang loin MLA Fund hman tùr remcháng an lo nei lehzél si a; an hek phah lo teih teih ém mai! Kháwl dahna tùr in/pindan siam uluk ngaih thû pawh an sawi nasa; mahse a ṭùlnain a ur thlúk tákah chuan a dah nawk nawk theih ta zél chu a ni mai a. La tihchangtlun chawp theih zél a ni ang chu. A thawktu tùr pawh mi thiam microbiologist an lo awm thei lehzél bawk ang a; thil làwmawm leh vánneihthlák tak a ni.

Chutih lai erawh chuan sawrkara a nghawng tùr chu a awm lo thei lo. He hripui lèn chhûng hi chuan mahni táwka inpe, hlawh mûmal pawh phût loa thawh inhuam, mi tlàwmngai an awm thei zél ang. Hripui kiàn hnûah erawh chuan heti taka kháwl man to enkawl zui tùr chuan a khawih thiam eng emaw zát a ngheta lák an ngái ngei ang a; chu chuan hna thar siam a nghawng chhuak lo thei lo ang. Chu pawh chu mi thiamte tána kawng inhawngah ngaih mai tùr a ni ang. A enkawltu leh hmangtu tùr neih loha dah ṭàwl mai a nih chuan a pàmhmãi lutuk dáwn si; sawrkarin tichangtlung zél tùra a ûmzui a ngai dáwn a ni. 

Covid-19 hripui léng hian min chawk buai hneh hle mah se, kawng lehlamah chuan hmasáwnna min thlen tùrah ngái ila. RT-PCR khâwl chungchángah chauh ni loin kan ram hmasáwnna tùr hian kawng min sahsakah ngái ila. A ṭha lama chhawr tùr záwng hian ṭan kan lák thiam a ngái hle a ni. Ei leh bàr kawnga intodelh tùrin ṭan la thar ila; hna thawh kawngah pawh phai vái ringawta innghat loin Mizo nula leh tlangválten thawh hreh leh hniam lua tih nei loin mahni ngei intodelh nán hmang ila. Lung chher/rem, thing mistiri, cement mistiriahte hian hnam dang rawih ngái miah loin Mizote ngei hian kan tih ṭhat duh chuan kan intodelh thei ang. Kan chenna tùr in mai bákah kan biak inte thlenga sa tùra ring lo mite ruai zél hnam kan ni ta mai hi a hnam ang pawhin a tlàwm thlák a ni. Covid-19 hripui hi intodelh kawnga Mizote koh chhuahna hmanrua ni hrãm teh sela âw!