HOTEL & RESTAURANT

Mizote hi changkâng ve fû tawhin kan lang a ni mai thei. Ei leh in buatsaih kawngah pawh mi tam tak chu an changkâng tawh hle ang. Kan naupan lai kha chuan thlanvawng thlêng lian puiah chaw kan khawrh hnuk mai a; a laiah kan chawhmuh neih chhun kha kan hûng a; kan ban rawn luai luai a ni mai. Thlêng mal hmanga chaw ei kha tlai khawhnu deuha kan tih chauh a ni. Krismas leh kum thar ruai pawh thlangrâah hnah phahin châw an khawrh a, a laiah sa an dah a; kan zen ṭâwm luai luai mai a nih kha. Naupang kut bâl tak tak phei chu chaw einaah khân an kut khâk niau nuau pawh a luang thla nuaih thei a ni! Tûnah erawh chuan thlanvawng thlêng kîl rawn kan awm tawh lo ang a, Krismas leh kum thar ruai pawh thlêng mal hmangin kan ei tawh hlawm vek ang. Tûnah tak phei chuan khawpuiah chuan thlêng sil tûr chi pawh kan hmang duh tawh lo, ‘paper plate’ kan hmang a, ei zawh veleh bawlhhlawh bâwmah kan paih nghâl mai. Thingtlângah erawh chuan chawhlui kîl ho an la awm nual mai thei e!

Thlêng mal hmang veka châw kan ei tawh chung hian chhûngkaw tam tak chu chawhmeh hàwp rawn ṭhin kan la ni ang; chhûngkaw changkâng deuhah erawh chuan hàwp rawn loin no (bowl) hrang tê tê an inchhawp ta fur a; chaw eina sengtute tân chuan sil tûr a tam deuh ang. Mahse belthlênga chawhmeh suah hàwp rawn tluar tluar ai chuan a tih chi zâwk. Ka hre sual emaw, Pi Zaithanchhûngi mikhual, Israel mi lo kal ṭhin pakhat chuan Mizo chaw ei dânah chawhmeh hàwp rawn tluar tluar mai hi tih hrehawm a tih ber niin a sawi an tih kha! Zinnaah kalkawng dunga hotel/ restaurant-ahte châw kan han ei a; chawhmeh chu a hrang tê tê-a min pe loin a huhoa ei/hàwp rawn tûrin min rawn chhawp hnuk mai a; ei bãng a tam deuh phei chuan an paih mai a rinawm chiah lo; chawhmeh bêl puiah an chhûng lût leh mai a nih phei chuan a ei hnuhnungho chuan mi ei bâng ningnâwi tling khâwm kha an nauh ve mai mai dâwn tihna a ni ang.

Kum 1992 lai vêl khân Lunglei district-ah sâwn kawngpui dung hotel/ restaurant fai leh thianghlim an endik a; Hnahthiala hotel pakhat chu thianghlim bera thlan a ni. Chutih lai chuan chu hotel-a chaw ei chu a nuam viau. Khatih laia hotel/ resturant endiktu kha LAD an niin ka hria; chutih laia Lungleia DLAO chu Pu K. Thanhlira a ni a; khatianga hotel/restaurant fai ber thlan khân inelna a siam a, an changkàn phah viau niin a lang. Chutih lai chuan hotel/ restaurant-te kha an fîmkhurin ei leh in buatsaih kawngah an ti ṭha khawp mai. Hnahthiala hotel fai ber an thlan kha la awm zêl tak maw? La awm zêl a nih chuan tûna a dinhmun chu eng tak ni ang maw?

Hotel/ restaurant-te hian thil siam tui dàn pawh an zir tel tûr a ni. Kawngpui dung hotel/ restaurant-ahte hian chaw ṭha leh chawhmeh tui nei hlawm sela, chaw ei a châkawm lehzual ang. Hotel ṭhenkhatah hi chuan an châw hi a tui lo thei hle; a ṭhîl huk mai a, hànna pawh a nei pha lo! Man neia mi ei tûr a nih avàngin chaw leh chawhmeh chu a tui thei ang bera buatsaih ni sela. Mi pakhat chuan khawchhak lama zin ka tum thu ka sawiin Kâwlkulhah chaw ei rawh min ti kher a; Kâwlkulh hotel-a chaw ei chu tui a tih thu a hrilhfâk a tling. Tak tak ni maw?

Tûnah chuan Aizâwl aṭangin han zin chhuak ula, Bus/ Sumo driver-ten chawlhna bîk an lo nei fur a. An chawlhna bîk hotel/ restaurant kawtah chuan an inhûng a, chu hotel-ah chuan chaw ei tûr an tihna tluk a ni a; hmun dang pansan daih chu a har khawp mai. Anni driver-te chuan chaw ei man an pe ve nge pe ve lo kan hre lo; hotel tân customer an ngaihtuahsak avàngin hotel neituten ei leh in an lo free a nih pawhin a âwm tho ang chu! Mahse min dinpuina hotel chu changkâng teh se! An dinna hmun ṭhenkhatah phei chuan pan tûr dang a awm miah lo bawk. Kan duh emaw duh lo emaw min chawlhpuina hmunah chuan châw ei ve loh theih a ni lo; chutianga min chawlhpuina hotel/ restaurant ṭhenkhat chu khaw chhûnga awm pawh a ni lo. Kan rilṭàm ve miau si avàngin mahni ei tûr chawfûn kan pai a nih ngawt loh chuan chaw ei ve loh theih loh a ni; hreh chung chungin kan ei ve a, inhnangfâkna tling khawp ei a har duh fû! Ṭâm hnèm a ni ber e.

Aizâwl aṭanga zin chhuak tân chuan kan chhuah hun azirin Seling leh Kâwlkulh chu chaw eina hmun a ni deuh ber ang. Chhim lama kal tân pawh Seling leh Tlûngvêl chu chaw eina hmun a ni deuh ber a. World Bank Road-a kal erawh chuan Sialsûk leh Thênzâwl chu chaw eina hmun remchâng a ni ang. Silchar kawng lamah chuan Kàwnpui thlen hma kawng kam restaurant te, Bualpui te, Kolasib te, Rêngtekâwn te, Vairêngte te chu chaw eina hmun a ni hlawm a. Hêng kan sawi bák, khualzinte chaw ei ṭhinna hmun dang tam tak, chhim leh hmàr, chhak leh thlang lamah a awm. Khawi hmuna mi pawh ni se, khualzin lo dawng ṭhin hotel-te hi ei leh in buatsaihah an changkàn a ṭûl khawp mai. Eng pawh min chhawpin min rawn hlui se Mizote hi chuan kan ei lui thei zêl a; tui lo kan tih pawhin kan phun lungâwi leh mai! Hmân kumah Aizâwl Theological College-in hnam dang kan mikhual tûr chu khawi khaw hotel/ restaurant-ah nge chawlhpui chi ang tiin kan ngaihtuah chiam tawh. Hnam dang lo zinte tâna ei leh in tûr tuihnai deuh lo buatsaih chauh ni loin a chhawp vêl dàn leh mi lo welcome dàn thleng hian changkàn ve deuh chu a hun tawh a ni.

Kuminah hian kan zin ve melh melh viau a; kalkawng dunga hotel/restaurant-ah chaw ei hrehawm tihna deuh ka nei ta zeuh zeuh. Ka duhtui vàng leh ei leh inah ka tiltîp vàng hrim hrim a ni bîk lo ang. Hmân ni-a Shillong-a ka zin hâw lam, kalkawnga driver min chawlhpuina hotel/ restaurant pahnih phei kha chu chawi ei a har khawp mai. Chawfûn emaw ei tûr dang inhnangfâkna tling khawp emaw ka lo pai lêm si lo a; mi ruala ei ve loh theih loh khawpin ril a lo ṭâm ve si. Ei zawh hnûah chil a hâw ru tlat mai a; luak a chhuak hnuhnawh a, a hrehawm khawp mai. Hmun pakhat zâwk phei chu khaw pâwna awm a ni a; châw kan han lam a, “chaw kan la nei lo,” an ti hluk mai a. An neih ang ang - rice, chow, sachek, etc., vêl mai mai chu ei loh theih a ni si lo a. ‘Rice’ an tih chu ka han ei ve a; a hming chu a Sâp ve bawk nâ a, kan thil ei erawh chu a Sáp hlei lo a, a Zo bawk lo a, a Vai bawk hek lo. An rice chu a ṭhîl hak mai a, a khal ṭâlh mai bawk a, leih tûr ni àwm tak, noa an rawn chhawp lah chu a duk rui mai a, ka leih huh duh ting ta lo a; lem tûr pawhin ṭan lâk deuh ngial a ngai. Dâwr nghâktute lah chu an ung khak mai a; chutih nák alai chuan kan hriatah an inkhak fuk fuk reng mai bawk a. Dâwr dang tlânchhiatna tûr awm si lo; ei zawh tawh hnûah chil hâw deuh rengin in ka thleng ta a nih kha!

Kalkawng dung hotel/ restaurant-te viltu bîk sawrkar department a awm em? Tourism Department kuta awm em ni? Viltu bîk awm lo a nih phei chuan a zia lo hle ang a; khawtlâng hruaitu VC/ YMA-te tal hian an khua leh a chheh vêla hotel/ restaurant-te hi vil dàn a awm thei lo’ng maw? Ei leh in hi thil pawimawh, a loa kan awm theih loh a ni a. Khualzin awm reng tûr kan ni a; khualzinte ei leh in tûr lo siamtu hotel/ restaurant-ten changkàn zir sela. A thianghlim leh tuihnai thei ang bera an buatsaih min hlui sela, khualzinte pawhin tui ti takin kan ei thei ang. Man neiin thil kan ei a; kan ei chu kan lungàwina tling, a man phu tâwk ni ngei sela. Driver-hoin min chawlhpuina hotel/ restarurant-te pawhin ei leh in tûr tuihnai min pêk hi an mawh a ni.

Thil pakhat kan sawi tel hrâm teh ang. Sawrkar pawhin beng lo chhi teh se. Kalkawng dung hotel/ restaurant-ahte hian pindan tê a awm nual a. Pindan pângngai ni chiah lo mah se, puanzâr phênah tute emaw tawm bîkna tûr ni âwm tak a ni. Khualzin nâwlpuiin chutiang puanzàr phèn pindan chu an pawh lo; driver leh zu in ṭhinte tawmna bîk tûra siam a ni ang. Chutiang puanzàr phên pindanah chuan zû an chhawp ṭhin a ni ang. Kalkawng dung hotel/ restaurant-ah hian zu zuar tel an awm tlat a ni. MLPC Act hmanga Mizoram sawrkarin zû a zawrhtîr hnûa thil awm thar a ni a; thuneitu an awm ngai a nih chuan endik a ṭûl hle.